Ευάγγελος Σπανδάγος (21 Αυγούστου 1940 –19 Μαΐου 2020)

πηγή φωτογραφίας

Ο Ευάγγελος Σπανδάγος (Ρέθυμνο, 21 Αυγούστου 1940 – Αθήνα 19 Μαΐου 2020) ήταν Έλληνας μαθηματικός και συγγραφέας, απόφοιτος του Μαθηματικού Τμήματος του Πανεπιστημίου Αθηνών. Γεννήθηκε στο Ρέθυμνο στις 21 Αυγούστου 1940 και ήταν γιος του Κωνσταντίνου Σπανδάγου (ιδρυτή του πρώτου ερασιτεχνικού ραδιοφωνικού σταθμού στην Κρήτη). Υπηρέτησε επί 28 χρόνια στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση. Τα τελευταία χρόνια της εκπαιδευτικής του σταδιοδρομίας υπηρετούσε στο Πειραματικό Σχολείο του Πανεπιστημίου Αθηνών. Υπήρξε ιδρυτής του φυσικομαθηματικού βιβλιοπωλείου και εκδοτικού οίκου - εκδόσεις «Αίθρα», το οποίο τώρα διευθύνει η θυγατέρα του, μαθηματικός και συγγραφέας Ρούλα Σπανδάγου.

Ο Ευάγγελος Σπανδάγος συνέγραψε εκατόν εξήντα πέντε (165) βιβλία, μαθηματικά, λογοτεχνικά και ιστορικά. Επίσης, δημοσίευσε πολλά άρθρα σε εφημερίδες και περιοδικά που αναφέρονται στις θετικές επιστήμες (μαθηματικά, αστρονομία, φυσική, χημεία, ιατρική) στην Αρχαία Ελλάδα.

Από τον Μάιο του 2000 και μετά είχε καταστήσει προσιτή στο νεοελληνικό κοινό την αρχαία ελληνική μαθηματική και αστρονομική γραμματεία, δεδομένου ότι παρουσίασε για πρώτη φορά στη νεότερη Ελλάδα 38 άγνωστα στο ευρύ κοινό έργα Αρχαίων Ελλήνων μαθηματικών, φυσικών και αστρονόμων. Οι αποκαταστάσεις των αρχαίων κειμένων, οι αποδόσεις στη νεοελληνική και ο δύσκολος σχολιασμός ήταν δικό του έργο. Παράλληλα, πραγματοποίησε έρευνες σε βιβλιοθήκες αραβικών χωρών για τον εντοπισμό χαμένων έργων Αρχαίων Ελλήνων μαθηματικών και αστρονόμων, που, όμως, έχουν σωθεί σε αραβικούς κώδικες.

Από το 1980 έως τον θάνατό του είχε εκδώσει δύο ποιητικές συλλογές με τίτλους «Ουσιώδεις Ασυνέχειες» και «Απροσδιόριστες μορφές με αόριστες ολοκληρώσεις», καθώς και πέντε συλλογές διηγημάτων με τίτλους «Αντίστροφες απεικονίσεις», «Ματωμένα θεωρήματα», «Απροσδιόριστες προσεγγίσεις», «Υπό ευρεία έννοια» και «Αποκλίνουσες ακολουθίες».

Ο Ευάγγελος Σπανδάγος απεβίωσε σε ηλικία 79 ετών από ανακοπή καρδιάς, ενώ εργαζόταν στο βιβλιοπωλείο του

Τιμητικές διακρίσεις

Πολυάριθμες ήταν οι διακρίσεις και βραβεύσεις του Ευάγγελου Σπανδάγου. Αναλυτικότερα:

Τον Ιούνιο του 1997 βραβεύθηκε στο Παρίσι από τον Παγκόσμιο Όμιλο για τη Μελέτη των Αρχαίων Πολιτισμών, για τις εργασίες του τις σχετικές με τα χαμένα έργα των Αρχαίων Ελλήνων θετικών επιστημόνων. Ειδικότερα, βραβεύθηκε για την ανακάλυψη στην πανεπιστημιακή βιβλιοθήκη της πόλης Πάτνα των Ινδιών του χαμένου έργου του Διογένους του Απολλωνιάτου «Μετεωρολογία» (5ος αι. π.Χ.). Τον Δεκέμβριο του 2000 βραβεύθηκε από την Ακαδημία Αθηνών για το βιβλίο του «Η ζωή και το έργο του Κωνσταντίνου Καραθεοδωρή». Τον Απρίλιο του 2002 η γενέτειρά του, το Ρέθυμνο, τον τίμησε για το πλούσιο και πολυσχιδές συγγραφικό του έργο και την όλη συμβολή του στη διάδοση της αρχαίας ελληνικής Επιστήμης. Τον Αύγουστο του 2002 ο Δήμος Δεσφίνας (Ιτέας) του απένειμε το χρυσό έμβλημα της πόλεως. Τον Δεκέμβριο του 2004 βραβεύθηκε από την Εταιρεία Ελλήνων Φιλολόγων. Τον Ιούνιο του 2005 βραβεύθηκε από τον Δήμο Χαλανδρίου. Τον Νοέμβριο του 2005 βραβεύθηκε από το Πειραματικό Σχολείο του Πανεπιστημίου Αθηνών. Τον Αύγουστο του 2007 βραβεύθηκε για δεύτερη φορά από τον Δήμο Ρεθύμνης. Τον Οκτώβριο του 2007 του απονεμήθηκε η ανώτατη τιμητική Λαϊονική διάκριση (Melvin Jones Fellowship). Τον Δεκέμβριο του 2007 βραβεύθηκε για δεύτερη φορά από την Ακαδημία Αθηνών για τις εργασίες του τις σχετικές με τις θετικές επιστήμες στην Αρχαία Ελλάδα. Τον Ιανουάριο του 2008 βραβεύθηκε από τον Σύνδεσμο Κρητών Επιστημόνων. Τον Ιανουάριο του 2009 πήρε το πρώτο βραβείο του Πανελλήνιου Διαγωνισμού Διηγήματος από την Ένωση Ελλήνων Λογοτεχνών. Τον Αύγουστο του 2009 βραβεύθηκε από την κοινότητα της Αρχαίας Ελεύθερνας του Νομού Ρεθύμνης. Τον Οκτώβριο του 2009 βραβεύθηκε από την Ένωση Ελλήνων Φυσικών. Τον Νοέμβριο του 2009 βραβεύθηκε από την Εταιρεία Αστρονομίας και Διαστήματος. Τον Δεκέμβριο του 2009 πήρε το πρώτο βραβείο του Πανελλήνιου Διαγωνισμού Ποίησης από την Ένωση Ελλήνων Λογοτεχνών. Τον Ιανουάριο του 2010 του απονεμήθηκε το Χρυσό Μετάλλιο Πνευματικής Αξίας Α΄ Τάξεως από την Ένωση Ελλήνων Λογοτεχνών. Τον Απρίλιο του 2010 βραβεύθηκε από τον Δήμο Νέας Βύσσας του Νομού Έβρου. Τον Απρίλιο του 2011 ο ιστορικός Φιλολογικός Σύλλογος «Παρνασσός» του απένειμε την ανώτατη τιμητική διάκριση του Συλλόγου, το χρυσό μετάλλιο του «Ηνιόχου των Δελφών», και τον ανεκήρυξε επίτιμο μέλος του. Την 1η Νοεμβρίου 2011 βραβεύθηκε από τον δήμαρχο και το δημοτικό συμβούλιο του Δήμου Αμαρουσίου, στον οποίο διαμένει (αν και δημότης Αθηναίων). Στις 2 Φεβρουαρίου 2013 βραβεύθηκε από τον σύλλογο αποφοίτων του Πειραματικού Σχολείου Πανεπιστημίου Αθηνών. Τον Ιούλιο του 2014 βραβεύθηκε από την Παγκρήτιο Ένωση για τη συμβολή του στην προβολή του Ρεθύμνιου φυσικού φιλοσόφου Διογένους του Απολλωνιάτου, και τον Νοέμβριο του ίδιου έτους από τον Ελληνικό Πολιτιστικό Όμιλο Κυπρίων Ελλάδος (ΕΠΟΚ). Στις 18 Ιουνίου 2018 το Δ.Σ. της Ελληνικής Μαθηματικής Εταιρείας, με την ευκαιρία του εορτασμού των 100 ετών από την ίδρυσή της, βράβευσε τον Ευάγγελο Σπανδάγο για το μεγάλο έργο του στα αρχαία ελληνικά μαθηματικά.

Εκπομπές

Από το 1998 ο Ευάγγελος Σπανδάγος παρουσίαζε ραδιοφωνικές και τηλεοπτικές εκπομπές με θέμα τις θετικές επιστήμες στην Αρχαία Ελλάδα, αρχίζοντας από τον ιδιωτικό ραδιοσταθμό της Αττικής «Ηρόδοτο». Από το 2000 είχε μόνιμη εβδομαδιαία εκπομπή (Κυριακή και μετά Πέμπτη βράδυ στις 19:00) στον τηλεοπτικό σταθμό «HIGH TV» της Αττικής. Η εκπομπή του, η οποία είχε τίτλο «Ὅπερ ἔδει ποιῆσαι», αναφερόταν στις θετικές επιστήμες και όχι μόνο...

Ο Σπανδάγος διετέλεσε γενικός γραμματέας του «Παγκοσμίου Ομίλου για την Προβολή των Αρχαίων Ελληνικών Μαθηματικών», τακτικό μέλος της Ένωσης Ελλήνων Λογοτεχνών και της Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών, τακτικό μέλος της Ένωσης Πολιτιστικών Συντακτών Αθηνών, επίτιμο μέλος της Εταιρείας Ελλήνων Φιλολόγων, επίτιμο μέλος του Φιλολογικού Συλλόγου «Παρνασσός», Πρόεδρος του Ομίλου Φίλων του Μουσείου Φυσικών Επιστημών και Τεχνολογίας, και μέλος του Συλλόγου «Ελληνική Γλωσσική Κληρονομιά».

https://el.wikipedia.org/

ΒΙΒΛΙΑ ( ΕΠΙΛΟΓΗ)

Η συμβολή του Πλάτωνος στην ανάπτυξη των μαθηματικών επιστημών

Ευάγγελος Σπανδάγος

Αθήνα

Αίθρα

2020

σ. 178

Σχήμα: 21χ14

Δέσιμο: Μαλακό εξώφυλλο

ISBN: 978-960-8333-70-3

Ιστορικό και Ερευνητικό Βιβλίο

Περίληψη:

Είναι γεγονός ότι η συμβολή του μεγάλου φιλοσόφου στην ανάπτυξη των Μαθηματικών επιστημών (Γεωμετρία, Αριθμητική, Αστρονομία, Αρμονική) ήταν πολύ μεγάλη. Αυτό οφείλεται στη μεγαλοφυΐα και στην πολυμέρια του στοχασμού του Πλάτωνος καθώς και στη διακεκριμένη ομάδα των συνεργατών του στην Ακαδημία. Στο σημείο αυτό πρέπει να τονιστεί ότι ο μεγάλος φιλόσοφος δεν ήταν αποκλειστικά μαθηματικός, είχε όμως μαθηματική σκέψη, η οποία του παρουσίαζε σχετικά θέματα που έθετε για περαιτέρω μελέτη, διευκρίνιση και απόδειξη στους συνεργάτες του μαθηματικούς της Ακαδημίας.

Η ιδιαιτερότητα του παρόντος βιβλίου έγκειται στο γεγονός ότι τα περιεχόμενα που μαρτυρεί ο τίτλος του δεν στηρίζονται αποκλειστικά και μόνο στην ερμηνεία και το νόημα των σχετικών Πλατωνικών διαλόγων, στα σημεία που παρουσιάζονται οι Μαθηματικές Επιστήμες, αλλά στηρίζονται και σε σχετικά συγγράμματα, μαρτυρίες και απόψεις μεταγενέστερων του Πλάτωνος Αρχαίων Ελλήνων και σύγχρονων συγγραφέων.

Οι 16 θετικές επιστήμες της αρχαίας Ελλάδος

Ευάγγελος Σπανδάγος

Αθήνα

Αίθρα

2019

σ. 236

Σχήμα: 21χ14

Δέσιμο: Μαλακό εξώφυλλο

ISBN: 978-960-8333-68-0

Ιστορικό και Ερευνητικό Βιβλίο

Περίληψη:

Σκοπός του βιβλίου αυτού είναι να παρουσιάσει τις θετικές επιστήμες με τη σημερινή έννοια του όρου, όπως αυτές θεμελιώθηκαν και αναπτύχθηκαν στην Αρχαία Ελλάδα.

Λέγοντας Θετικές Επιστήμες στην Αρχαία Ελλάδα εννοούμε τα Μαθηματικά (πρακτική και θεωρητική Αριθμητική, Γεωμετρία, Τριγωνομετρία και Άλγεβρα), την Αστρονομία, τη Φυσική με τα επιμέρους κεφάλαιά της (Ηλεκτρισμός, Μαγνητισμός, Οπτική, Ακουστική, Θερμότης, Υδροστατική, Ατομική Θεωρία και Θεωρητική Μηχανική), τη Χυμεία, τη Φυσιολογία (Ζωολογία, Βοτανική), την Ιατρική, τη Φαρμακευτική, τη Μετεωρολογία, τη Γεωγραφία - Χαρτογραφία, τη Γεωλογία - Ορυκτολογία, τη Βιολογία και τη Γεωδαισία.

