ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΒΟΡΕΙΩΝ ΛΑΩΝ

Λέγοντας για Σκανδιναβική μυθολογία εννοούμε την προϋπάρχουσα από τον χριστιανισμό θρησκεία με τους μύθους, τα τελετουργικά και τις δοξασίες που περικλείει. Η σκανδιναβική μυθολογία είναι ένα συνονθύλευμα θρησκειών και μύθων που τις μοιράζονταν από κοινού οι βόρειες γερμανικές φυλές και όχι κάποια αποκαλυπτική θρησκεία, αφού, στα ιερά τους κείμενα δεν υπάρχει κάποιος ισχυρισμός θεοπνευστίας. Το μυθολογικό υλικό μεταβιβαζόταν από στόμα σε στόμα στο μεγαλύτερο τμήμα της εποχής των Βίκινγκ. Η γνώση μας για αυτή την περίοδο βασίζεται κυρίως στα μεσαιωνικά κείμενα γραμμένα μετά των εκχριστιανισμό των βόρειων λαών. Τι αναφέρεται, ωστόσο, στην μυθολογία των Βίκινγκ;

Το Δέντρο Ύγκντρασιλ

Κατά τη Σκανδιναβική μυθολογία, το σύμπαν αποτελείται από τρία επίπεδα το Χελ δηλαδή τη Γη των Νεκρών, το Μίντγραντ τη Γη των Ανθρώπων και το Άσγκαρντ τη Γη των Θεών. Κάθε ένα από αυτά τα επίπεδα χωρίζεται σε άλλα τρία, δίνοντας μας συνολικά εννέα κόσμους, όπου ο καθένας παραμένει στη θέση του συγκρατώντας απ’ τα κλαδιά του Παγκόσμιου Δέντρου, Ύγκντρασιλ.

Νγιορντ-Σκάντι-Φρέγια
Φρέιρ

Ακόμα και οι Θεοί χωρίζονται σε δύο ομάδες τους Βάνιρ και τους Έσιρ. Οι Βάνιρ είναι θεοί της γονιμότητας και της ευημερίας και κατέχοντας μεγάλη γνώση των μαγικών τεχνών μπορούν και γνωρίζουν τα μελλοντικά γεγονότα. Στους Βάνιρ συγκαταλέγονταν ο Νγιόρντ θεός της γόνιμης παράκτιας γης, ο Φρέιρ θεός της αρσενικής γονιμότητας και της αγάπης, η Φρέγια θεά της γονιμότητας και του έρωτα, η Σκάντι θεά του χειμώνα και των βουνών, καθώς και οι Λύτιρ, Γκερντρ και Οντρ που κατοικούσαν στο παλάτι του Βάναχειμ στο Άσγκαρντ. Οι Έσιρ είναι θεοί της δύναμης και του πολέμου, κατείχαν το δώρο της αιώνιας νεότητας χωρίς αυτό όμως να συνεπάγεται την αθανασία τους. Στους Έσιρ συγκαταλέγονταν ο Μπαλντρ θεός της ομορφιάς, η Φρίγγα θεά της οικογένειας και του γάμου, ο Χέιμνταλ θεός-φύλακας των θεών, ο Χοντ θεός του χειμώνα, η Ιντούν θεά της νεότητας, ο Λόκι ο κατεργάρης θεός, ο Όντιν θεός του πολέμου και της σοφίας και αρχηγός όλων, η Σιφ θεά της γόνιμης γης, ο Θωρ θεός του κεραυνού, ο Τυρ θεός της ανδρείας, ο Ούλλρ θεός του κυνηγιού και ο Βίνταρ θεός της εκδίκησης που κατοικούσαν στο παλάτι της Βαλχάλλα. Οι δύο αυτές οικογένειες θεών μάχονταν επί χρόνια, μέχρι να οριστεί ειρήνη με ανταλλαγή αιχμαλώτων και να γίνει αρχηγός ο Θεός Όντιν.

