Τρίτη 12 Μαΐου 2026

Carpe " Ελέγχουν τις μέρες μας οι βάρβαροι..."

 

Έχω απορρίψει συνειδητά
τους επιτηδευμένα ωραίους τρόπους
που οδηγούν
στα λίγα δευτερόλεπτα της μάταιης αποδοχής .
Η ενσάρκωση ρόλων
στο φτηνιάρικο θέατρο του συστήματος
δεν με αφορά .
Ο απόηχος των βιωμάτων
νυχιές αιλουροειδούς,
που σχίζουν την μέθεξη
του απεγνωσμένου κόσμου .
Ελέγχουν τις μέρες μας οι βάρβαροι,
η ασχήμια τους μας εξοντώνει .
Μεταλαβή για την θνητή μου μορφή
το απείραχτο γαλάζιο τ' ουρανού.
Τα χείλη κατέκλυσε
η επίγευση της λαχτάρας
για μια ζωή ανθρώπινη .

Carpe







ΓΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΒΑΓΙΑ "Μάνα"

 



Μάνα

Πρώτη μου εικόνα τα δυο σου μάτια.
Χρυσά παλάτια στον άδειο κόσμο.
Όαση μοιάζουν σ' έρημη πλάση.
Πουλιών γιορτάσι, κλαδάκι δυόσμο.

Τι δώρο θείο η γλυκιά λαλιά σου.
Στην αγκαλιά σου εγώ ανθίζω.
Το όνομά σου, δροσιάς ρυάκι.
Λευκό κρινάκι σε τοίχο γκρίζο.

Μάνα αγάπη, μάνα πηγή μου.
Καταφυγή μου και μουσική μου.
Μάνα πυξίδα, μάνα λιμάνι.
Ήλιου στεφάνι, ψυχής αλκή μου.

ΓΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΒΑΓΙΑ 7/5/26

****

Mother


My very first image: your two eyes.
Golden palaces in an empty world.
They seem an oasis in a barren creation,
A feast of birds, a sprig of mint.

What a divine gift your gentle voice is.
Within your arms I bloom.
Your name, a stream of cool freshness,
A white lily on a grey wall.

Mother, my love, mother, my spring.
My refuge and my melody.
Mother, my compass, mother, my harbor.
A halo of sunlight, the strength of my soul.







Κυκλοφόρησε από τις Εκδόσεις Κύφαντα το νέο αστυνομικό μυθιστόρημα του Τειρεσία Λυγερού "Το ξεκαθάρισμα"

 

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Τειρεσίας Λυγερός
Το ξεκαθάρισμα
Σελίδες: 162, Τιμή: 14 ευρώ
ISBN: 978-618-5602-67-3
Εκδόσεις Κύφαντα


Κυκλοφόρησε από τις Εκδόσεις Κύφαντα το νέο αστυνομικό μυθιστόρημα του Τειρεσία Λυγερού «Το ξεκαθάρισμα».

Μια σειρά από φόνους καθηγητών πανεπιστημίου προβληματίζουν τον αστυνόμο Αντρέα Σεβαστιανό, ο οποίος πρέπει να ψάξει να βρει το νήμα που «δένει» όλα τα εγκλήματα, την ώρα μάλιστα που ο αριθμός των νεκρών αυξάνεται μέρα με τη μέρα. Τι σχέση μπορεί να έχει μια αποτυχημένη παρουσίαση διατριβής με τα εγκλήματα που διαδραματίζονται; Πώς εμπλέκεται ένας υποψήφιος διδάκτορας, που αποτυγχάνει να πάρει το διδακτορικό του, στην όλη υπόθεση; Ποια η βαθύτερη σχέση του με τους καθηγητές της επταμελούς επιτροπής του; Μέσα σε όλα αυτά ο Σεβαστιανός έρχεται αντιμέτωπος με τον εαυτό του, με το παρελθόν του, τη ρετσινιά του χουντικού, που κουβαλά λόγω του πατέρα του ο οποίος ήταν αστυνόμος κατά τη διάρκεια της επταετίας, και του αποτυχημένου γάμου του.

 


Βιογραφικό

Ο Τειρεσίας Λυγερός πρωτοείδε το φως κάπου στην Ανατολική Μεσόγειο. Τα τελευταία  χρόνια τα περνάει στο Αιγαίο. Δεν έμαθε να επικοινωνεί με τους ανθρώπους και αρέσκεται στη συντροφιά των αστικών, τετράποδων αιλουροειδών. Έμαθε να περνάει τη ζωή του σε σκονισμένα γραφεία ανάμεσα σε βιβλία και χειρόγραφες σημειώσεις. Δεν ξέρει ποιο είναι το νόημα της ζωής και αρκείται στο να κοιτάζει το απέραντο, θαλασσινό τοπίο και να ακούει τα γουργουρίσματα των γάτων που κρύβονται στα βράχια.