Εννοούμε επίσης και τις εφαρμοσμένες επιστήμες Πολιτικού Μηχανικού, Αρχιτεκτονική, Μηχανολογία και Ναυπηγική.

808 διακεκριμένες γυναίκες της αρχαίας Ελλάδος

Ευάγγελος Σπανδάγος

Αθήνα

Αίθρα

Αριθμός Έκδοσης: 2

2017

Ημερομηνία Πρώτης Έκδοσης: 2013

σ. 292

Σχήμα: 24χ17

Δέσιμο: Μαλακό εξώφυλλο

ISBN: 978-960-8333-45-1

Περίληψη:

Το βιβλίο διαιρείται σε 17 ενότητες καθεμιά από τις οποίες περιέχει βιογραφικά στοιχεία ή απλές αναφορές διακεκριμένων Αρχαίων Ελληνίδων γυναικών που υπάγονται στον αντίστοιχο τίτλο της ενότητας. Οι ενότητες (κεφάλαια) είναι: α) Αστρονόμοι, β) Βασίλισσες - Σύζυγοι Βασιλέων, γ) Διακεκριμένες γυναίκες λόγω συγγένειας ή διαφόρων σχέσεων και ασχολιών, δ) Εικαστικές Καλλιτέχνιδες (Ζωγράφοι, Γλύπτριες), ε) Εταίρες, στ) Ιατροί - Φαρμακολόγοι - Μαίες, ζ) Ιέρειες - Ιεροφάντριες - Μύστες, η) Καλλονές, θ) Μαθηματικοί, ι) Μάντεις - Σίβυλλαι, ια) Νικήτριες Αθλητικών Αγώνων, ιβ) Οργανοπαίκτριες - Τραγουδίστριες - Χορεύτριες, ιγ) Ποιήτριες - Συγγραφείς, ιδ) Πολεμίστριες - Ηρωίδες - Αμαζόνες, ιε) Σπάνιες ειδικότητες, ιστ) Φιλόσοφοι, ιζ) Φυσικοί Επιστήμονες.

Η ερωτική λογοτεχνία στην αρχαία Ελλάδα

Ευάγγελος Σπανδάγος

Αθήνα

Αίθρα

2016

σ. 144

Σχήμα: 21χ14

Δέσιμο: Μαλακό εξώφυλλο

ISBN: 978-960-8333-60-4

Ιστορικό και Ερευνητικό Βιβλίο

Περίληψη:

Σκοπός του παρόντος βιβλίου είναι να δώσει στον αναγνώστη μια εμπεριστατωμένη ιδέα της τρισυπόστατης ερωτικής λογοτεχνίας της Αρχαίας Ελλάδος. Για το λόγο αυτό περιέχονται περιλήψεις των μυθιστορημάτων, μικρά σε έκταση διηγήματα, και ένα μικρό αλλά αντιπροσωπευτικό δείγμα 19 ερωτικών ποιημάτων από τα 310 του ε' βιβλίου της "Ελληνικής Ανθολογίας". Περιέχονται ακόμα και τρία ερωτικά ποιήματα, εκτός της Ανθολογίας. Αυτά είναι ποίημα του Ιβύκου (6ος π.Χ. αιώνας), ο περίφημος "Ύμνος στον Έρωτα" του τραγικού ποιητή Σοφοκλέους (497 – 406 π.Χ.) και απόσπασμα από ποίημα της διάσημης ποιήτριας Σαπφούς (7ος π.Χ. αιώνας).

Η άγνωστη Αρχαία Ελλάδα

Βαγγέλης Σπανδάγος
Αθήνα
Αίθρα
2015
σ. 338
Σχήμα: 21χ14
Δέσιμο: Μαλακό εξώφυλλο
ISBN: 978-960-8333-54-3

Το δήλιο πρόβλημα στην αρχαία Ελλάδα

Ευάγγελος Σπανδάγος

Αθήνα

Αίθρα

Αριθμός Έκδοσης: 1

2008

σ. 189

Σχήμα: 21χ14

Δέσιμο: Μαλακό εξώφυλλο

ISBN: 978-960-8333-26-0

Ιστορικό και Ερευνητικό Βιβλίο

Σημειώσεις: Πρόλογος: Νικόλαος Κ. Αρτεμιάδης.

Περιέχει Βιβλιογραφία

Περίληψη:

Το πρόβλημα του διπλασιασμού του κύβου (ή το δήλιο πρόβλημα) απασχόλησε για πολλούς αιώνες τους ασχολούμενους με τα μαθηματικά. Οι αρχαίοι Έλληνες μαθηματικοί, αφού διαπίστωσαν το αδύνατο της λύσεως με τον κανόνα και το διαβήτη, επινόησαν άλλες ευφυέστατες μεθόδους επιλύσεως με χρήση διαφόρων καμπυλών (διαφορετικών του κύκλου). Επινόησαν ακόμα λύσεις με χρήση της κινητικής γεωμετρίας. [...]

Όλες οι λύσεις παρουσιάζονται με το αρχαίο κείμενο, με απόδοση στην νεοελληνική και σχολιασμό. [...]

(από το εισαγωγικό σημείωμα του συγγραφέα)

Η μετεωρολογία στην αρχαία Ελλάδα

Ευάγγελος Σπανδάγος

Αθήνα

Αίθρα

Αριθμός Έκδοσης: 1

2007

σ. 179

Σχήμα: 21χ14

Δέσιμο: Μαλακό εξώφυλλο

ISBN: 978-960-8333-20-8

Ιστορικό και Ερευνητικό Βιβλίο

Σημειώσεις: Πρόλογος: Χρήστος Ζερεφός

Περιέχει Βιβλιογραφία

Περίληψη:

Το παρόν βιβλίο με τίτλο "Ή μετεωρολογία στην αρχαία Ελλάδα" αποτελεί κατά κάποιο τρόπο ένα συμπλήρωμα του προηγούμενου βιβλίου μου με τίτλο "Η Αστρονομία των αρχαίων Ελλήνων". Λέω συμπλήρωμα, διότι μέχρι την εποχή του Αριστοτέλους οι δύο αυτές επιστήμες, η Αστρονομία και η Μετεωρολογία, δεν ήταν ανεξάρτητες. Αλλά και μετά τον Αριστοτέλη μετεωρολόγοι ήταν ως επί το πλείστον οι αστρονόμοι.

Σκοπός του βιβλίου αυτού είναι να παρουσιάσει στο ευρύ αναγνωστικό κοινό, αλλά και στους μελετητές της ιστορίας της αστρονομίας μια περίληψη όλων των μετεωρολογικών θεωριών και απόψεων των αρχαίων Ελλήνων (όσων φυσικό σώθηκαν) από το 6.000 π.Χ. έως το 600 μ.Χ. και έτσι να υπογραμμισθεί για μια ακόμα φορά το μεγαλείο του αρχαίου ελληνικού πνεύματος.

Κύρια πηγή του πονήματος αυτού υπήρξε το σύνολο των έργων των Αρχαίων Ελλήνων συγγραφέων που αναφέρονται στη Μετεωρολογία (μετεωρολογικά στοιχεία, μετεωρολογικό φαινόμενα και προγνώσεις καιρού). [...]

(από το εισαγωγικό σημείωμα του συγγραφέα)

Η χρυσή τομή στην αρχαία Ελλάδα

Ευάγγελος Σπανδάγος

Αθήνα

Αίθρα

Αριθμός Έκδοσης: 1

2004

σ. 136

Σχήμα: 21χ14

Δέσιμο: Μαλακό εξώφυλλο

ISBN: 978-960-8333-12-3

Έργα Αρχαίων Ελλήνων Μαθηματικών και Αστρονόμων

Σημειώσεις: Πρόλογος: Δέσποινα Ροδοπούλου Καραθεοδωρή

Περιέχει Βιβλιογραφία

Περίληψη:

Το πρόβλημα της διαιρέσεως ενός ευθυγράμμου τμήματος σε άκρο και μέσο λόγο, εκτός από τις εφαρμογές του σε διάφορες γεωμετρικές κατασκευές, παρουσιάζει μια αισθητική ιδιαιτερότητα με αποτέλεσμα να έχουν διατυπωθεί πολλές θεωρίες σχετικό με τις εφαρμογές του λόγου της διαιρέσεως αυτής. Φυσικό αν παραβλέψουμε τις όποιες υπερβολές το γεγονός είναι ότι η χρυσή τομή αποτελεί την πλέον αρμονική διαίρεση ενός ευθυγράμμου τμήματος σε δύο άνισα τμήματα, ώστε το ένα να είναι διακριτικό μεγαλύτερο του άλλου.

Το παρόν βιβλίο διαιρείται σε 3 κεφάλαια:

Το πρώτο κεφάλαιο περιέχει όλα όσα απαιτούνται για να εννοήσει ο αναγνώστης τη χρυσή τομή και τις βασικές εφαρμογές της στα στοιχειώδη μαθηματικό.

Το δεύτερο κεφάλαιο περιέχει τις διάφορες άμεσες ή έμμεσες αναφορές ή μαρτυρίες των αρχαίων Ελλήνων μαθηματικών και συγγραφέων σχετικό με τη χρυσή τομή. Συγκεκριμένα διακρίνονται οι ενότητες:

α) Η χρυσή τομή στην Πυθαγόρειο Σχολή.

β) Η χρυσή τομή στα "Στοιχεία" του Ευκλείδου.

γ) Η χρυσή τομή σε έργα Ελλήνων μαθηματικών της κλασικής περιόδου και

δ) Η χρυσή τομή σε έργα Ελλήνων μαθηματικών της αλεξανδρινής περιόδου και της περιόδου των Σχολιαστών.

Οι διάφορες αναφορές και άμεσες ή έμμεσες μαρτυρίες παρουσιάζονται με το αρχαίο κείμενο και την απόδοσή του στη νεοελληνική.

Θεωρήθηκε σκόπιμο, εκτός από την παρουσίαση των θεωρημάτων που στηρίζονται στη χρυσή τομή, να αναφερθούν και τα σημεία εκείνα της αποδείξεως όπου γίνεται μνεία της χρυσής τομής.

Το τρίτο κεφάλαιο αναφέρεται στις εφαρμογές της χρυσής τομής στην αρχιτεκτονική, τη γλυπτική και τις αποστάσεις (πόλεων και ιερών) της αρχαίας Ελλάδος.

Εκφράζονται θερμές ευχαριστίες στη μαθηματικό-συγγραφέα Ρούλα Σπανδάγου και στις οικονομολόγους Νίκη Σπανδάγου και Δέσποινα Τραυλού για τη βοήθειά τους στην πραγματοποίηση της εκδόσεως αυτής.

Ευάγγελος Σπανδάγος

Τα Βιβλία και οι πληροφορίες είναι από https://biblionet.gr/

ΣΕΛΕΣΤΕΝ ΦΡΕΝΕ (15 Οκτωβρίου 1896 - 8 Οκτωβρίου 1966) - Γάλλος παιδαγωγός και εκπαιδευτικός μεταρρυθμιστής.

"Η δημοκρατία του αύριο προετοιμάζεται από την δημοκρατία στο σχολείο. Ένα αυταρχικό καθεστώς στο σχολείο δεν μπορεί να διαμορφώνει δημοκρατικούς πολίτες."

Ο Σελεστέν Φρενέ (Célestin Baptistin Freinet, Γκαρ 15 Οκτωβρίου 1896 - Βανς 8 Οκτωβρίου 1966) ήταν διακεκριμένος Γάλλος παιδαγωγός και εκπαιδευτικός μεταρρυθμιστής.

Αρχικά στο Bar-sur-Loup και έπειτα στην Βανς, ανέπτυξε με την βοήθεια της συζύγου του Ελίζ Φρενέ, και σε συνεργασία με ένα δίκτυο εκπαιδευτών, μια σειρά παιδαγωγικών τεχνικών που βασιζόταν στην ελεύθερη έκφραση των παιδιών : ελεύθερο κείμενο, ελεύθερο σχέδιο, εσωτερική αλληλογραφία, τυπογραφία και σχολική εφημερίδα, έρευνα, συνάντηση μεταξύ συνεργατών κ.ά. Ένας αφοσιωμένος αγωνιστής, πολιτικός και συνδικαλιστής, σε μια εποχή που χαρακτηρίζεται από έντονες ιδεολογικές συγκρούσεις, ο Φρενέ θεωρεί την εκπαίδευση ως μέσο προόδου και πολιτικής και αστικής χειραφέτησης.

Το όνομά του συνδέεται στενά με την παιδαγωγική Φρενέ, η οποία εφαρμόζεται μέχρι και σήμερα, ειδικά μέσω του κινήματος του Μοντέρνου Σχολείου. Αν και ορισμένες τεχνικές που αναπτύχθηκαν από τον Φρενέ έχουν διεισδύσει στο εκπαιδευτικό σύστημα, έχουν την ίδια στιγμή εμπνεύσει μια θεσμική παιδαγωγική και πιο φιλελεύθερες προσεγγίσεις. Η σχολή Φρενέ στην Βανς, που έγινε κρατική το 1991, αποτελεί κληρονομιά της UNESCO.

