Δημήτρης Βαρβαρήγος - Λευκοθέα Μαρία Γκολγκάκη "Κασσάνδρα Η προφητεία πίσω από τις φλόγες"

 

Δημήτρης Βαρβαρήγος - Λευκοθέα Μαρία Γκολγκάκη

Κασσάνδρα

Η προφητεία πίσω από τις φλόγες

Η πλούσια κληρονομιά της αρχαίας ελληνικής γραμματείας αποτελεί έναν εκλεκτό θησαυρό για όλους μας. Διαβάζοντας κατά καιρούς ιστορίες από το παρελθόν, συναντάμε κάποιες προσωπικότητες που ο βίος και τα οράματα τους ξεπέρασαν την εποχή τους.

Με αυτή την αίσθηση αποφασίσαμε, με απόλυτο σεβασμό στους αρχαίους συγγραφείς, να ασχοληθούμε με την αρχαία ελληνική γραμματεία και ήδη έχουμε δύο βιβλία. «Άλκηστις και Αγνοδίκη». Η επιδίωξη να αναπλάσουμε την τραγωδία της Κασσάνδρας, με σύγχρονο λόγο αλλά και με διαφορετικές πληροφορίες -όσο αφορά τον δικό της ψυχικό κόσμο-, δίχως να χάσει το αρχέγονο ύφος της, ήταν για να εκφραστεί μια ηχηρή αντιπολεμική κραυγή που ξεπερνά τους αιώνες και αγγίζει την πιο βαθιά ανθρώπινη συνείδηση.

Η μεταφορά της αρχαίας τραγωδίας σε σύγχρονη μορφή δεν αλλοιώνει τη δύναμή της, αντίθετα την κάνει πιο οικεία και περισσότερο αποδεκτή καθώς πάντοτε μιλάει για τα ανθρώπινα όρια, για την ύβρη και τον πόνο, όταν η λογική υποχωρεί μπροστά στον κομπασμό. Είναι η στιγμή που η μοίρα, συναντά τις επιλογές μας. Σήμερα όπου ο πόλεμος εξακολουθεί σε όλον τον πλανήτη να κατακρεουργεί κοινωνίες, αξίες και ζωές, η παρουσία της Κασσάνδρας αποκτά νέα διάσταση. Γίνεται υπενθύμιση του τι σημαίνει να βλέπεις καθαρά, ενώ γύρω σου κυριαρχεί το σκοτάδι και η άρνηση.

Με αυτόν τον τρόπο, η ανανεωμένη τραγωδία συνδέει το παρελθόν με το παρόν, δείχνοντας μας πως οι αρχαίοι μύθοι δεν είναι το κατάλοιπο μια πεπερασμένης εποχής, αλλά διαχρονικοί.

Η Κασσάνδρα, μέσα από τη σύγχρονη φωνή που της δίνουμε, μας καλεί να κατανοήσουμε τα σημάδια και να αναλογιστούμε το χρέος που έχουμε να προστατέψουμε την ειρήνη, πριν ο όλεθρος φέρει πάλι σκοτάδια.

Στη σύγχρονη εποχή, η τραγωδία της μετατρέπεται σε ηθική υπενθύμιση, ότι τα πραγματικά δεινά δεν απορρέουν μόνο από τα γεγονότα, αλλά από την ανθρώπινη άρνηση να δει καθαρά και να διορθώσει την πορεία της.

Γι’ αυτό και η αξία και τα αντιπολεμικά μηνύματα της τραγωδίας δεν θα φθαρούν ποτέ. Αντιθέτως, όσο οι αιώνες περνούν και οι κοινωνίες δεν αλλάζουν, η Κασσάνδρα θα παραμένει της καθρέφτης για κάθε εποχή και για κάθε άνθρωπο που θα βλέπει της δικές του βουβές αλήθειες και της δικές του χαμένες ευκαιρίες για την επίτευξη της ειρήνης.

Η Κασσάνδρα είναι μια σύνθετη προσωπικότητα γεμάτη αντιθέσεις, η προσωποποίηση ενός αμαλγάματος αποδέσμευσης και σκλαβιάς. Σκέφτεται σαν ελεύθερος άνθρωπος, δεν υπακούει παρά στον ίδιο τον εαυτό της κι ωστόσο αυτοκαταργείται αφού νιώθει πως τη δένουν αλυσίδες. Επιμένει να υπηρετεί τα ιδανικά της ως ανώτερο είδος ανθρώπου. Αναπόφευκτα βιώνει την αμφισβήτηση, τον πόνο της γνώσης του επικείμενου θανάτου των αγαπημένων της, όσο παραμένει ανίκανη να αποτρέψει το οτιδήποτε. Αβοήθητη, παρακολουθεί τις εξελίξεις, εγκλωβισμένη σε ένα φαύλο κύκλο γνώσης, αδυναμίας και απομόνωσης. Φθάνει στα όρια της δυστυχίας με τη μοναξιά της να είναι απέραντη. «Πώς να γίνω κάτι λιγότερο;», αναρωτιέται.

Επιστρέφοντάς στην εποχή μας, θα αναγνωρίσουμε πως πολλά από τα δεινά μας πηγάζουν από το γεγονός ότι κοιτάζουμε το μέλλον μας ελλειπτικά κι, ενώ γνωρίζουμε πως δεν είμαστε αθάνατοι, συμπεριφερόμαστε έτσι. Τα θέλγητρα της εξάρτησης του οικείου είναι πολλά με πρώτο απ’ όλα την ψευδή αίσθηση της ασφάλειας που προσφέρει το φαινομενικά ακίνδυνο. Αρκετές από τις αξιολογικές μας κρίσεις διαμορφώνονται σαν αποτέλεσμα της απροθυμίας μας να εντοπίσουμε το οδυνηρά προφανές και την ασκήμια ενός ανάποδου κόσμου.

Απόσπασμα

Κασσάνδρα: Αααα… εσύ, εραστή μιας θνητής

εγώ ναι, εγώ, η προφήτισσά σου,

ναι εγώ, γυμνή από την πίστη σου έμεινα, να πνίγομαι

μέσα σε στάχτες και σε δικών και σε εχθρών την ειρωνεία.

Αν τούτο δικό σου θέλημα είναι μόνο,

κι όχι των αθανάτων γνώμη, τότε ευλογημένη η σιωπή μου

απέναντί σου!

Γιατί η αλήθεια, φαρμάκι που σκοτώνει είναι

και συ, ο θεός, πάντα ο πρώτος ψεύτης.

Ω, θεοί, άπιστη έγινα, εσείς η αιτία!

Μακριά απ’ τους ανθρώπους σταθήκατε.

Δίχως οίκτο, άδικοι και φθονεροί!

Τι να πιστέψω από εσάς που τόσο απρόσωποι είσαστε για εμάς.