Διατηρεί στο Facebook τη σελίδα Τειρεσίας Λυγερός-Δωρεάν Αστυνομική Λογοτεχνία: https://www.facebook.com/teiresiaslygeroscrime

Το 2017 εκδόθηκε από τις εκδόσεις Ηριδανός το πρώτο του αστυνομικό μυθιστόρημα «Η μαύρη κάντιλακ» και ακολούθησε το 2021 το δεύτερό του, «Τα ίχνη του αίματος» από τις εκδόσεις Λιβάνη.

Το θεατρικό του έργο «Το ημερολόγιο ενός αποτυχημένου Συγγραφέα» ανέβηκε το 2019 στο θέατρο Επί Κολωνώ, στο πλαίσιο του Off-Off Athens Theatre Festival και το 2022 στο Θέατρο Δρόμος.   

 

Εκδόσεις Κύφαντα
Εμμ. Μπενάκη 76, Αθήνα, 6978185057









 

Μπριτζίλντα Ντέντε " Ο ΚΟΣΜΟΣ ΗΤΑΝ ΗΣΥΧΟΣ "



 Ο ΚΟΣΜΟΣ ΗΤΑΝ ΗΣΥΧΟΣ

Όταν πέφτει η νύχτα την φθινοπωρινή εποχή,
λαχταρώντας σταγόνες δακρύων στα φύλλα. Αυτός ο ήχος μέσα μου τρέμει, στις χορδές που κουρδίζει. Δεν χτύπησες την πόρτα μου. Ήρθες σαν τρελός άνεμος, κυρίαρχε. Άρπαξες ό,τι βρήκες κοντά, φέρνοντας τριαντάφυλλα και γοητεία. Η γλώσσα σώπασε, η ψυχή μίλησε. Χορέψαμε και οι δύο σαν φύλλα στον άνεμο. Ταξίδεψαμε τον κόσμο σε μια μέρα, ξεχνώντας μερικές φορές τον εαυτό μας. Ποιος είπε ότι έκλεψα την καρδιά σου; Ποιος είπε ότι η στιγμή δεν ήταν η κατάλληλη! Στην ανάσα σου γεννήθηκα. Μέσα μας μια μεγάλη φωτιά,...άναψε. Μπριτζίλντα Ντέντε

Mετάφραση στα ελληνικά Μάργαρετ Ντονε






Δευτέρα 11 Μαΐου 2026

ΕΎΑ ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΟΥ ΛΙΑΝΟΎ - ΠΟΙΗΜΑΤΑ

 


Μηχανή 


Έχω μια μηχανή..
Με αυτή κλαίω και γελάω..
Έχω μια μηχανή και διαβάζω, παίζω η μιλάω. 
Βγαίνω βόλτα με μια μηχανή, αντικατέστησε την καρδιά μου, τη σκέψη μου, το ένστικτό μου..

Εχω μια μηχανή..
Με αυτή μεγαλώνω σιγά σιγά
Με αυτή Νιώθω
Κλαίω
Μιλάω

Εχω μια μηχανή..
Κι έγιναν κάποιοι Θεοί
Κι έγιναν κάποιοι Βασιλιάδες
Και ο πόλεμος παίζει σαν παιχνίδι
Ανάμεσα σε χέρια παιδικά που μεγάλωσαν με
Μηχανές
Κουμπιά
Καλώδιο για μάνα
Και βύζαξαν ατελείωτες ώρες
Μπαταρίες
Ρομπότ
Και πίστες..

Εχω μια μηχανή
δεν πάω έξω για καφέ
Αλλά κι εάν πάω
Αυτή με ορίζει
Δεμένο με έχει
Με ένα αόρατο λουρί
Κλαίω
Γελάω
Αγαπώ
Ερωτεύομαι
Τρώω
Ταξιδεύω
Κι οτι ανθρώπινο. 
Δε το αναγνωρίζω
Εχθρεύομαι
Σιωπή

©®ΕΎΑ ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΟΥ ΛΙΑΝΟΎ


🌿🌿🌿🌿


Δανεικές καρδιές

Αν μια μέρα αποφασίσεις να με αγαπήσεις είπε το σπουργίτι,
Εύχομαι να έχεις μαζί σου δύο καρδιές για να μου δώσεις τη μία... Ο τελευταίος που μου είπε ότι πολύ με αγάπησε, μπήκε στην παλιά μου καρδιά πολύ βαθιά, την έκανε θρύψαλα και την έλιωσε..
Από τότε, πετάω ψηλά χωρίς καρδιά με τα συννεφα για συντροφιά..
Αν με αγαπήσεις, λοιπόν, να το έχεις υπόψη σου, θα χρειαστώ μια καρδιά.. Μια καρδιά δανεική...
©Εύα Πετροπουλου Λιανου


🌿🌿🌿🌿


ΟΙ ΑΡΧΗΓΟΙ

Αυτοί, που νομίζουν ότι είναι αρχηγοί.
Αυτοί, που νομίζουν ότι είναι βασιλείς.
Στα σθεναρά τα σώματα,
Στα στενά τα μονοπάτια,
Έκλεισαν οι πληγές των αθανάτων
Κίνησαν αντρειωμένοι να πάνε στον πόλεμο
Με ένα χαμόγελο στις ασπίδες τους
Με ένα χάδι σε πριγκίπισσες
Και μια λαχτάρα για την νίκη