Ο Φρενέ γεννήθηκε στην Προβηγκία το 1896 και ήταν το πέμπτο από τα οκτώ παιδιά της οικογένειας. Μόνο δυο μεγαλύτερα αδέρφια (ένας αδερφός και μια αδερφή) επέζησαν μέχρι την ενήλικη ζωή τους. Ο πατέρας του, Ζοζέφ Φρενέ, ήταν αγρότης (πέθανε το 1939) και η μητέρα του, Μαρί Βικτουάρ Τορκά (πέθανε το 1929) εργαζόταν στο μπακάλικο του χωριού. Ως παιδί, αναλάμβανε να φυλάει τα κοπάδια της οικογένειας. Το 1909 εισήχθη στην σχολή ανωτέρων σπουδών (με υποτροφία) στο Grasse, από όπου έλαβε το πτυχίο του και εισήχθη στην σχολή κατάρτισης εκπαιδευτικών της Νίκαιας όπου παρακολούθησε μαθήματα από το 1912 έως το 1914. Στις 26 Οκτωβρίου 1914 κατέλαβε την θέση του προσωρινού δασκάλου στο σχολείο Σαιντ-Σεζάρ, αντικαθιστώντας τον προηγούμενο δάσκαλο ο οποίος κατετάγη στο στρατό. Κινητοποιήθηκε και ο ίδιος και ενσωματώθηκε στον στρατό στις 10 Απριλίου 1915 όπου απέκτησε τον τίτλο του αξιωματικού του πεζικού την 1η Ιανουαρίου 1916. Συμμετείχε στην επίθεση στο Chemin des Dames. Στις 27 Οκτωβρίου 1917 τραυματίστηκε σοβαρά από μια σφαίρα στον πνεύμονα (από την οποία επέζησε), μια εμπειρία που τον οδήγησε να γίνει αποφασιστικός πασιφιστής - ειρηνιστής. Πέρασε επτά μήνες στο στρατιωτικό νοσοκομείο του Soissons. Θεωρήθηκε ανάπηρος πολέμου σε ποσοστό 70% και του απονεμήθηκε ο σταυρός του πολέμου και το μετάλλιο του στρατού. Ζήτησε από την διοίκηση του στρατού να αναλάβει μια εργασία, που να συμβάδιζε με την κατάσταση της υγείας του. Τον Ιανουάριο του 1919 διορίστηκε στο La Croix Villard, όπου δεν του άρεσε. Στις 31 Δεκεμβρίου 1919 έλαβε την απόσπασή του στο Bar-sur-Loup, όπου έγινε φίλος με τον μυθιστοριογράφο Henri Barbusse και ανέπτυξε φιλικές σχέσεις με τον Henri Poulaille.

Το δημόσιο σχολείο την εποχή του Φρενέ

Το 1919, η Γαλλική Ένωση Παιδαγωγών (δημιουργήθηκε το 1914) πραγματοποιεί την πρώτη της γενική συνέλευση στο Παιδαγωγικό Μουσείο.

Ο νόμος της 30ης Δεκεμβρίου 1921, γνωστός ως νόμος Roustan, επιτρέπει την πρόσληψη σε ζευγάρια που είναι και οι δυο εκπαιδευτικοί.

Υπό τον Paul Lapie, διευθυντή πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης στο Υπουργείο Παιδείας, υιοθετούνται οι επίσημες μεταρρυθμίσεις του 1923, οι οποίες επαναφέρουν τις μεταρρυθμίσεις του 1887.

Τον Απρίλιο του 1928 δημιουργείται το Γραφείο για την Συνεργασία των Σχολείων, το οποίο αναγνωρίζεται από το τότε Υπουργείο Παιδείας. Το 1929 και το 1930, αυτό το Γραφείο, που λαμβάνει το όνομα OCCE, βλέπει την αποστολή του να επεκτείνεται : ο σκοπός του είναι να ενθαρρύνει όχι μόνο την δημιουργία σχολικών συνεταιρισμών αλλά και την συνεργατική διδασκαλία σε όλα τα σχολεία της χώρας και σε όλα τα επίπεδα εκπαίδευσης. Το 1936 το Υπουργείο Παιδείας προβάλει την υποστήριξή του στο OCCE.

Εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις

Το 1923 ο Φρενέ αγόρασε ένα τυπογραφικό πιεστήριο, αρχικά για να διευκολύνει τη διδασκαλία του από τότε που ο τραυματισμός του στον πνεύμονα τού δημιούργησε δυσκολία να μιλάει για μεγάλο χρονικό διάστημα. Με αυτό το πιεστήριο τύπωσε δωρεάν κείμενα και σχολικές εφημερίδες για τους μαθητές του. Τα παιδιά θα μπορούσαν να γράφουν τις δικές τους εργασίες στο πιεστήριο και αργότερα να τις συζητούν και να τις επεξεργάζονται σαν ομάδα πριν την παρουσίασή τους στην τάξη. Θα είχαν επίσης τη δυνατότητα να αφήνουν συχνά την τάξη για να πραγματοποιούν εκδρομές. Οι εφημερίδες τους ανταλλάσσονταν με εφημερίδες άλλων δημοτικών σχολείων. Σταδιακά τα ομαδικά κείμενα αντικαταστάθηκαν από συμβατικά σχολικά βιβλία.

Ο Φρενέ δημιούργησε το συνδικαλιστικό όργανο των εκπαιδευτικών CEL (Coopérative de l'Enseignement Laïc, 1924) από το οποίο άνθισε το γαλλικό κίνημα των εκπαιδευτικών, «Κίνημα του Μοντέρνου Σχολείου» (Mouvement de l'École Moderne). Ο στόχος του CEL ήταν να αλλάξει από μέσα τη δημόσια εκπαίδευση με τη συνεργασία των εκπαιδευτικών.

Οι μέθοδοι διδασκαλίας του Φρενέ έρχονταν σε αντίθεση με την επίσημη πολιτική του Εθνικού Συμβουλίου Παιδείας. Παραιτήθηκε το 1935 για να ξεκινήσει το δικό του σχολείο στην Βανς.

Έννοιες της παιδαγωγικής του Φρενέ

*Η παιδαγωγική της εργασίας (pédagogie du travail): οι μαθητές ενθαρρύνονται να μάθουν κατασκευάζοντας προϊόντα ή προσφέροντας υπηρεσίες.

*Η μάθηση που βασίζεται στην δοκιμή και στο λάθος (tâtonnement expérimental).

*Συνεργατική μάθηση(travail coopératif) : οι μαθητές συνεργάζονται στην διαδικασία της παραγωγής.

*Κέντρα ενδιαφέροντος (complexe d'intérêt) : τα ενδιαφέροντα των παιδιών και η φυσική τους περιέργεια είναι τα σημεία εκκίνησης για μία διαδικασία μάθησης.

*Η μέθοδος του περιβάλλοντος (méthode naturelle): αυθεντική μάθηση με την χρήση των πραγματικών εμπειριών των παιδιών.

*Δημοκρατία : Όταν τα παιδιά διοικούν δημοκρατικά , μαθαίνουν να αναλαμβάνουν την ευθύνη για την εργασία τους και για ολόκληρη την κοινότητα .

Το 1964, ο Φρενέ συνέταξε τις παιδαγωγικές σταθερές και πρότεινε αυτές τις σταθερές ώστε οι εκπαιδευτικοί να μπορούν να αξιολογούν τις πρακτικές τους στην τάξη σε σχέση με τις βασικές σταθερές του Φρενέ και να εκτιμήσουν την πορεία που πρέπει να ακολουθήσουν. Πρόκειται για μια νέα σειρά ακαδημαϊκών αξιών πάνω στις οποίες θα θέλαμε να δουλέψουμε ώστε να καθιερώσουμε, χωρίς καμιά προκατάληψη, την ανησυχία μας για την αναζήτηση της αλήθειας υπό το πρίσμα της εμπειρίας και της κοινής λογικής. Με βάση αυτές τις αρχές, τις οποίες εμείς θεωρούμε αμετάβλητες και κατά συνέπεια ανυπέρβλητες και σίγουρες, θα θέλαμε να πετύχουμε ένα είδος παιδαγωγικού κώδικα". Ο Κώδικας αυτός διαθέτει αρκετά χρωματιστά φώτα ώστε να βοηθήσει τους εκπαιδευτικούς να κρίνουν την ψυχολογική και παιδαγωγική τους κατάσταση ως εκπαιδευτικοί :

Πράσινο φως: για τις πρακτικές που συμμορφώνονται με αυτές τις σταθερές, με τις οποίες οι εκπαιδευτικοί μπορούν να ασχολούνται χωρίς ανησυχία επειδή είναι σίγουροι για την επιτυχία.

Κόκκινο φως: για τις πρακτικές που δεν συμμορφώνονται με αυτές τις σταθερές και οι οποίες συνεπώς πρέπει να απαγορεύονται το συντομότερο δυνατό.

Πορτοκαλί φως: για τις πρακτικές που σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να είναι επωφελείς αλλά μπορεί να θεωρούνται και επικίνδυνες και κάποιος πρέπει να προχωρήσει με προσοχή, με την ελπίδα να τις προσπεράσει σύντομα.

Οι σταθερές που αναφέρονται παρακάτω αποτελούν μόνο ένα μέρος, ένα είδος περίληψης του παιδαγωγικού έργου του Φρενέ.

Το παιδί έχει την ίδια φύση με εμάς [τους ενήλικες].

Το να είσαι μεγαλύτερος σε ηλικία δεν σημαίνει απαραίτητα ότι είσαι και ανώτερος από τους άλλους.

Η ακαδημαϊκή συμπεριφορά ενός παιδιού είναι συνάρτηση της παιδείας, της υγείας και της φυσιολογικής κατάστασής του.

Σε κανέναν - ούτε στο παιδί ούτε στον ενήλικα - δεν αρέσει να διοικείται από την εξουσία.

Σε κανέναν δεν αρέσει να ευθυγραμμίζεται επειδή το να ευθυγραμμίζεται κάποιος σημαίνει ότι υπακούει παθητικά σε μια εξωτερική εξουσία.

Σε κανέναν δεν αρέσει να τον αναγκάζουν να κάνει κάποια δουλειά, ακόμα και αν αυτή η δουλειά δεν τον ενοχλεί ιδιαίτερα.

Όλοι θέλουν να επιλέξουν το επάγγελμα που θα ασκήσουν, ακόμα και αν η επιλογή τους δεν είναι συμφέρουσα.

Σε κανέναν δεν αρέσει να μετακινείται άσκοπα, να ενεργεί σαν ρομπότ, δηλαδή να κάνει πράξεις και να λυγίζει σε σκέψεις, οι οποίες προβλέπουν την χρήση μηχανισμών στις οποίες ο μαθητής δεν συμμετέχει.

Εμείς [οι δάσκαλοι] πρέπει να παρακινούμε τους μαθητές προς την εργασία.

Δεν υφίσταται πλέον σχολαστικισμός.

Όλοι θέλουν να πετύχουν. Η αποτυχία είναι ανασταλτική και καταστροφική για την πρόοδο και τον ενθουσιασμό.

Δεν πρόκειται για παιχνίδια που θεωρούνται φυσιολογικά για το παιδί αλλά για δουλειά.

Η φυσιολογική πορεία της απόκτησης της γνώσης δεν είναι η παρατήρηση, η εξήγηση και η επίδειξη - η βασική διαδικασία του σχολείου - αλλά η πειραματική δοκιμή και το σφάλμα, μια φυσική και καθολική διαδικασία.

Η απομνημόνευση, με την οποία ασχολείται το σχολείο στις περισσότερες περιπτώσεις, εφαρμόζεται και θεωρείται πολύτιμη όταν πραγματοποιείται προς όφελος της ζωής.

Η απόκτηση της γνώσης δεν λαμβάνει χώρα, όπως πιστεύεται μερικές φορές, με την μελέτη των κανόνων και των νόμων αλλά με την εμπειρία. Το να μελετήσουμε τους κανόνες και τους νόμους στην γλώσσα, στην τέχνη, στα μαθηματικά και στην επιστήμη είναι το ίδιο με το να τοποθετήσουμε ένα καρότσι μπροστά σε ένα άλογο.

Η νοημοσύνη δεν είναι, όπως διδάσκει ο σχολαστικισμός, μια συγκεκριμένη σχολή που λειτουργεί ως κλειστό κύκλωμα, ανεξάρτητα από τα υπόλοιπα ζωτικά στοιχεία του ατόμου.

Το σχολείο καλλιεργεί μόνο μια αφηρημένη μορφή νοημοσύνης, η οποία λειτουργεί έξω από την ζωντανή πραγματικότητα, μέσω των λέξεων και των ιδεών που εμφυτεύονται μέσω της απομνημόνευσης.

Στο παιδί δεν αρέσει να ακούει ένα μάθημα με την μορφή της παπαγαλίας.

Το παιδί δεν κουράζεται όταν κάνει εργασίες που ευθυγραμμίζονται με την ζωή του, έργο που θεωρείται λειτουργικό για το ίδιο το παιδί.

Σε κανέναν, ούτε στο παιδί ούτε στον ενήλικα, δεν αρέσει ο έλεγχος και η τιμωρία, τα οποία θεωρούνται πάντοτε μια επίθεση απέναντι στην αξιοπρέπειά τους, ειδικά όταν ασκούνται δημοσίως.