©Εύα Πετροπουλου Λιανού


🌿🌿🌿


Με μια προσευχή

Με μια πένα
Κάνε το καλό
Οι μέρες που έρχονται δεν σου ανήκουν
Πολεμά με το Σταυρό 
Γράψε με το μολυβι
Πες το δικό σου σκοπό
Να σε αναγνωρίσουν οι Άγγελοι
Είναι δύσκολη μάχη
Αυτοί που ετοιμαζουν
Μη γίνεις μηχανη
Λιγοψυχεις ως άνθρωπος
Ζήσε ως παιδί
Αντάρα ο κεραυνός
Χασου Χασου
Να γίνει η πλαση ο παράδεισος
Να γεννηθεί καινούργιο Εγώ. 

©Eva Petropoulou Lianoy









Mohamed Rahal «Γιατί με κατηγορείς;» Ένα από τα πιο διάσημα αλγερινά λαϊκά ποιήματα που γράφτηκαν κατά την αποικιακή περίοδο.



 «Γιατί με κατηγορείς;»


Ένα από τα πιο διάσημα αλγερινά λαϊκά ποιήματα που γράφτηκαν κατά την αποικιακή περίοδο.

Ο μεγάλος λαϊκός ποιητής Αμπντελκαντέρ Ελ Χαλντί, με καταγωγή από την επαρχία Μασκάρα, γεννήθηκε το 1896 και πέθανε το 1964.

Οι στίχοι του ποιήματος «Γιατί με κατηγορείς;» αποδίδονται στον λαϊκό ποιητή Αμπντελκαντέρ Ελ Χαλντί. Το έγραψε κατά την γαλλική αποικιακή περίοδο, πριν από το ξέσπασμα της επανάστασης. Είναι ένα από τα πιο όμορφα ποιήματά του, ένα ρομαντικό ποίημα που ήταν ένα από τα πιο όμορφα τραγουδισμένα ποιήματα στην ιστορία της αλγερινής λαϊκής κληρονομιάς κατά την αποικιακή εποχή.

Μεταξύ αυτών των ποιημάτων είναι τα «Οράν, Οράν», «Ω, ο Λαιμόφιλος», «Η Γαζέλα» και «Γιατί με κατηγορείς;» Όπως ακριβώς το «Οράν, Οράν» αφηγείται μια ιστορία χωρισμού μεταξύ ενός πατέρα και ενός γιου, το «Γιατί με κατηγορείς;» είναι ένα ρομαντικό ποίημα που τραγουδήθηκε στο παρελθόν.

Αυτό το ποίημα αφηγείται την ιστορία των επιπλήξεων των εραστών για την αγαπημένη του ποιητή, και ο ποιητής αφηγήθηκε όλα όσα ειπώθηκαν το 1951. Ο ποιητής Abdelkader El-Khaldi επηρεάστηκε από ποιητές που προηγήθηκαν, κυρίως από τον μεγάλο ποιητή Mustafa Ben Ibrahim.
Η_Φήμη_του_Ποιήματος: Το ποίημα έγινε διάσημο ως τραγούδι στο στυλ κληρονομιάς του Οράν. Ερμηνεύτηκε για πρώτη φορά από τον μεγάλο καλλιτέχνη Ahmed Wahbi, ο οποίος το άκουσε και το θαύμασε τη δεκαετία του 1950. Όπως γνωρίζετε, ο μεγάλος καλλιτέχνης Ahmed Wahbi πέρασε τον χρόνο του στην εξορία στο Παρίσι. Εγγράφηκε στο Ωδείο του Παρισιού το 1947 και παρέμεινε εκεί μέχρι το 1957, όπου βυθίστηκε στα αριστουργήματα της παγκόσμιας μουσικής και ανέπτυξε το καλλιτεχνικό του ταλέντο.

Ερμήνευσε επίσης το ποίημα "Oran, Oran" του ίδιου ποιητή, καθώς και πολλά άλλα ποιήματα. Το "Γιατί με κατηγορείς;" ήταν από τα πιο διάσημα ποιήματα που τραγουδήθηκαν κατά τη διάρκεια της Αλγερινής Επανάστασης.

Μετά την ανεξαρτησία της Αλγερίας, τα αλγερινά λαϊκά ποιήματα, ειδικά στη δυτική Αλγερία, έγιναν πολύ δημοφιλή, συχνά επαναηχογραφημένα ως τραγούδια στην παραδοσιακή παράδοση του Οράν. Όταν το μουσικό είδος Ράι άρχισε να αναδύεται στα τέλη της δεκαετίας του 1970, το "Γιατί με κατηγορείς;" έγινε ένας εξέχων ύμνος. Ανάμεσα στα δημοφιλή ποιήματα που τραγουδήθηκαν στη μουσική Ράι, αν και μόνο αφού ο Ράι απέκτησε διεθνή φήμη, είναι αυτό:
Τραγουδήθηκε στο ύφος των συναισθηματικών τραγουδιών Ράι και ερμηνεύτηκε από πολλούς καλλιτέχνες, συμπεριλαμβανομένων των Cheb Hasni και Cheb Nasro, στις αρχές της δεκαετίας του 1990.
Το 1999, ο Khaled επέλεξε αυτό το ποίημα για να συμπεριλάβει στο άλμπουμ του "Kenza", έναν φόρο τιμής στον καλλιτέχνη Ahmed Wahbi και τον ποιητή Abdelkader El Khaldi, ο οποίος ονόμασε το άλμπουμ από τη δεύτερη κόρη του. Το άλμπουμ κυκλοφόρησε τον Δεκέμβριο του 1999 από την Universal Music στην Ευρώπη και έλαβε χρυσή πιστοποίηση από την Εθνική Ένωση Φωνογραφικών Παραγωγών. Αργότερα επανακυκλοφόρησε από την Arc 21 στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Warras Records το 2000.