Η βαθμολογία και η κατάταξη των μαθητών αποτελούν ένα λάθος.

Μιλήστε όσο το δυνατόν λιγότερο.

Στο παιδί δεν αρέσει να εργάζεται όπως το κοπάδι, όπου το άτομο πρέπει να εργάζεται μηχανικά σαν ρομπότ. Αγαπά την ατομική ή την ομαδική εργασία στα πλαίσια μιας κοινότητας συνεργασίας.

Η τάξη και η πειθαρχία είναι απαραίτητα στην τάξη.

Η σχολική τιμωρία αποτελεί ένα λάθος. Είναι ταπεινωτικές για όλους και ποτέ δεν επιτυγχάνουν τον επιθυμητό στόχο. Στην καλύτερη περίπτωση, αποτελούν την έσχατη λύση.

Η ζωή του νέου σχολείου προϋποθέτει την συνεργασία μεταξύ των σχολείων, δηλαδή τη διαχείριση από τους χρήστες της, συμπεριλαμβανομένου του εκπαιδευτή, την διαχείριση της σχολικής ζωής και την διαχείριση της σχολικής εργασίας.

Η πολυκοσμία στην τάξη αποτελεί πάντα ένα παιδαγωγικό λάθος.

Ο σχεδιασμός των μεγάλων σχολικών συγκροτημάτων έχει ως αποτέλεσμα την ανωνυμία των εκπαιδευτικών και των μαθητών. Συνεπώς αποτελεί σφάλμα και εμπόδιο.

Η δημοκρατία του αύριο προετοιμάζεται από την δημοκρατία στο σχολείο. Ένα αυταρχικό καθεστώς στο σχολείο δεν μπορεί να διαμορφώνει δημοκρατικούς πολίτες.

Κάθε άνθρωπος μπορεί να εκπαιδεύσει μόνο με αξιοπρέπεια. Το να σέβεσαι τους μαθητές, οι οποίοι πρέπει να σέβονται τους δασκάλους τους, είναι μια από τις πρώτες προϋποθέσεις για την σωστή λειτουργία του σχολείου.

Η αντίθεση απέναντι στην παιδαγωγική αντίδραση είναι επίσης μια σταθερά την οποία πρέπει να υπολογίζουμε, εκτός αν είμαστε σε θέση να αποφύγουμε ή να διορθώσουμε τον εαυτό μας.

Υπάρχει μια σταθερά που δικαιολογεί τις προσπάθειες και τα λάθη μας και πιστοποιεί τις πράξεις μας : είναι η αισιόδοξη ελπίδα απέναντι στην ζωή.

Άλλες δράσεις του Φρενέ

Ο Φρενέ ίδρυσε στο Bar-sur-loup έναν συνεταιρισμό για την ηλεκτροδότηση της περιοχής αυτής, όπου συμμετείχε ως ταμίας. Υποστήριξε τον Jean Laurenti, ο οποίος το 1934 ίδρυσε το σωματείο Ένωση των Αγροτών.

Κληρονομιά

Το έργο του Φρενέ υφίσταται υπό το όνομα της Παιδαγωγικής Φρενέ ή του Κινήματος του Μοντέρνου Σχολείου, τα οποία εφαρμόζονται σε πολλές χώρες παγκοσμίως.

Η Ταξινόμηση του Φρενέ ("Η οργάνωση των πάντων") χρησιμοποιείται στις βιβλιοθήκες ορισμένων δημοτικών σχολείων και εφευρέθηκε από τον Φρενέ προς διευκόλυνση της εύκολης εύρεσης των εγγράφων και της χρήσης της "Βιβλιοθήκης Εργασίας".

Το Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Εκπαίδευσης Καθηγητών (πανεπιστήμιο κατάρτισης εκπαιδευτικών) της Νίκαιας φέρει το όνομα του Σελεστέν Φρενέ.

Κίνημα του Μοντέρνου Σχολείου

Το Κίνημα του Μοντέρνου Σχολείου βασίζεται στις πρακτικές του Φρενέ και έχει μετατραπεί σε ένα διεθνές δίκτυο αποτελούμενο από εκπαιδευτικούς και σχολεία. Το 1957, ιδρύθηκε η Διεθνής Ομοσπονδία του Κινήματος του Μοντέρνου Σχολείου (FIMEM) για να οργανώνει τις εθνικές ομάδες σε όλο τον κόσμο. Κάθε δυο χρόνια πραγματοποιούν ένα διεθνές συνέδριο όπου συντονίζουν το έργο που πραγματοποιούν και ανταλλάσσουν ιδέες.

Εργογραφία

Μια πλήρης βιβλιογραφία των έργων του Φρενέ παρουσιάζεται στην διδακτορική διατριβή του Georges Piaton : Η εκπαιδευτική σκέψη του Σελεστέν Φρενέ, Τουλούζη, Privat, 1974. Διατρέχει 51 σελίδες και ένα σύνολο 1.700 τίτλων ; άρθρων στην πλειοψηφία τους.

Τα σημαντικότερα έργα του Φρενέ είναι :

L’imprimerie à l’école. Boulogne, Ferrary, 1927

L'École Moderne Française, εκδόσεις Ophrys, Παρίσι, 1946.

Conseils aux Parents 1943. Rééditions : éditions Ophrys, Gap, 1948 ; 1962.

L'Éducation du Travail, εκδόσεις Ophrys, Παρίσι, 1949. Réédité chez Delachaux et Niestlé en 1960.

Les dits de Mathieu, 1949. Réédité chez Delachaux et Niestlé en 1959

Essai de psychologie sensible appliquée à l'éducation, C.E.L., Cannes, 1950. Réédité en 1966, chez Delachaux et Niestlé, avec une « première partie revue et mise au point ». La seconde partie de l'ouvrage de 1950 est rééditée en 1971 par Élise Freinet en l'état originel. Ces deux parties sont rééditées en 1994 d'après l'édition Delachaux, sans la préface de Freinet de 1966.

Les méthodes naturelles dans la pédagogie moderne, Bourrelier, Paris, 1956.

La méthode naturelle. 3 v. Neuchâtel, Delachaux & Niestlé, 1968–69.

Pour l’école du peuple. Paris, Maspero, 1969 (Posthume)

Πρόσφατες επανεκδόσεις :

Œuvres pédagogiques, Seuil, 1994. Édition en deux volumes établie par Madeleine Bens-Freinet, introduction par Jacques Bens:

Tome 1 : L’éducation du travail [1942-1943] - Essai de psychologie sensible appliquée à l’éducation [1943].

Tome 2 : L’école moderne française [1943. Autre titre : Pour l'école du peuple, 1969] - Les dits de Mathieu [1954] - Méthode naturelle de lecture [1963] – Les invariants pédagogiques[1964] - Méthode naturelle de dessin - Les genèses.

Touché ! Souvenirs d'un blessé de guerre, récit, Ateliers du Gué, 1996.

Le maître insurgé : articles et éditoriaux, 1921-1939, édition établie et annotée par Catherine Chabrun et Grégory Chambat, Libertalia, 2016, 150 pages.

Μελέτες πάνω στον Φρενέ

Henri Peyronie, Le mouvement Freinet, du fondateur charismatique à l’intellectuel collectif, Caen, PUC, juin 2013.

Pierre Clanché, Anthropologie de l’écriture et pédagogie Freinet [archive], Caen, PUC, 2009.

H-L. Go, Freinet à Vence. Vers une reconstruction de la forme scolaire, Rennes, PUR, 2007. Premier bilan d'une recherche universitaire menée depuis 2001 à l'école Freinet de Vence.

Guy Goupil, Comprendre la pédagogie Freinet. Genèse d'une pédagogie évolutive, Mayenne, Éditions des Amis de Freinet, 2007.

Henri Peyronie (dir.), Freinet, 70 ans après : une pédagogie du travail et de la dédicace ? [archive], Caen, PUC, 2000.

Michel Barré, Célestin Freinet, un éducateur pour notre temps, 2 tomes, PEMF, 1995 et 1996. (accessible sur le site http://pagesperso-orange.fr/temoignage.barre [archive])

Patrick Boumard, Célestin Freinet, Paris, PUF, 1996.

Baptiste Jacomino, Alain et Freinet : Une école contre l'autre?, Paris, L'Harmattan, 2011.

Baptiste Jacomino, Comprendre Freinet, Paris, Max Milo, 2014.

Henri Peyronie, Freinet : pédagogie et émancipation, Hachette éducation, coll. Portraits d'éducateurs, 1999, 2e édition en 2001. Extraits de ses écrits.

Alain Vergnioux, Cinq études sur Célestin Freinet [archive], Caen, PUC, 2005 (bibliographie complétée le 2 mai 2010).

Renate Kock, Die Reform der laizistischen Schule bei C. Freinet. - Eine Methode befreiender Volksbildung, 1995, Peter Lang Verlag. [la réforme de l'école laïque par Célestin Freinet - une méthode d'éducation populaire et émancipatrice]

On peut lire l'ouvrage publié par la fille d'Élise et Célestin Freinet, Madeleine Freinet, qui est un recueil de lettres échangées entre Freinet et Élise lors de l'internement du pédagogue en 1940 : Freinet, M. (2004). Correspondance. Paris : PUF.

Le premier tome d'une biographie de Freinet (en cours de re-publication avec le tome 2 inédit) : Freinet, M. (1997). Elise et Célestin Freinet. Paris : Stock.

Déplacer les lignes, les enseignants citoyens et pédagogues républicains [archive]

Έργα πάνω στην πρακτική εφαρμογή της παιδαγωγικής του Φρενέ

Ginette Fournès, Sylvia Dorance, La danseuse sur un fil : une vie d'école Freinet, Éditions École Vivante, 2009.

Paul Le Bohec, L'École réparatrice de destins ? Sur les pas de la méthode Freinet. Postface de Philippe Meirieu. Éditions L'Harmattan, 2007.

Catherine Chabrun, Entrer en Pédagogie Freinet, Collection N'Autre École, Éditions Libertalia, 2015.

https://el.wikipedia.org/

ΤΑΙΝΙΑ : Ο ΔΑΣΚΑΛΟΣ ΠΟΥ ΑΦΗΝΕ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΝΑ ΟΝΕΙΡΕΥΟΝΤΑΙ

Ο δάσκαλος που άφηνε τα παιδιά να ονειρεύονται» (2006) του Daniel Losset. Το σενάριο της ταινίας στηρίζεται στη ζωή του μεγάλου γάλλου παιδαγωγού και μεταρρυθμιστή της παιδείας Σελεστέν Φρενέ (Celestin Freinet 1896-1966). Η παιδαγωγική μέθοδος του Φρενέ στοχεύει στη δημιουργία ενός άλλου σχολείου όπου κάθε παιδί αντιμετωπίζεται σαν μια ξεχωριστή προσωπικότητα, μπορεί να εκφράζεται ελεύθερα, όπου η παιδεία δεν είναι αποκομμένη από την κοινωνική πραγματικότητα κι ο ρόλος του εκπαιδευτικού συνίσταται κυρίως στο να βοηθήσει τα παιδιά να βρουν μόνα τους το δρόμο της γνώσης. Ο Σελεστέν Φρενέ, πρώτος αυτός, επεδίωξε να εισάγει τις νέες τεχνολογίες της εποχής στην εκπαίδευση: τυπογραφία, ραδιόφωνο, κινηματογράφο. Είναι πιο γνωστός ως ο πρώτος που έβαλε το τυπογραφείο στην τάξη και καθιέρωσε την διασχολική αλληλογραφία. Λιγότερο γνωστό είναι ότι πρώτος αυτός έβαλε τον κινηματογράφο στο σχολείο το 1926! Ήταν φυσικό οι πρωτοποριακές του μέθοδοι να μην είναι αρεστές στο κατεστημένο, γι αυτό κυνηγήθηκε ανελέητα. Πάλεψε μέσα από αντίξοες συνθήκες και στο τέλος υποχρεώθηκε να εγκαταλείψει τη δημόσια εκπαίδευση για να συνεχίσει πιο ελεύθερος το παιδαγωγικό του έργο. Αλλά πια δεν ήταν μόνος. Στη βάση των ιδεών του δημιουργήθηκε ένα μεγάλο διεθνές παιδαγωγικό κίνημα που είναι ακόμα ζωντανό.

Ντέηβιντ Ρικάρντο (18 Απριλίου 1772 – 11 Σεπτεμβρίου 1823)

Ο Ντέηβιντ Ρικάρντο (αγγλ. David Ricardo) (18 Απριλίου 1772 – 11 Σεπτεμβρίου 1823) θεωρείται ένας από τους πατέρες των Κλασσικών Οικονομικών, με μεγαλύτερη συμβολή του στην εξέλιξη της οικονομικής θεωρίας τη θεωρία του συγκριτικού πλεονεκτήματος.