Κυριακή 10 Μαΐου 2026

ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΣΑΚΑΛΗΣ "Βίοι τεμνόμενοι"

 

Βίοι τεμνόμενοι


Την ώρα που εσύ θα αλητεύεις
εγώ θα τρώω κόκκινα γλυκά σταφύλια.

Την ώρα που εσύ θα εκτινάσσεσαι
εγώ θα στρίβω το τσιγάρο μου.

Την ώρα που εσύ θα δημιουργείς
εγώ θα στρώνω σεντόνια για να κοιμηθώ
στο μικρό ντιβάνι.








Τα δεδομένα της Ελληνικής Βιβλιοπαραγωγής του 2025 από το BookPoint



 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Τα δεδομένα της Ελληνικής Βιβλιοπαραγωγής του 2025 από το BookPoint
Ο συνολικός αριθμός των νέων τίτλων ξεπέρασε για ακόμα μια χρονιά τους 11.000, με άνοδο στο παιδικό βιβλίο

 

Για ακόμη μία χρονιά, ο ΟΣΔΕΛ δημοσιοποιεί τα στοιχεία της ετήσιας ελληνικής βιβλιοπαραγωγής, τα οποία αντλήθηκαν από το BookPoint, τη μεγαλύτερη και πληρέστερη βιβλιογραφική βάση στην Ελλάδα. Η έρευνα παρουσιάστηκε σε εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της 22ης Διεθνούς Έκθεσης Βιβλίου Θεσσαλονίκης.


Τα στοιχεία αυτά αφορούν βιβλία που κυκλοφόρησαν για πρώτη φορά το 2025. Ακολουθούν συνοπτικά τα βασικά ευρήματα, που παρουσιάζονται αναλυτικά στην πρώτη ενότητα της έκθεσης.

· Η ετήσια βιβλιοπαραγωγή νέων τίτλων δείχνει να έχει πλέον σταθεροποιηθεί στην παραγωγή των 11.000 έργων κάθε θεματικής κατηγορίας και σε κάθε τύπο βιβλίου.

· Το 50,7% της βιβλιοπαραγωγής εκδίδεται από 51 εκδοτικές επιχειρήσεις με 5.888 νέους τίτλους κάθε θεματικής κατηγορίας.

· Πάνω από 111 εκδοτικές επιχειρήσεις παράγουν περισσότερους από 2 νέους τίτλους κάθε μήνα.

· Οι αυτοεκδόσεις, ξεπέρασαν στο 2025 τους 1.800 νέους τίτλους. Το συνολικό πλήθος των αυτοεκδόσεων, εικάζεται βάσιμα, ότι είναι πιθανόν πολλαπλάσιο.

· Η έκδοση βιβλίων στη χώρα μας σε ποσοστό 95,76% παράγεται σε έντυπη μορφή σε όλους τους τύπους βιβλιοδεσίας.

· Η Λογοτεχνία διατηρεί την πρώτη θέση με 4.044 νέους τίτλους με το Μυθιστόρημα και την Ποίηση να προηγούνται, σε ποσοστά 47% και 29% αντίστοιχα.

· Τα εκπαιδευτικά βιβλία και τα βιβλία των Θετικών Επιστημών παρουσιάζουν ελαφρά κάμψη, ενώ τίτλοι των Θεωρητικών Επιστημών, σημειώνουν μικρή αύξηση, της τάξης του 4% με 2.420 τίτλους έναντι των 2.314 του 2024. Η παραγωγή αυτή της κατηγορίας, το 2025, έφθασε τις τιμές του 2020, και αντέστρεψε την τάση μείωσης των τίτλων που παρατηρούνταν από το 2021.

· Τα βιβλία για παιδιά κάθε ηλικίας με 2.724 νέους τίτλους ανήλθαν στο 24% της συνολικής νέας βιβλιοπαραγωγής, σημειώνοντας αύξηση της τάξης του 23% σε σχέση με το 2021. Από αυτούς, οι 1.746 απευθύνονται σε παιδιά προσχολικής ηλικίας σε διάφορους τύπους βιβλιοδεσίας.

· Η μέση τιμή του βιβλίου (16,84 ευρώ το 2021, 17,81 ευρώ το 2025) παρουσιάζει ελάχιστη αύξηση, η οποία δεν προσεγγίζει τον επίσημο μέσο ετήσιο πληθωρισμό στη χώρα μας.

· Οι νέες εκδόσεις αφορούν κατά 67,2% πρωτότυπα έργα κάθε γλώσσας και κατά 32,8% μεταφρασμένα έργα. Στα βιβλία των γενικών κατηγοριών Εκπαιδευτικά και Τέχνες σημειώνονται τα μεγαλύτερα ποσοστά σε πρωτότυπα έργα, με τιμές 91,9% και 83,9% αντίστοιχα, ενώ στην κατηγορία Βιβλία για παιδιά, εντοπίζεται το μεγαλύτερο ποσοστό σε μεταφρασμένα έργα, με 54% επί του συνόλου τους.

· Η αγγλική γλώσσα παραμένει κυρίαρχη ως γλώσσα πρωτοτύπου των μεταφρασμένων έργων στην Ελλάδα, με ποσοστό 67% για το 2025.

Στην δεύτερη ενότητα παρουσιάζονται πίνακες με το πλήθος νέων τίτλων 1ης έκδοσης της βιβλιοπαραγωγής ανά εκδοτική επιχείρηση, ένα στοιχείο που επιτρέπει την εξαγωγή συμπερασμάτων ως προς τις θεματικές επιλογές των εκδόσεών τους, ενώ στην τρίτη και τελευταία ενότητα σχολιάζονται ορισμένα ευρήματα και καταγράφονται προβληματισμοί σε σχέση με την ετήσια βιβλιοπαραγωγή 2025.

Η εν λόγω έκθεση για το 2025 είναι διαθέσιμη στην ιστοσελίδα του BookPoint, όπου έχουν αναρτηθεί και οι αντίστοιχες εκθέσεις των προηγούμενων ετών.

Δείτε αναλυτικά τα ευρήματα της έρευνας εδώ.


Συντελεστές της έρευνας:
Άντληση και επεξεργασία δεδομένων του BookPoint: Σπύρος Ζαχαράκης, Υπεύθυνος Τμήματος ΙΤ
Επιλογή-σχόλια-προβολή αποτελεσμάτων: Μιρέλλα Μπατζιανιά, Υπεύθυνη Περιεχομένου BookPoint
Επιμέλεια αποτελεσμάτων: Τιτίκα Δημητρούλια, Καθηγήτρια, Τμήμα Θεατρικών Σπουδών ΕΚΠΑ και μέλος Δ.Σ. ΟΣΔΕΛ
Γραφιστική Επιμέλεια: ArtsPR

 

Ενημερωθείτε για όλα τα νεότερα του BookPoint:

bookpoint.gr

facebook.com/bookpoint.gr

instagram.com/bookpoint.gr

bookpoint.gr: Θεμιστοκλέους 73, Αθήνα 106 83, τηλ. 210 3849 118, info@bookpoint.gr








ΗΛΙΑΣ ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ “Μόνο ο πόθος μου για σένα…” *Η ιδιαίτερη σχέση Μάνας και Γιου

 

  *Γράφει ο Ηλίας Γιαννακόπουλος, Blog "ΙΔΕΟπολις"

                          *Η ιδιαίτερη σχέση Μάνας και Γιου

   *Αφιέρωμα στην παγκόσμια Ημέρα της Μητέρας, 10 Μαΐου 2026

         “…αλλά με σός τε πόθος σά τε μήδεα, φαίδιμ΄ Οδυσσεύ, ση τ΄ αγαναφροσύνη μελιηδέα θυμόν  απηύρα…” (…αλλά εμέ και ο πόθος σου και οι ιδέες σου, έξοχε Οδυσσέα, κι η φρόνησή σου η ευγενής γλυκιά σαν μέλι μια ψυχή αφαίρεσα…”Η Μάνα του Οδυσσέα Αντίκλεια). 

         Η σχέση της Μάνας με το Γιο-αρσενικό  πάντοτε προκαλούσε το ενδιαφέρον των ανθρώπων. Το ενδιαφέρον αυτό δεν εκφράστηκε μόνον με τη γνωστή θεωρία του πατέρα της Ψυχολογίας (Φρόιντ) για το "Οιδιπόδειο Σύμπλεγμα" αλλά και με άλλες έρευνες και μελέτες που επισημαίνουν πως ο χαρακτήρας-ταυτότητα του γιου-άνδρα
διαμορφώνεται καταλυτικά από τη σχέση αυτή.
        Ο Φρόιντ ορμώμενος από την τραγωδία "Οιδίπους Τύραννος" του Σοφοκλή υποστήριξε πως ανάμεσα στη Μάνα-Θηλυκό και το Γιο-Αρσενικό υπάρχει μία sui generis ερωτική έλξη. Όσο κι αν αυτή η θεωρία δεν γίνεται απόλυτα δεκτή από πολλούς επιστήμονες, ωστόσο δεν έπαψε να αποτελεί ακόμη ένα ενδιαφέρον πεδίο για περαιτέρω έρευνα.
         Μπορεί η θεωρία του Φρόιντ για το "Οιδιπόδειο Σύμπλεγμα"  να προκάλεσε τότε σοκ στην επιστημονική-και όχι μόνον-ωστόσο για τους αρχαίους Έλληνες η θέση-θεωρία αυτή ήταν οικεία, όπως μαρτυρούν οι διάφοροι μύθοι, με κορυφαίο αυτόν του Οιδίποδα, που εν αγνοία του σκότωσε τον Πατέρα(Λάιο)του και πλάγιασε με τη Μάνα(Ιοκάστη)του κάνοντας μαζί της τέσσερα παιδιά.