Γεννήθηκε τον Απρίλιο του 1772, στο Λονδίνο, γόνος εύπορης Εβραϊκής οικογένειας. Ο πατέρας του ήταν χρηματιστής στο Χρηματιστήριο του Λονδίνου (London Stock Exchange), όπου και είχε χτίσει την οικογενειακή περιουσία. Ο Ρικάρντο δεν σπούδασε ποτέ και τίποτα σχετικό με τον κλάδο στον οποία κατέληξε να αφιερώσει τη ζωή του. Αντιθέτως σε ηλικία 14 ετών παράτησε το σχολείο για να ακολουθήσει τον πατέρα του στο χρηματιστήριο και να αποκομίσει πρακτική εμπειρία σε σχέση με το επάγγελμα που επρόκειτο να ακολουθήσει. Αργότερα επήλθε ρήξη μεταξύ αυτού και της οικογένειας του, καθώς επέλεξε να παντρευτεί μη-Εβραία γυναίκα. Παρόλα αυτά, κατάφερε μέσα από το χρηματιστήριο να χτίσει και ο ίδιος αξιόλογη περιουσία, που του επέτρεψε να αποσυρθεί σε ηλικία 42 ετών το 1814.

Η Επαφή με τα Οικονομικά

Η πρώτη φορά που ο Ρικάρντο ήρθε σε επαφή με τη θεωρία των οικονομικών ήταν το 1799, σε διακοπές με τη γυναίκα του στο Μπαθ της Αγγλίας. Εκεί για να περάσει το χρόνο του, αγόρασε και μελέτησε το βιβλίο του Άνταμ Σμιθ Ο πλούτος των εθνών, εμπειρία που έμελλε να σημαδέψει την υπόλοιπη ζωή του, οδηγώντας τον στη συγγραφή αρκετών άρθρων που συνέβαλλαν στην εξέλιξη της οικονομικής θεωρίας, στην ανάπτυξη μακροχρόνιας φιλίας με τον Τζέημς Μιλ (αγγλ. James Mill) και εν τέλει στην εξαγορά μιας θέσης στο Βρετανικό Κοινοβούλιο το 1819, ώστε να προωθήσει της απόψεις του και να συμβάλλει στην μεταβολή της πολιτικής της χώρας του σε σχέση με το διεθνές εμπόριο.

Η Συμβολή του

Το πιο γνωστό από τα βιβλία του είναι οι Αρχές της Πολιτικής Οικονομίας και Φορολογίας, στο οποίο περιγράφει τόσο τη θεωρία του περί κατανομής εργασιακού εισοδήματος, όσο και τη θεωρία του σχετικού πλεονεκτήματος στην παραγωγή. Επίσης, του αποδίδονται θεωρίες ενοικίων, μισθών και κερδών.

Θεωρία Συγκριτικού πλεονεκτήματος

Η Θεωρία Συγκριτικού πλεονεκτήματος (αγγλ. Comparative Advantage) σχετίζεται με αποφάσεις παραγωγής και κατανομής πόρων. Πιο συγκεκριμένα, ο Ρικάρντο διαφωνεί με την ιδέα του Σμιθ για το «Απόλυτο Πλεονέκτημα», η οποία υποστηρίζει ότι αυτός που πρέπει να κάνει μια εργασία είναι αυτός ο οποίος έχει τη δυνατότητα να τη φέρει εις πέρας με το μικρότερο απόλυτο κόστος και φέρνει στο προσκήνιο την αντίληψη του σχετικού κόστους. Παραδείγματος χάρη, ας υποθέσουμε ότι υπάρχουν 2 εργάτες (Α και Β) και 2 εργασίες (Χ και Ψ). Ο «Α» έχει τη δυνατότητα να εκτελέσει την «Χ» σε δυο ώρες και την Ψ σε τρεις, ενώ ο «Β» θα πάρει τρεις ώρες για την Χ και τέσσερις για τη Ψ. Με βάση τη σκέψη του Σμιθ, και οι δυο εργασίες θα έπρεπε να ανατεθούν στον «Α», καθώς αυτός σπαταλά λιγότερο χρόνο για την εκτέλεση της κάθε μιας ξεχωριστά, με αποτέλεσμα μετά από 5 ώρες εργασίας να έχουμε εκτελέσει μια φορά την κάθε μια. Όμως, με την πρόταση του Ρικάρντο βλέπουμε το εξής

Για την ολοκλήρωση της εργασίας Χ, ο «Α» σπαταλά πηγές που θα του απέδιδαν 2/3 της Ψ, ενώ ο «Β» 3/4Ψ, (2/3<3/4).

Για την ολοκλήρωση της εργασίας Ψ, ο «Α» σπαταλά πηγές που θα του απέδιδαν 3/2 της Χ, ενώ ο «Β» 4/3Χ, (3/2>4/3).

Συνεπώς, ο «Α» εκτελεί την Χ με συγκριτικό πλεονέκτημα και ο «Β» εκτελεί την Ψ με συγκριτικό πλεονέκτημα. Κατανέμοντας λοιπόν τις εργασίες κατ' αυτόν τον τρόπο, στη συμπλήρωση των 5 ωρών, οπότε και προηγουμένως θα είχαμε εκτελέσει μια φορά την κάθε εργασία, τώρα έχουμε ολοκληρώσει δυόμισι φορές την εργασία Χ και περισσότερες από μια φορές (5/4) την εργασία Ψ, μεγιστοποιώντας τα επίπεδα παραγωγής μας με τους υπάρχοντες πόρους.

Παραλειπόμενα

Το 1823 ο Ντέηβιντ Ρικάρντο, προς το τέλος της ζωής του, όντας ζωηρός υποστηρικτής της «ελληνικής υπόθεσης» και της ελληνικής Επανάστασης, έγινε ένα από τα μέλη της Φιλελληνικής Επιτροπής του Λονδίνου.

Εργογραφία

Στα ελληνικά:

Ντέηβιντ Ρικάρντο, Καρλ Μαρξ, «Αξία και υπεραξία», επιμέλεια: Θέμις Μίνογλου, επιλογή κειμένων και εισαγωγή: Γιώργος Σταμάτης, μετάφραση: Παναγιώτης Μαυρομμάτης, Θ. Μίνογλου, έκδοση «Κριτική», Αθήνα 1989, 

David Ricardo, «Αρχαί πολιτικής οικονομίας και φορολογίας», εισαγωγή: Δ. Καλιτσουνάκι, μετάφραση: Νικ. Π. Κωνσταντινίδης, «Εκδόσεις Γκοβόστη», Αθήνα 1995,

David Ricardo, «Οι αρχές της πολιτικής οικονομίας και της φορολογίας», Κεφάλαια I έως VI, μετάφραση: Θέμις Μίνογλου, έκδοση: «Κριτική», Αθήνα 2000, 

David Ricardo, «Αρχές πολιτικής οικονομίας και φορολογίας», επιμέλεια - μετάφραση: Νικηφόρος Σταματάκης, επιμέλεια σειράς: Μιχάλης Ψαλιδόπουλος, «Εκδόσεις Παπαζήση», Αθήνα 2002.

https://el.wikipedia.org/

Τζoν Λοκ - John Locke (29 Αυγούστου 1632 – 28 Οκτωβρίου 1704)

Αν ένας ηγεμόνας χρησιμοποιεί την εξουσία του εναντίον του λαού του, τότε ο λαός έχει το δικαίωμα να τον αντιμετωπίσει με Βία. Ο σωστός τρόπος για να αντιμετωπιστεί η παράνομη βία της εξουσίας είναι η ίδια η Βία. 

Δοκίμια περί διακυβερνήσεως

Ο Τζoν Λοκ (John Locke,29 Αυγούστου 1632 – 28 Οκτωβρίου 1704) ήταν Αγγλος φιλόσοφος και ιατρός, ο οποίος θεωρείται ένας από τους πλέον σημαίνοντες στοχαστές του Διαφωτισμού και είναι ευρύτερα γνωστός ως ο Πατέρας του  Κλασικού Φιλελευθερισμού.

Ο Λοκ αποτελεί τον κύριο αντιπρόσωπο του αγγλικού κινήματος του εμπειρισμού . Μαζί με τον Ντέβιντ Χιουμ  (1711-1776) και τον  Τζωρτζ Μπέρκλεϋ (1684-1753) σχηματίζει το τρίπτυχο των φιλοσόφων του αγγλικού Διαφωτισμού και του επερχόμενου εμπειρισμού.

Η πολιτική του φιλοσοφία ότι ο λαός έχει το δικαίωμα της αντίστασης επηρέασε σε μεγάλο βαθμό την Αμερικανική Επανάσταση, το Σύνταγμα των Ηνωμένων Πολιτειών, την Γαλλική Επανάσταση  καθώς και το πρώτο Σύνταγμα της Γαλλίας , και με αυτόν τον τρόπο τα Συντάγματα των περισσοτέρων φιλελευθέρων κρατών. Αυτή η πολιτική του φιλοσοφία είχε επιφανειακά τον χαρακτήρα μίας επιφανειακής επίδοσης. Είχε περιληφθεί σε δύο δοκίμια, που δημοσιεύθηκαν το 1960 με το συγκεκριμένο σκοπό να υπεραμυνθούν της επανάστασης. Από τα δοκίμια αυτά, το πρώτο όπου αντέκρουσε τον Filmer, είχε παραδοσιακό χαρακτήρα. Η δεύτερη διατριβή του όμως είχε τόση σημασία που δεν περιοριζόταν στα πράγματα του καιρού του. Ξεκινούσε από το παρελθόν, περνούσε όλη την περίοδο των εμφυλίων πολέμων, και διασταυρωνόταν με το έργο του Hooker, Ecclesiastical Polity, που συνόψιζε την πολιτική σκέψη της Αγγλίας ως την εποχή της παλινόρθωσης, και πριν από τη ρήξη μεταξύ κοινοβουλίου και βασιλιά. Χάρη στον Hooker, ο Locke γνώρισε όλη την μακρά παράδοση της μεσαιωνικής πολιτικής σκέψης, ως τον Θωμά Ακινάτη, όπου οι ηθικοί περιορισμοί της εξουσίας, η ευθύνη των ηγετών προς τις κοινότητες που κυβερνούν και η υποταγή της κυβέρνησης στους νόμους αποτελούσαν αξιώματα. Αυτό δεν σημαίνει ότι ο Locke ήταν στραμμένος προς το παρελθόν. Το κύριο χαρακτηριστικό της ιδιοφυΐας του δεν ήταν ούτε η ευρυθμία ούτε η λογική, αλλά ένας ασύγκριτος κοινός νους που μπόρεσε να περισυλλέξει τις σημαντικότερες πεποιθήσεις στη φιλοσοφία, την πολιτική, την ηθική και την παιδεία, όσες είχε κληροδοτήσει το παρελθόν στα φωτεινότερα πνεύματα της γενεάς του.

Οι απόψεις του

Αν ένας ηγεμόνας χρησιμοποιεί την εξουσία του εναντίον του λαού του, τότε ο λαός έχει το δικαίωμα να τον αντιμετωπίσει με Βία. Ο σωστός τρόπος για να αντιμετωπιστεί η παράνομη βία της εξουσίας είναι η ίδια η Βία. Δοκίμια περί διακυβερνήσεως

Ο Άγγλος φιλόσοφος θεωρούσε ότι οι άνθρωποι σε φυσική κατάσταση δεν ήταν τόσο επιθετικοί, αλλά κυρίως κοινωνικοί, δημιουργικοί, λογικοί και σώφρονες. Ενδιαφέρονταν έτσι να συγκροτήσουν πολιτισμένες κοινωνίες. Γι' αυτό συνήπταν «κοινωνικό συμβόλαιο» με το κράτος  με αμοιβαίους όρους. Αποδέχονταν να περιορίσουν την ελευθερία τους και σε αντάλλαγμα το κράτος έπρεπε να εγγυηθεί για τη διασφάλιση των φυσικών τους δικαιωμάτων: της ζωής, της ελευθερίας, της ιδιοκτησίας. Εάν το κράτος παραβίαζε το «κοινωνικό συμβόλαιο», οι άνθρωποι είχαν δικαίωμα να το λύσουν και να εξεγερθούν.

Η ψυχή είναι άγραφος πίνακας (tabula rasa). Δέχεται ιδέες και γνώσεις από την εμπειρία.

Οι κατηγορίες των ποιοτήτων

Ο Λοκ χώρισε τις ποιότητες των σωμάτων σε τρεις κατηγορίες. Στην πρώτη ομάδα αποδίδονται οι πρωτεύουσες ποιότητες και αφορούν σε μεγέθη κυρίως της φυσικής όπως : η έκταση, η κίνηση, η στερεότητα, ο όγκος, η μορφή, η υφή και ο αριθμός που η αντίληψη του γίνεται μόνο από το νου. Οι πρωτεύουσες ποιότητες ενυπάρχουν στα σώματα και ως εκ τούτου δεν απαιτούν για να υπάρξουν να είναι αντιληπτές. Στη δεύτερη και τρίτη ομάδα ενώνονται οι δευτερεύουσες ποιότητες που αποτελούν άμεσα αντικείμενα των αισθήσεων όπως τα χρώματα οι ήχοι και οι γεύσεις και οι δυνάμεις ή έμμεσες επιδράσεις δυνάμεων (η δύναμη της φωτιάς που τήκει τον χρυσό). Η διάκριση που κάνει ο Λοκ μεταξύ των πρωτευουσών και δευτερευουσών ποιοτήτων ανάγεται στην τοποθέτηση του:

Οι ιδέες των πρωτευουσών ποιοτήτων των σωμάτων είναι ομοιώματα αυτών, και τα πρότυπά τους ενυπάρχουν όντως στα ίδια τα σώματα, αλλά, οι ιδέες που παράγονται μέσα μας από τις δευτερεύουσες ποιότητες, δεν έχουν καμία απολύτως ομοιότητα με αυτές.