         Ωστόσο την προνομιακή σχέση του γιου-αρσενικού με τη Μάνα-Θηλυκό δεν την ανέδειξαν μόνον οι τραγικοί ποιητές, αλλά και πολύ παλιότερα ο Όμηρος και στα δύο έπη του. Δεν λείπουν, βέβαια, και οι αναφορές στη δημοτική
 ποίηση και στο δημοτικό τραγούδι (Του Νεκρού Αδελφού, Του Κίτσου η Μάνα κάθονταν…), όπως φυσικά και στη Νεοελληνική ποίηση (Βρεττάκος), αλλά και σε πολλά τραγούδια*. 

           Τα αποσπάσματα που ακολουθούν είναι ενδεικτικά και δεν μπορούν να καλύψουν όλο το εύρος της σχέσης της Μάνας με το Γιο. Αλλά και οι λέξεις πολλές φορές αδυνατούν να αποδώσουν τον πλούτο των συναισθημάτων. Κάποια πράγματα στη ζωή τα βιώνεις και δεν μπορείς να τα περιγράψεις με λέξεις.

          Α. Συνάντηση Οδυσσέα με τη Μάνα του, Αντίκλεια στον Άδη (Οδύσσεια, λ,166-49)

          “Οπότε η μάνα μoυ πλησίασε, ήπιε το μαύρο αίμα, κι αμέσως με αναγνώρισε, ολοφυρόμενη πήρε να μου μιλά και πέταξαν τα λόγια της σαν τα πουλιά:  
             «Γιε μου, πώς ήλθες ζωντανός σ’ αυτό το ζοφερό σκοτάδι

         Δύσκολο όσοι ζουν να δουν τον κόσμο μας, και πώς!
              Ρωτούσε εκείνη, κι εγώ της αποκρίθηκα:
                       «Μάνα, το χρέος μ’ έφερε κάτω στον Άδη

          χρησμό γυρεύοντας απ’ του Θηβαίου Τειρεσία την ψυχή….
         
 Άλλο γυρεύω τώρα να μου πεις, μην κρύψεις την αλήθεια·
ποια μοίρα τάχα να σε δάμασε αμείλικτου θανάτου;
 ……

     Αυτά τη ρώτησα, κι ευθύς μου απάντησε η σεβαστή μου μάνα:
            
 Όσο για τον πατέρα σου, αυτός αδιάκοπα μένει έξω στα χωράφια [...]
           Κείτεται εκεί περίλυπος, το πένθος μέσα του μέρα τη μέρα μεγαλώνει, ποθώντας τον δικό σου νόστο, και τον βαραίνουν τα γεράματα.Έτσι κι εμένα χάθηκε η ζωή μου, έτσι με βρήκε ο θάνατος
        
 Μόνο ο πόθος μου για σένα, το ξύπνιο σου μυαλό, λαμπρέ Οδυσσέα,
 για την ευγενική σου καλοσύνη – αυτά μου στέρησαν τη γλύκα της ζωής.
       Τόσα μου είπε, όμως κι εγώ, μέσα μου ταραγμένος, θέλησα τον ίσκιο της ν’ αγκαλιάσω, της πεθαμένης μάνας μου·
  
όρμησα τρεις φορές, ποθώντας να τη σφίξω επάνω μου,
και τρεις φορές μέσα απ’ τα χέρια, σαν τη σκιά, σαν όνειρο, μου πέταξε. Κάθε φορά και πιο πολύ έσφαζε ο πόνος την καρδιά μου,
ώσπου της μίλησα φωνάζοντας, με λόγια που πετούσαν σαν πουλιά:
     «Μάνα μου, πώς δεν στέκεις να σε πιάσω, που σε λαχταρώ;
       Έλα, κι εδώ στον Άδη, δένοντας χέρια να σφιχταγκαλιαστούμε οι δυο μας, παρηγοριά να βρούμε στον φριχτό μας θρήνο. [...]»

         
Έτσι της μίλησα, κι η σεβαστή μου μάνα τότε μου αποκρίθηκε:
         «Αλίμονο, παιδί μου δύσμοιρο όσο κανείς άλλος στον κόσμο [...].
 Αυτή είναι η μοίρα των βροτών, όταν κάποιος πεθαίνει: δεν συγκρατούνε πια τα νεύρα του τις σάρκες και τα κόκαλά του·
όλα τους τα δαμάζει το μένος της πυράς
που λαμπαδιάζει, αφού η ζωή του φύγει κι αφήσει τα λευκά του οστά–
μόνο η ψυχή πάει, πέταξε, σαν όνειρο, και φτερουγίζει…»
        

          Β. Συνάντηση Αχιλλέα και Θέτιδας (Ιλιάδα, Α,350-431α)

 

       … τότε ο Πηλείδης έκλαιγε και στ' ακρογιάλι μόνος  καθήμενος εκοίταζε τ' απέραντα πελάγη και θερμοευχήθη της μητρός απλώνοντας τα χέρια: 

       «Μητέρ', αφού κοντόχρονον με έχεις γεννημένον,

έπρεπε καν ο βροντητής να μου χαρίσει ο Δίας τιμήν και αντίς ολότελα δεν μ' έχει αυτός τιμήσει

ιδού τώρα με ατίμασεν ο μέγας Αγαμέμνων,

ότι μου άρπαξεν αυτός το δώρο μου και το 'χει».

       Είπε με δάκρυα και η σεπτή τον άκουσε μητέρα

στα βάθη όπ' έμενε σιμά στον γέροντα γονέα

 και σαν ομίχλη ανέβηκε μέσ' από τ' άσπρο κύμα.

         Στο πλάγι αυτού που έκλαιεν εκάθισεν η θεία,

τον χάιδεψε, κατ' όνομα τον έκραξε και του 'πε:

      «Τι κλαις, παιδί μου, στην καρδιά ποια λύπη σ' ήβρε; Ειπέ μου ευθύς, μην το 'χεις μυστικό, κι εγώ να το γνωρίσω»

 

                                           Ο Αχιλλέας παραπονείται

         Κι ο Αχιλλεύς στενάζοντας της είπε: «Τα γνωρίζεις, τι απ' αρχής να σου τα ειπώ; Την πόλιν την αγίαν την Θήβην, που εβασίλευσεν ο μέγας Ηετίων,/πατήσαμε, κι εφέραμεν εδώ τα λάφυρά της·/κι ως έπρεπεν οι Αχαιοί τα μοιρασθήκαν όλα/ και του Ατρείδη εδιάλεξαν την κόρην Χρυσηίδα·/

…………………………………………………………………………..

 τότε ο θεός να ιλεωθεί συμβούλευσα εγώ πρώτος· με τούτο σφόδρα εθύμωσεν ο Ατρείδης κι εσηκώθη και λόγον είπε φοβερόν, που είναι τελειωμένος.

                    Κι οι Αχαιοί προβόδησαν με γρήγορο καράβι

            και προσφορές για τον θεόν την κόρην εις την Χρύσην,

               αλλ' από τώρ' απ' την σκηνήν την κόρην του Βρισέως,

               δώρο σ' εμέ των Αχαιών, οι κήρυκες μου επήραν·

            και, αν δύνασαι, προστάτευσε συ το καλό παιδί σου·

            ανέβα ευθύς στον Όλυμπον και πρόσπεσε στον Δία…

              Να μάθει και ο κραταιός Ατρείδης Αγαμέμνων

               πόσο ετυφλώθη ν' αψηφά των Αχαιών τον πρώτον». 

                Η Θέτιδα θα μεσολαβήσει στον Δία

     Και δάκρυα χύνοντας πολλά του απάντησεν η Θέτις:

              «Υιέ μου, τι σ' ανάσταινα τον πικρογεννημένον;

          Άλυπος καν και αδάκρυτος να κάθοσουν στες πρύμνες,

          αφού δεν θέλ' η μοίρα σου πολύν καιρόν να ζήσεις·

           αλλ' είσαι και ολιγόζωος και πίκρες ποτισμένος

          σαν κανείς άλλος· άμοιρα στο σπίτι σ' εγεννούσα·…

           συ ωστόσο από τον πόλεμον τραβήξου και στες πρύμνες…..

                    Είπε κι εκεί τον άφησε περίσσια χολωμένον,

                οπού την ομορφόζωνην του επήραν κορασίδα δυναστικώς».

 

                                              Γ. «Ηλέκτρα»  (Ευριπίδη)

                                         *Ο  “Μητροκτόνος” Ορέστης


             ΟΡ. Πρόσεξες πώς εκείνη η δύστυχη έξω από τα πέπλα της έβαλε, έδειξε τον μαστό της την ώρα της δολοφονίας της, αλίμονό μου, στο έδαφος ρίχνοντας τα μέλη της τα οποία με γέννησαν; Και εγώ εκείνη την ώρα έχανα τις αισθήσεις μου.

           ΧΟ. Το ξέρω καλά. Αντιμετώπισες μεγάλο πόνο,  γιατί άκουγα τον ικετευτικό θρήνο της μητέρας σου, η οποία σε γέννησε.

              ΟΡ. Αυτήν την κραυγή έβγαλε, προς την γενειάδα μου απλώνοντας το χέρι της: «Παιδί μου, σε παρακαλώ». Και από τα μάγουλά μου κρεμάστηκε, με αποτέλεσμα να πέσει από τα χέρια μου το μαχαίρι.

               ΧΟ. Την δύστυχη. Και πως άντεξες τον θάνατο να δεις με τα μάτια σου της μητέρας σου που πέθαινε

             ΟΡ. Εγώ έβαλα τον χιτώνα μου στα μάτια μου και με το ξίφος μου την χτύπησα ρίχνοντας μέσα στον λαιμό της μητέρας μου».