Ο Λοκ ως παιδαγωγός

Ο Λοκ θεωρούσε ιδανική την αγωγή που συνδυάζει τον φυσικό τρόπο ζωής, την σωματική αγωγή και την σκληραγωγία. Πίστευε πως για την διαμόρφωση του χαρακτήρα σημασία έχει περισσότερο το γενικότερο περιβάλλον και η καθημερινή τριβή με τα άτομα παρά η συστηματοποιημένη διδασκαλία. Έδινε σημασία στην αγωγή του παιδιού μικρής ηλικίας, το οποίο πρέπει είναι κοντά στον φυσικό τρόπο ζωής και μακριά από την χλιδή. Το πνεύμα του παιδιού, με άλλα λόγια, πρέπει να διατηρείται ζωντανό και ελεύθερο. Ήταν υπέρμαχος των ατομικών μαθημάτων, καθώς πίστευε πως ούτε καν δυο παιδιά δεν μπορείς να τα μεταχειριστείς με τον ίδιο τρόπο. Ο δάσκαλος που θα παραδίδει τα ιδιαίτερα μαθήματα πρέπει να είναι κυρίως κάτοχος ηθικών αρετών παρά συγκεκριμένων γνώσεων. Οι γνώσεις αξίζουν όταν τις κατέχουν άνθρωποι με σωστή συμπεριφορά, άνθρωποι όμως χωρίς ψυχική ευγένεια γίνονται κατά τον Locke «εύκολα ακόμη πιο ανόητοι και κακοί». Έβλεπε την μάθηση ως ένα χαλαρό και παιγνιώδες αντικείμενο. Το παιδί θα πρέπει να αγαπήσει αυτό που μαθαίνει και όχι να εξαναγκαστεί. «Είναι καλύτερα να μάθει το παιδί να διαβάζει ένα χρόνο αργότερα παρά να του δημιουργηθεί αποστροφή προς το διάβασμα». Τέλος θέλει μια μάθηση ανοιχτή στον κόσμο και εκτιμά την χειρωνακτική εργασία για όλους τους ανθρώπους.

Φυσικός νόμος

Για τον Λοκ, ο άνθρωπος στην φυσική του κατάσταση υπακούει μονάχα σε έναν απαράβατο και θεμελιώδη νόμο της φύσης, που τον ονομάζει φυσικό νόμο, και έχει ως στόχο την αυτοσυντήρηση και διατήρηση του αγαθού της ζωής για το άτομο (ο Χομπς είχε σταματήσει στο άτομο την αναφορά του) και την κοινωνία.Υποδηλώνει αμοιβαία εμπιστοσύνη ανάμεσα στους ανθρώπους, που εκχωρούν τα φυσικά τους δίκαια, και στους φορείς της πολιτικής εξουσίας, οι οποίοι οφείλουν να τα διαφυλάττουν. Μόνο εφόσον η πολιτική εξουσία διασφαλίζει τα φυσικά δίκαια, μπορεί να διατηρηθεί αυτή η σχέση εμπιστοσύνης.Αν το αίτημα της διασφάλισης δεν ικανοποιείται, τότε παραβιάζονται οι όροι, του καταπιστεύματος και αυτομάτως αίρεται η εμπιστοσύνη.

Η νομιμότητα της πολιτικής εξουσίας κρίνεται από το εάν και κατά πόσον τηρεί το καταπίστευμα που της εμπιστεύονται οι πολίτες. Ωστόσο, οι παραβιάσεις της αρχικής συμφωνίας από την πολιτική εξουσία δεν γίνονται πάντα με τον ξεκάθαρο τρόπο της βίαιης κατάκτησης και κατοχής. Πολλές φορές καλύπτονται από την επίφαση της νομιμότητας. Αυτό συμβαίνει όταν η εξουσία διαθέτει τα μορφολογικά χαρακτηριστικά της νόμιμης κυβέρνησης, αλλά στην πράξη αθετεί το καταπίστευμα. Ο Φιλελεύθερος Λοκ θέτει με σαφήνεια πέντε διαφορετικά ενδεχόμενα παραβίασης του καταπιστεύματος από μια φαινομενικά νόμιμη και δίκαιη κυβέρνηση. Η αναζήτηση αυτών των ενδεχομένων δεν έχει μόνο ιστορική αξία. Ασφαλώς είναι σημαντικό να διερευνηθεί ο τρόπος που…τα προσδιόρισε εκείνος στο πολιτικό περιβάλλον της εποχής του. Αυτό, όμως,που είναι σημαντικότερο είναι η αναγωγή των θεωρητικών σχημάτων παραβίασης του καταπιστεύματος στο πρακτικό επίπεδο της σημερινής εποχής με ιδιαίτερη αναφορά στην ελληνική πραγματικότητα.

1. Η πρώτη συνθήκη εμφανίζεται όταν όσοι νομοθετούν δεν είναι αυτοί που όρισαν οι πολίτες για το σκοπό αυτόν. Η εθνική κυριαρχία,όμως, δεν ανήκει στην πολιτική εξουσία ώστε να μπορεί να τη μεταβιβάσει ή να την απεμπολήσει. Υπό αυτή την έννοια, η μεταβίβαση εθνικής κυριαρχίας σε τρίτους καθιστά έκνομη την πολιτική εξουσία και δικαιολογεί την προσφυγή στην ανυπακοή.

2. Πέρα από την άμεση καταστρατήγηση της νομοθετικής εξουσίας που εμφανίζεται όταν το νομοθετικό έργο επιτελείται από φορείς που δεν έχουν οριστεί από την κοινότητα ως νομοθέτες, υπάρχει και το ενδεχόμενο παρεμπόδισης της λειτουργίας της νομοθετικής εξουσίας, πράξη που συνιστά έμμεση παραβίαση του καταπιστεύματος.

3. Η τρίτη συνθήκη αθέτησης του καταπιστεύματος συντελείται όταν αλλοιώνεται ο μηχανισμός εκλογής του νομοθετικού σώματος.

4. Η τέταρτη συνθήκη παραβίασης του καταπιστεύματος αφορά στην παράδοση της κοινότητας στον έλεγχο και στην εξουσία μιας ξένης δύναμης.

5. Οι προηγούμενες τέσσερις συνθήκες συνιστούν ενεργητικές παραβιάσεις του καταπιστεύματος από την πλευρά της πολιτικής εξουσίας. Υπάρχει,ωστόσο, και ένα πέμπτο ενδεχόμενο, αυτό κατά το οποίο η εξουσία παραβιάζει παθητικά το καταπίστευμα, όταν δεν προβαίνει στις απαραίτητες ενέργειες ώστε να εξασφαλίζει την πραγματοποίηση της βούλησης των πολιτών, παρατηρείται δηλαδή αμέλεια εφαρμογής των υπαρχόντων νόμων από την πλευρά της κυβέρνησης.

Εφόσον η εξουσία δεν περιφρουρεί την τήρηση των νόμων, δημιουργεί συνθήκες αθέμιτου ανταγωνισμού στην προσπάθεια των πολιτών για επιβίωση και ευημερία.Εξωθεί, λοιπόν, εμμέσως τους πολίτες στην παρανομία. Στη χώρα μας η πολιτική τάξη είναι αυτή που, για το δικό της συμφέρον, προκάλεσε και εξέθρεψε την ανομία και τη διαφθορά -τις επιδοτήσεις, τα ρουσφέτια, τους διορισμούς- και όχι η κοινωνία. Το διεφθαρμένο πολιτικό σύστημα των τελευταίων δεκαετιών είναι αυτό που βυθίζει την κοινωνία στη διαφθορά, για να διαιωνίζει την εις βάρος της επιβίωση και όχι το αντίστροφο.Το βαρύ αδίκημα της εξουσίας που αφορά και στη διάχυση της ανομίας, αλλά πολύ περισσότερο στον δηλητηριώδη εθισμό της κοινωνίας σε αυτό το νοσηρό φαινόμενο,νομιμοποιεί ξεκάθαρα την άσκηση της πολιτικής ανυπακοής

Πρόσμειξη Εργασίας

Ο Λοκ πίστευε, ότι, εάν εναποθέσει κάποιος τον μόχθο του πάνω σε ένα αντικείμενο-αγαθό, αυτομάτως γίνεται δικό του και περνά στην ιδιοκτησία του, λ.χ το χέρι ενός ανθρώπου και η πέτρα (που δεν σου ανήκει) φτιάχνουν ένα τσεκούρι. Τότε το τσεκούρι αυτό περνά στην κυριότητα του ατόμου που μόχθησε για να το φτιάξει. Συνεπώς αφαιρεί κάποιος ένα αντικείμενο από το καθεστώς κοινοκτημοσύνης που υπάρχει στην φυσική κατάσταση του Λοκ, και το ενστερνίζεται. Ο σκοπός και εδώ της πρόσμειξης εργασίας, είναι η διατήρηση της ζωής (αυτοσυντήρηση). Το εξτρεμιστικό της άποψης αυτής είναι πως, εάν κάποιος εισβάλει ουσιαστικά, και επεξεργαστεί ή μοχθήσει πάνω σε κάποιο αντικείμενο που εσύ έχεις ήδη χρησιμοποιήσει, τότε ο Λοκ σου δίνει μέχρι και το δικαίωμα να σκοτώσεις τον άλλο, λόγο του ότι απείλησε τον θεμελιωμένο και απαράβατο φυσικό νόμο (διατήρηση αγαθού ζωής - αυτοσυντήρηση). Κατηγορήθηκε ότι έδωσε βάρος στους όρους ιδιοκτησίας, κάτι το οποίο μπορούσε να δημιουργήσει ποσότητες υπεριδιοκτησίας και μειωμένης ιδιοκτησίας. Ο ίδιος αποφάνθηκε ένα σύστημα μέτρου στην κατανάλωση, πως ο καθείς δηλαδή θα μπορούσε να ιδιοποιηθεί συγκεκριμένο ποσό αγαθών, μέχρι εκεί που μπορεί να καταναλώσει. Με λίγα λόγια, δεν μπορεί κάποιος να ιδιοποιηθεί έναν μεγάλο αριθμό π.χ. μήλων που θα τον οδηγήσει στο γεγονός να καταναλώσει κάποια και τα άλλα να τα πετάξει γιατί θα χαλάσουν μέχρι να τα καταναλώσει. Θα πρέπει εξαρχής να έχει ιδιοποιηθεί το άτομο τόσα μήλα, όσα χρειάζεται για να τραφεί. Σήμερα, αυτό που συμβαίνει από άποψη εφαρμοσμένης ιδιοκτησίας είναι η εκτροπή της αυθεντικής θεωρίας του Λοκ, παρά μία χειρότερη άποψη της. Η υπερσυσσώρευση ιδιοκτησίας πλέον γίνεται πρώτη φορά ρεαλιστικά στην πολιτική κατάσταση του ανθρώπου με την εμφάνιση του χρήματος. Το χρήμα πλέον αντιστοιχεί σε προϊόντα προς κατανάλωση, και το άτομο μπορεί να ιδιοποιηθεί υπέρογκα χρηματικά ποσά μέσα από την εργασία του χωρίς να φοβάται για τα καταναλωτικά όρια.

Μετάβαση από φυσική σε πολιτική κατάσταση

Για τον Τζον Λοκ, η μετάβαση από την φυσική κατάσταση του ανθρώπου στην νεωτερικότητα - πολιτική κοινωνία, γίνεται με τον νομικό όρο του καταπιστεύματος («trust» = εμπιστοσύνη, παρακαταθήκη, καταπίστευμα). Ο όρος καταπίστευμα, υποδηλώνει τη συμφωνία με την οποία ένα άτομο ή ένας φορέας γίνεται νομικός κάτοχος ιδιοκτησίας, την οποία όμως υποχρεούται να τηρεί προς όφελος ενός άλλου. Υποδηλώνει αμοιβαία εμπιστοσύνη ανάμεσα στους ανθρώπους, που εκχωρούν τα φυσικά τους δίκαια, και στους φορείς της πολιτικής εξουσίας, οι οποίοι οφείλουν να τα διαφυλάττουν. Μόνο εφόσον η πολιτική εξουσία διασφαλίζει τα φυσικά δίκαια, μπορεί να διατηρηθεί αυτή η σχέση εμπιστοσύνης. Αν το αίτημα της διασφάλισης δεν ικανοποιείται, τότε παραβιάζονται οι όροι, του καταπιστεύματος και αυτομάτως αίρεται η εμπιστοσύνη.

Έργα του Λοκ σε νεοελληνική απόδοση

Λοκ, Τζων: Περί ιδιοκτησίας. Εισαγωγή-Μετάφρ. Πασχάλης Κιτρομηλίδης. Ο πολίτης 72 (1986), 4-13.

Locke, J., Επιστολή για την ανεξιθρησκία. Εισαγωγή-Μετάφρ.-Σχόλια Γιάννης Πλάγγεσης,εκδ. «Ζήτρος», Θεσσαλονίκη 1998 .

Locke, J., Δεύτερη πραγματεία περί κυβερνήσεως. Δοκίμιο με θέμα την αληθινή αρχή, έκταση και σκοπό της πολιτικής εξουσίας. Εισαγωγή-Μετάφρ.-Σχόλια Πασχάλης Μ. Κιτρομηλίδης. 2η έκδοση,εκδ. «Πόλις», Αθήνα, 2010 («Γνώση», Αθήνα, 1990¹)

Locke, J., Κράτος και εκκλησία. Μετάφρ. Ηλίας Π. Νικολούδης, εκδ. «Ροές», Αθήνα, 1998

Locke, J., Δοκίμιο για την ανεκτικότητα. Μετάφρ. Γιάννης Λείβαδίτης. Εκδόσεις Printa 2013

https://el.wikipedia.org/

Μαρί-Σοφί Ζερμαίν ( 1 Απριλίου 1776 – 27 Ιουνίου 1831) - Γαλλίδα μαθηματικός, φυσικός και φιλόσοφος.

Η Μαρί-Σοφί Ζερμαίν (Marie-Sophie Germain, 1 Απριλίου 1776 – 27 Ιουνίου 1831) ήταν Γαλλίδα μαθηματικός, φυσικός και φιλόσοφος. Παρά την αντίθετη άποψη των γονέων της και τις δυσκολίες της ανδροκρατούμενης κοινωνίας της εποχής της, κατάφερε να μορφωθεί διαβάζοντας μόνη της τα βιβλία του έβρισκε στη βιβλιοθήκη του πατέρα της και αλληλογραφώντας με διάσημους μαθηματικούς, όπως τον Λαγκράνζ, τον Λεζάντρ και τον Γκάους, χρησιμοποιώντας αρχικά το όνομα Λε Μπλάν, ενός φοιτητή που είχε εγκαταλείψει τις σπουδές του και είχε φύγει από το Παρίσι.

Πρωτοπόρος σε θέματα θεωρίας της ελαστικότητας, η Ζερμαίν κέρδισε το μεγάλο βραβείο της Γαλλικής Ακαδημίας των Επιστημών με την πραγματεία της για τις ταλαντώσεις ελαστικών πλακών. Η εργασία της στο τελευταίο θεώρημα του Φερμά υπήρξε πρόδρομος της τελικής απόδειξής του . Εξαιτίας των προκαταλήψεων κατά των γυναικών, δεν μπόρεσε να σταδιοδρομήσει ως μαθηματικός, αλλά για όλη της τη ζωή εργαζόταν μόνη της.Αναγνωρίζοντας τη συμβολή της στην πρόοδο των μαθηματικών, έξι χρόνια μετά το θάνατό της, της απονεμήθηκε τιμητικό πτυχίο από το Πανεπιστήμιο του Γκέτινγκεν, ενώ τιμώντας τα εκατό χρόνια από τη γέννησή της θεσμοθετήθηκε από την Ακαδημία των επιστημών το Μεγάλο βραβείο Σοφί Ζερμαίν.

Γεννήθηκε την 1η Απρίλη 1776 στο Παρίσι στην οδό Saint-Denis. Σύμφωνα με τις περισσότερες πηγές, ο πατέρας της Ambroise-François ήτανε πλούσιος έμπορος μεταξιού, αν και κάποιες πηγές ισχυρίζονται πως ήτανε χρυσοχόος. Το 1789 εκλέχτηκε ως εκπρόσωπος της αστικής τάξης στα États-Généraux, στη Συνταγματική Συνέλευση. Έτσι μάλλον η μικρή Σοφί θα ήταν μάρτυρας πολλών συζητήσεων μεταξύ του πατέρα της και των φίλων του για τη πολιτική και τη φιλοσοφία. Μετά τη πολιτική του καριέρα, ο Ambroise-François έγινε διευθυντής τράπεζας κι έτσι η οικογένεια παρέμεινε σε καλή οικονομική κατάσταση κι η Σοφί είχε υποστήριξη καθ' όλη την ενήλικη ζωή της. Είχε μια μικρότερη αδελφή την Angélique-Ambroise, και μια μεγαλύτερη, την Marie-Madeline, που είχε τ' όνομα της μητέρας τους. Ο ανιψιός της, Armand-Jacques Lherbette, γιος της Marie-Madeline, δημοσίευσε μέρος του έργου της μετά το θάνατό της.

Στα 13 της χρόνια, πέφτει η Βαστίλη κι η επαναστατική ατμόσφαιρα της πόλης την ανάγκασε να μείνει στο σπίτι. Για να περνά την ώρα της πήγαινε στη βιβλιοθήκη του πατέρα της. Εδώ βρήκε το L'Histoire des Mathématiques του J.E. Montucla, κι η ιστορία για το θάνατο του Αρχιμήδη την ενέπνευσε. Σκέφτηκε πως αν η γεωμετρία έκρυβε τόση συγκίνηση, άρα ήταν άξια μιας περισσότερης προσοχής και μιας πιο εμβριθούς μελέτης. Έτσι ξεκίνησε να μελετά μαθηματικά, ελληνικά, λατινικά κι αυτά για να μπορεί να διαβάζει έργα όπως αυτά του Sir Isaac Newton και Leonhard Euler. Απολάμβανε επίσης τη Traité d'Arithmétique από τον Étienne Bézout και το Le Calc Différentiel από τον Jacques Antoine-Joseph Cousin. Ο τελευταίος μάλιστα την επισκέφθηκε στο σπίτι της και την ενθάρρυνε στις μελέτες της. Φυσικά οι γονείς της δεν ενέκριναν αυτή της τη προσήλωση, καθώς δεν άρμοζε για γυναίκα και για να την εμποδίσουν μέσω... φωτός και θερμοκρασίας, της αρνηθήκανε ρούχα και φωτιά, αλλά μόλις καληνύχτιζαν κι έφευγαν, η μικρή έβγαζε κι άναβε κεριά και τυλιγμένη καλά σε παπλώματα θα συνέχιζε απτόητη τις μελέτες της. Όπως περιγράφει ο Lynn Osen, κάποιο πρωί τη βρήκανε κοιμισμένη στο γραφειάκι της, τυλιγμένη σαν κρεμμυδάκι, η μελάνη είχε παγώσει στο πενάκι της και τα χαρτιά της γεμάτα υπολογισμούς και τότε καταλάβανε πως ήτανε σοβαρά τα πράγματα τελικά. Λίγο αργότερα η μητέρα της άρχισε να τη στηρίζει κρυφά.

Το 1794, στα 18 της, ανοίγει το École Polytechnique κι ως γυναίκα φυσικά δεν μπορούσε να παρακολουθήσει μαθήματα εκεί, αλλά οι σημειώσεις και τα συγγράμματα ήταν ελεύθερα σε όποιον/α τα ζητούσε, επίσης το νέο εκπαιδευτικό σύστημα επέτρεπε και μαθήματα δι' αλληλογραφίας. Η Σοφί, όπως ήταν αναμενόμενο, τρύγησε ό,τι μπόρεσε κι ό,τι βρήκε και ξεκίνησε να αλληλογραφεί με τον καθηγητή της σχολής, Joseph Louis Lagrange, χρησιμοποιώντας όμως ανδρικό ψευδώνυμο ενός πρώην σπουδαστή: Monsieur Antoine-August Le Blanc, φοβούμενη τη γελοιοποίησή της ως γυναίκα, όπως αργότερα εξήγησε στον Γκάους! Όταν ο Lagrange είδε την υψηλή νοημοσύνη του... Μ. LeBlanc, ζήτησε συνάντηση κι έτσι η Sophie αναγκάστηκε ν' αποκαλύψει την πραγματική της ταυτότητα. Ευτυχώς, ο Lagrange δε νοιαζόταν για τέτοια θέματα, την επισκέφθηκε στο σπίτι της, της έδωσε ηθική υποστήριξη κι έγινε μέντοράς της.

Αρχίζει να ενδιαφέρεται για τη θεωρία αριθμών το 1798, όταν ο Adrien-Marie Legendre δημοσίευσε το Essai sur théorie des nombres. Μετά τη μελέτη του έργου, άνοιξε αλληλογραφία μαζί του σχετικά με τη θεωρία αριθμών κι αργότερα, με την ελαστικότητα. Σημειωτέον εδώ πως ο Λεζάντρ αργότερα προσέθεσε μέρη της μελέτης της, στο συμπλήρωμα της Θεωρίας Των Αριθμών καθώς είπε πως τα βρήκε πανέξυπνα κι εύστοχα. Το ενδιαφέρον της για τη θεωρία αριθμών ανανεώθηκε όταν διάβασε το μνημειώδες έργο του Carl Friedrich Gauss με τίτλο: Discovitiones Arithmeticae. Μετά από 3 χρόνια εργασίας με ασκήσεις και δοκιμάζοντας δικές της αποδείξεις για κάποια από τα θεωρήματα, έγραψε και πάλι με το ψευδώνυμο Mr. Le Blanc, στον ίδιο τον συγγραφέα, που ήταν ένα χρόνο μικρότερός της. Η 1η επιστολή φέρει ημερομηνία 21 Νοέμβρη 1804 κι αναφέρει σχόλια κι εκτιμήσεις για το βιβλίο του και μετά του παρουσιάζει δικές τις σκέψεις και σημειώσεις για το τελευταίο θεώρημα του Φερμά. Ισχυρίστηκε ότι απέδειξε το θεώρημα για το n = p - 1, όπου το p είναι ένας πρώτος αριθμός του τύπου p=8k+7. Ωστόσο, η απόδειξη της περιείχε μιαν αδύνατη παραδοχή κι ο Gauss δεν τη σχολίασε καν.

Περί το 1807 (οι πηγές διαφέρουν ως προς την ακρίβεια), στους Ναπολεόντειους πολέμους, οι Γάλλοι κατέλαβαν τη γερμανική πόλη Braunschweig, όπου ζούσε ο Gauss. Η Σοφί ανησυχώντας ότι μπορεί να πάθει τα ίδια με τον Αρχιμήδη, έγραψε στο γενικό στρατηγό Pernety, έναν οικογενειακό φίλο, ζητώντας να εξασφαλίσει τη ζωή του Gauss. Ο Pernety έστειλε ένα ταγματάρχη να συναντηθεί με τον Gauss προσωπικά για να δει αν ήταν ασφαλής. Όπως αποδείχθηκε, ο Gauss ήταν εντάξει, αλλά εδώ εμπλέκεται πρώτη φορά με το πραγματικό όνομά της, Σοφί. Έτσι 3 μήνες μετά του αποκάλυψε το όνομά της ολόκληρο κι αυτός εκπλήσσεται τόσο πολύ και της γράφει:

"Πώς μπορώ να περιγράψω την έκπληξη και το θαυμασμό μου, όταν ο αγαπητότατος αποστολέας Κος Λε-Μπλανκ, μεταμορφώνεται σ' αυτό το διάσημο πρόσωπο μιας γυναίκας που μάλιστα λόγω φύλου και προκαταλήψεων συναντά απείρως περισσότερα εμπόδια στο να σπουδάσει κι απείρως περισσότερες δυσκολίες να εξοικειωθεί με τα τόσο πολύπλοκα θέματα των μαθηματικών. Κι όχι μόνον τα ξεπερνά και τα δυο, αλλά υπερβαίνει και πάνω απ' αυτά εισχωρώντας στα κρυμμένα τους μυστικά! Έμπλεος θαυμασμού σας δηλώνω πως χωρίς αμφιβολία έχετε το πιο ευγενές θάρρος, εξαιρετικότατο ταλέντο κι αρκετά ανώτερη ευφυία".

Σύμφωνα με τις μετέπειτα επιστολές του Γκάους στον Olbers, φαίνεται καθαρά πως εννοεί τη κάθε λέξη που γράφει στην επιστολή του προς τη Σοφί. Στην ίδια επιστολή του 1807, η Σοφί ισχυρίστηκε ότι αν χν + ψν είναι του τύπου η2+νf2, τότε τα χ και ψ είναι επίσης του ιδίου τύπου. Ο Γκάους τούτη τη φορά της απάντησε πως δεν ισχύει πάντα πχ, ισχύει για το ζεύγος αριθμών 1511+811 και μπορεί να γραφεί σαν η2+νf2, αλλά για το ζευγάρι 15, 11, δεν ισχύει. Αν κι ο Gauss συμπάθησε τη Ζερμαίν, οι απαντήσεις του στις επιστολές της συχνά καθυστερούσαν και γενικά δεν επανεξέτασε το έργο του. Τελικά τα ενδιαφέροντά του απομακρύνθηκαν από τη θεωρία αριθμών και το 1809 σταμάτησαν οι επιστολές. Παρά τη φιλία τους, δεν συναντηθήκαν ποτέ.