 

                 Δ. «Μάνα και γιος (1940)» Νικηφόρος Βρεττάκος


" Στης ιστορίας το διάσελο όρθιος ο γιος πολέμαγε

κι η μάνα κράταε τα βουνά, όρθιος να στέκει ο γιος της,

μπρούντζος, χιόνι και σύννεφο. Κι αχολόγαγε η Πίνδος

σα να’ χε ο Διόνυσος γιορτή. Τα φαράγγια κατέβαζαν

τραγούδια κι αναπήδαγαν τα έλατα και χορεύαν

οι πέτρες. Κι όλα φώναζαν: «Ίτε παίδες Ελλήνων…»

Φωτεινές σπάθες οι ψυχές σταύρωναν στον ορίζοντα,

ποτάμια πισωδρόμιζαν, τάφοι μετακινιόταν.

Κι οι μάνες τα κοφτά γκρεμνά σαν Παναγιές τ’ ανέβαιναν.

Με την ευκή στον ώμο τους κατά το γιο παγαίναν

και τις αεροτραμπάλιζε ο άνεμος φορτωμένες

κι έλυνε τα τσεμπέρια τους κι έπαιρνε τα μαλλιά τους

κι έδερνε τα φουστάνια τους και τις σπαθοκοπούσε,

μ’ αυτές αντροπατάγανε, ψηλά, πέτρα την πέτρα,

κι ανηφορίζαν στη γραμμή, όσο που μες στα σύννεφα

χάνονταν ορθομέτωπες η μια πίσω απ’ την άλλη".

                                E. « Μάνα, μάνα» (Ποντιακόν)

     « Το χ̌έρι σ’, μάνα, δος μα/ας κλίσκουμ’ και φιλώ/κι εσέν ευχαριστώ/ Τ’ ομμάτι͜α μ’ έλα κλείδα,/ας αποχ̌αιρετώ/κι ας πάω σον Θεόν»


        ΣΤ. «Η πορεία προς το μέτωπο» (Οδυσσέα Ελύτη, “Άξιον Εστί”)

            « … Όμως εμείς το μόνο που προσέχαμε ήταν εκείνες οι φωνές μέσα στα σκοτεινά, που ανέβαιναν, καυτές ακόμη από την πίσσα του βυθού ή το θειάφι. «Όι, όι, μάνα μου», «όι, όι, μάνα μου», και κάποτε, πιο σπάνια, ένα πνιχτό μουσούνισμα, ίδιο ροχαλητό, που 'λεγαν, όσοι ξέρανε, είναι αυτός ο ρόγχος του θανάτου…»

                            Ζ. "Σπονδές" (Γ. Αλεξανδρή)

            "Γλίστρησε το χέρι της στα μαλλιά του,/ του πέρασε στη χούφτα ένα κλωνί βασιλικό/και τον έβγαλε με την ευχή στο δρόμο,/μάτι κακό να μην τον δει, / λόγος πικρός μην ακουστεί / και να ’χει καλογραμμένο ριζικό./ Δεν είχε τίποτε άλλο η μάνα να του πει,/ τίποτε να του δώσει./ Είχε αδειάσει την ψυχή, όλα του τα ’χε δώσει...

            Άφωνο γιομάτο στόμα, όλα του τα ’χε τάξει./ Τον πρόλαβε στου μεσημεριού την υπεροψία / και γητευτή θωρώντας τον στα πάθη,/ του έφερε στη χούφτα του τα μαλλιά της / την αγριάδα των καιρών να ημερέψει / και τ’ όνειρο το άγουρο να πλέξει ,/ δώθε από την παραίτηση και κείθε από τη θλίψη. / Δεν είχε τίποτε άλλο εκείνη να του φέρει, / τίποτε να του πει...."

                              Η. "Όνειρα  μητρικά" (Θωμά Κατσόγιαννου)

          "Αυτή που γιο εκοίμιζε / σε μια παλιά σκηνή / και με κλαδιά τον σκέπαζε / καράβια εζωγράφιζε / σε θαλασσί παν.

          Αν και καινούρια φορεσιά / δεν είδε στο κορμί της / κι ούτε χαρά η ψυχή της, / ταξίδια ονειρεύονταν / να κάνει το παιδί της.

              Αν αυτή δεν γνώριζε / κανόνες και γραφή, / την πλούσια ζωή / το γιο της τον προόριζε / για υψηλή κορφή" 


             *Στις προτάσεις μου για τα τραγούδια που αναδεικνύουν με τον δικό τους τρόπο τη σχέση Μάνας και Γιου συγκαταλέγονται και τα: 1. «Tο όνειρο» {δυό γιους είχες Μανούλα μου} {Το τραγούδι του νεκρού αδελφού}, (Μίκης Θεοδωράκης), 2. «Μάνα μου Μάνα» (Χρύσανθος), 3. «Πόσο μού λείπετε» (Νίκος Ζώρης), 4. «Μανούλα μου» (Μάνος Χατζιδάκις, Λάκης Παππάς).