Όταν σταματήσαν οι επιστολές, έδειξε ενδιαφέρον για ένα διαγωνισμό που υποστηρίζεται από την Ακαδημία Επιστημών του Παρισιού σχετικά με τα πειράματα του Ernst Chladni με δονούμενες μεταλλικές πλάκες. Το αντικείμενο του διαγωνισμού, όπως δήλωσε η Ακαδημία, ήταν "να δώσει μαθηματική θεωρία της δόνησης μιας ελαστικής επιφάνειας και να συγκρίνει τη θεωρία με πειραματικά στοιχεία". Το σχόλιο του Lagrange ότι μια λύση στο πρόβλημα θα απαιτούσε την εφεύρεση ενός νέου κλάδου ανάλυσης, αποθάρρυνε τελείως τους 2 διαγωνιζόμενους, τον Denis Poisson και τη Σοφί. Στη συνέχεια ο Πουαζό εξέλεγη μέλος της Ακαδημίας έτσι έπρεπε να παραιτηθεί του διαγωνισμού χάριν δεοντολογίας κι έτσι η Σοφί έμεινε μόνη της να διαγωνίζεται με τον εαυτό της. Το 1809 πιάνει δουλειά κι ο Legendre τη βοηθά, δίνοντας εξισώσεις, αναφορές και τρέχουσες έρευνες. Υπέβαλε το αποτέλεσμα νωρίς το φθινόπωρο του 1811 και δεν κέρδισε το βραβείο. Η κριτική επιτροπή θεώρησε πως "οι πραγματικές εξισώσεις της κίνησης δεν είχανε τεκμηριωθεί", παρόλο που "τα πειράματα παρουσίαζαν έξυπνα αποτελέσματα". Ο Lagrange μπόρεσε να χρησιμοποιήσει το έργο της για να βγάλει μιαν εξίσωση που ήτανε "σωστή κάτω από ειδικές παραδοχές".

Ο διαγωνισμός παρατάθηκε 2 χρόνια κι αποφάσισε να δοκιμάσει ξανά για το βραβείο. Αρχικά ο Legendre συνέχισε να προσφέρει υποστήριξη, αλλά μετά αρνήθηκε κάθε βοήθεια. Η ανώνυμη 2η υποβολή της το 1813 εξακολουθούσε να 'ναι γεμάτη με μαθηματικά σφάλματα, ειδικά με διπλά ολοκληρώματα κι έλαβε μόνο μιαν αξιέπαινη αναφορά επειδή "δεν τεκμηριώθηκε η θεμελιώδης αρχή της θεωρίας των ελαστικών επιφανειών". Ο διαγωνισμός παρατάθηκε πάλι κι η Σοφί άρχισε να εργάζεται για 3η φορά. Αυτή τη φορά συμβουλευόταν τον Poisson. Το 1814 αυτός ύπουλα δημοσίευσε για δικό το έργο σχετικά με την ελαστικότητα και δεν αναγνώρισε τη βοήθεια της Σοφί (αν κι είχε εργαστεί μαζί της επί του θέματος κι, ως κριτής της Ακαδημίας, είχε πρόσβαση στο έργο της).

Υποβάλλει τη δική της 3η προσπάθεια με το όνομά της παρακαλώ, στις 8 Γενάρη 1816 και γίνεται η 1η γυναίκα που κερδίζει βραβείο από την Ακαδημία Επιστημών του Παρισιού! Δεν εμφανίστηκε στη τελετή να το παραλάβει. Αν κι είχε δώσει το βραβείο η Ακαδημία εντελώς εκτός κι έξτρα -χαριστικά και τιμής ένεκεν για την προσπάθεια που ήταν αρκετά καλή ωστόσο-, δεν ήταν ακόμα ευχαριστημένη με τα αποτελέσματα. Η Σοφή είχε πάρει τη σωστή διαφορική εξίσωση, αλλά η μέθοδος της δεν προέβλεπε πειραματικά αποτελέσματα με μεγάλην ακρίβεια, καθώς βασίστηκε σε μια λανθασμένη εξίσωση του Euler, που οδήγησε σε λανθασμένες οριακές συνθήκες

Παρόλο που κέρδισε το διαγωνισμό της Ακαδημίας, δεν ήταν ακόμη σε θέση να παρακολουθήσει τις συνεδριάσεις της, λόγω της παράδοσης της Ακαδημίας να αποκλείει γυναίκες, εκτός από τις συζύγους των μελών. 7 χρόνια αργότερα, η κατάσταση αυτή άλλαξε όταν έγινε φίλη με το γραμματέα της Ακαδημίας Joseph Fourier, που προμηθεύτηκε για κείνη εισιτήρια για τις συνεδρίες. Το 1821 δημοσίευσε το βραβευμένο δοκίμιό της, με επισημάνσεις και διορθώσεις των τότε λαθών της κυρίως για να σταθεί έναντι σε κείνο του Πουαζό. Το 1826 υπέβαλε στην Ακαδημία τη θεωρημένη δημοσίευση του βραβευμένου δοκιμίου της. Σύμφωνα με τον Andrea Del Centina, η αναθεώρηση περιελάμβανε προσπάθειες να διευκρινιστεί το έργο της με την εισαγωγή ορισμένων απλοποιητικών υποθέσεων. Αυτό έφερε την Ακαδημία σε δύσκολη θέση, καθώς αισθάνθηκε ότι ήταν "ανεπαρκές κι ασήμαντο", αλλά δεν ήθελαν να την "αντιμετωπίσουν ως επαγγελματική συνάδελφο, όπως κι οποιοσδήποτε άντρα, απλώς απορρίπτοντας το έργο". Έτσι, ο Augustin-Louis Cauchy, που 'χε οριστεί για να ελέγξει το έργο της, της συνέστησε να το δημοσιεύσει κι αυτή ακολούθησε τη συμβουλή του. Τελικά, χωρίς αυτή τη θεωρία οι σύγχρονες κατασκευές δεν θα ήτανε δυνατό να πραγματοποιηθούν, όπως επί παραδείγματι, ο πύργος του Άϊφελ στο Παρίσι. Οι σύγχρονοι της της έδωσαν τ' όνομα "η Υπατία του 18ου αι.".

Ένα ακόμα έργο της για την ελαστικότητα δημοσιεύθηκε μεταθανάτια το 1831: το Mémoire sur la courbure des surfaces. Χρησιμοποίησε τη μέση καμπυλότητα στην έρευνά της. Το καλλίτερο έργο της ήτανε στη θεωρία αριθμών κι η σημαντικότερη συμβολή της στη θεωρία αριθμών αφορούσε το Τελευταίο Θεώρημα του Fermat. Το 1815, μετά το διαγωνισμό ελαστικότητας, η Ακαδημία προσέφερε βραβείο για την απόδειξη του Θεωρήματος αυτού. Αναζωπύρωσε το ενδιαφέρον της κι έγραψε στον Gauss μετά από 10 έτη χωρίς αλληλογραφία. Του 'λεγε πως η θεωρία αριθμών ήτανε το προτιμώμενο πεδίο της κι ότι ήταν στο μυαλό της όλη την ώρα που μελετούσε την ελαστικότητα. Παρουσίασε μια στρατηγική για μια γενική απόδειξη του Θεωρήματος, συμπεριλαμβανομένης της απόδειξης για μια ειδική περίπτωση. Η επιστολή της περιείχε σημαντική πρόοδο προς τη κανονική απόδειξη. Τον ρώτησε λοιπόν αν η προσέγγισή της στο θεώρημα αξίζει να συνεχιστεί. Ο Gauss δεν απάντησε ποτέ.

Το τελευταίο θεώρημα του Fermat μπορεί να χωριστεί σε δύο περιπτώσεις. Η περίπτωση Α' περιλαμβάνει όλα τα p που δεν διαιρούν κανένα από τα x, y ή z. Η Β' περιλαμβάνει όλα τα p που διαιρούν τουλάχιστον 1 από τα x, y ή z. Η Σοφί πρότεινε τα εξής, -κοινώς αποκαλούμενο "θεώρημα Sophie Germain":

Έστω p είναι περιττός πρώτος αριθμός. Αν υπάρχει συμπληρωματικός πρώτος αριθμός που ισχύει Ρ=2Np+1 (N οποιοσδήποτε θετικός ακέραιος που δεν διαιρείται με το 3) έτσι ώστε:

1). αν xp + yp + zp ≡ 0 (mod-5) τότε το Ρ διαιρεί τα x, y ή z και

2). p is not a pth (mod-5)

Τότε, στη Α' περίπτωση το Θεώρημα του Φερμά ισχύει για Ρ !

Η Σοφί χρησιμοποίησε τον τύπο για ν' αποδείξει τη Α' περίπτωση για κάθε περιττό Ρ <100, αλλά σύμφωνα με τον Andrea Del Centina, δείχνει να ισχύει για κάθε Ρ <197. Ο L.Ε. Dickson αργότερα χρησιμοποίησε το θεώρημά της για να αποδείξει το θεώρημα για κάθε περιττό μέχρι το 1700. Η Σοφί δεν δημοσίευσε αυτό το έργο. Το λαμπρό της θεώρημα είναι γνωστό μόνο λόγω της υποσημείωσης στη πραγματεία του Legendre σχετικά με τη θεωρία αριθμών, όπου το χρησιμοποίησε για να αποδείξει το τελευταίο θεώρημα του Fermat για p=5. Αυτή απέδειξε ή σχεδόν απέδειξε αρκετά αποτελέσματα που αποδόθηκαν στον Lagrange ή ανακαλύφθηκαν έτη αργότερα. Ο Del Centina δηλώνει ότι "μετά από σχεδόν 200 χρόνια οι ιδέες της ήταν ακόμα επίκαιρες", αλλά τελικά η μέθοδος της δεν λειτούργησε.

Εκτός από τα μαθηματικά, η Germain σπούδασε φιλοσοφία και ψυχολογία. Ήθελε να ταξινομήσει τα γεγονότα και να τα γενικεύσει σε νόμους που θα μπορούσαν να σχηματίσουν ένα σύστημα ψυχολογίας και κοινωνιολογίας, το οποίο μόλις είχε κάνει την εμφάνισή του στον κόσμο. Η φιλοσοφία της εγκωμιάστηκε ιδιαίτερα από τον Auguste Comte. Δυο από τα φιλοσοφικά της έργα, Pensées diverses και Considérations générales sur l'état des sciences et des lettres, aux différentes époques de leur, εκδόθηκαν, ωστόσο μεταθανάτια. Αυτό οφειλόταν εν μέρει στις προσπάθειες του ανιψιού της -ανεφέρθη στην αρχή, ο γιος της μικρής της αδελφής-, που συνέλεξε τα φιλοσοφικά της γραπτά και τα δημοσίευσε. Το Pensées είναι μια ιστορία επιστήμης και μαθηματικών με το σχολιασμό της Σοφί. Στο 2ο -έργο που θαύμασε ο Comte-, υποστηρίζει ότι δεν υπάρχουνε διαφορές μεταξύ των επιστημονικών και των ανθρωπιστικών προσπαθειών.

Το 1829 μαθαίνει πως είχε καρκίνο του μαστού. Παρά τον πόνο, συνέχισε να εργάζεται. Το 1831 το περιοδικό Crelle's Journal δημοσίευσε το δοκίμιό της σχετικά με τη καμπυλότητα των ελαστικών επιφανειών κι ένα υπόμνημα σχετικά με την εύρεση του y και z στον τύπο. Η Mary Grey γράφει: "Έγραψε επίσης στην Annales de chemie et de physique μια μελέτη των αρχών που οδήγησαν στην ανακάλυψη των νόμων της ισορροπίας και της κίνησης των ελαστικών στερεών".

Η Μαρί-Σοφί Ζερμαίν στις 27 Ιουνίου 1831 πεθαίνει στο σπίτι της στη 13 rue de Savoie, στο Παρίσι, σε ηλικία μόλις 55 ετών. Παρά τα πνευματικά της επιτεύγματα, το πιστοποιητικό θανάτου της αναφέρει σαν ιδιότητά της σαν κάτοχος ιδιοκτησίας κι όχι μαθηματικός. Αλλά η δουλειά της δεν ήταν χωρίς εκτίμηση από όλους. Όταν το θέμα των τιμητικών πτυχίων ήρθε στο Πανεπιστήμιο του Γκέτινγκεν το 1837, 6 έτη μετά το θάνατό της, ο Γκάους συντετριμμένος έγραψε: "Απέδειξε στον κόσμο ότι ακόμη και μια γυναίκα μπορεί να επιτύχει κάτι που αξίζει τον κόπο στη πιο αυστηρή κι αφηρημένη επιστήμη κι έστω και μόνο γι' αυτό το λόγο θα άξιζε το τιμητικό βραβείο".

Η Σοφί αναπαύεται στο Κοιμητήρι Πιέρ Λασσέζ και τον τάφο της σκεπάζει μια απλή ταφόπλακα. Στην εκατοστή επέτειο του θανάτου της. δόθηκε τ' όνομά της σε μιαν οδό του Παρισιού και σε ένα Γυμνάσιο θηλέων, που στην αυλή του φιλοξενεί και μια προτομή που δώρισε το Δημοτικό Συμβούλιο του Παρισιού, επίσης στο σπίτι που διέμενε, έχει στηθεί μια πλάκα με τ' όνομά της. Τέλος το Βραβείο Sophie Germain (Prix Sophie Germain), το οποίο απονέμεται ετησίως από το Ίδρυμα Sophie Germain, χορηγείται από την Ακαδημία Επιστημών του Παρισιού. Σκοπός του είναι να τιμήσει ένα Γάλλο μαθηματικό για την έρευνα στα θεμέλια των μαθηματικών. Το βραβείο αυτό, ύψους € 8.000, θεσμοθετήθηκε το 2003, υπό την αιγίδα του Institut de France.

https://el.wikipedia.org/