Όντιν-Φρίγγα
Θωρ-Λόκι-Ιντούν

Ο Όντιν ή αλλιώς Γκρίζος Θεός όταν ήταν νέος, όπως και ο κόσμος, και ενώ οι Εσίρ και οι Βανίρ ακόμα πολεμούσαν, αναζητούσε δύναμη. Έτσι θυσίασε το δεξί του μάτι στον Δράκο-Φύλακα του Σιντριβανιού του Μιμίρ ώστε να μπορέσει να πιει από την πηγή, έτσι από τότε έμεινε μονόφθαλμος, αλλά και πάνσοφος ενώ η δύναμη της πηγής του χάρισε ισχυρή όραση στο μοναδικό του μάτι. Άλλη μια παρόμοια θυσία του Θεού του πολέμου, ήταν να κρεμαστεί από το Παγκόσμιο Δέντρο για εννέα ημέρες και εννέα νύχτες, με σκοπό να καταφέρει να διαβάσει τους μαγικούς ρούνους που είχε χαράξει στο μπαστούνι του και το οποίο είχε αφήσει στη βάση του Δέντρου. Από τη μαγεία των ρούνων και τη δύναμη του σιντριβανιού ο Όντιν ξαναγεννήθηκε αθάνατος και έγινε αρχηγός όλων των θεών φέρνοντας της ειρήνη στο Άσγκαρντ.

Ωστόσο, αν και οι θεοί είναι ανώτεροι όλων των πλασμάτων δεν είναι αθάνατοι και πρόκειται να αφανιστούν κατά το Ράγκναροκ, μια εποχή όπου ένας βαρύς χειμώνας θα καλύψει τη γη και θα κυριαρχήσει η βία. Ο λύκος Φένριρ θα σπάσει τα δεσμά του, θα καταπιεί τον Ήλιο και το Φεγγάρι και η ζωή θα χαθεί. Οι πραγματικές ανώτερες δυνάμεις στο Σκανδιναβικό Πάνθεον είναι οι Νορν ( κάτι αντίστοιχο με τις ελληνικέ μοίρες), οι οποίες αντιπροσωπεύουν το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον και υπακούν σε αυτές ακόμα και οι κάτοικοι του Άγκαρντ.

Η καταγωγή των Θεών

Οι Νορν έιχαν προμηνύσει στον Όντιν ότι δεν πρόκειται να πεθάνει παρά μόνο κατά το Ράγκναροκ και αυτό το γεγονός θα σηματοδοτούσε το τέλος του τότε γνωστού κόσμου. Αλλά ο Γκρίζος Θεός σκοπεύοντας να μάχεται μέχρι το τέλος, διέταξε τις εννέα φτερωτές κόρες του, τις Βαλκύριες, να συλλέγουν απ΄ τα πεδία της μάχης του Μίντγκραντ τα πνεύματα των νεκρών ηρώων και να τα μεταφέρουν στο παλάτι των Εσίρ, στην Βαλχάλλα. Εκεί την ημέρα τα πνεύματα μάχονταν μεταξύ τους και τη νύχτα οι Βαλκύριες τα τάιζαν υδρόμελο για να θεραπεύσουν τις πληγές τους. Ήταν ο στρατός του Όντιν, όπου προπονούνταν αιώνια ώστε να επιτεθούν κάποτε στα όντα που θα έφερναν την συντέλεια. Ο στρατός που θα πολεμούσε μόνο μια φορά, κατά το Ράγκναροκ, όπου ο ίδιος ο Όντιν θα πέθαινε.

Ο Θεός Όντιν

Κατά το Ράγκναροκ που σημαίνει η μοίρα των θεών, αναφέρεται ότι το αποτέλεσμα της μάχης θα είναι καταστροφικό όχι μόνο για τους περισσότερους θεούς, τους γίγαντες και τα τέρατα, αλλά και για ολόκληρο το σύμπαν. Το Ράγκναροκ θα ξεκινήσει με φυσικές καταστροφές, οι οποίες θα οδηγήσουν σε ένα χειμώνα που θα διαρκέσει τρία χρόνια, χωρίς να παρεμβληθεί ούτε ένα καλοκαίρι. Έπειτα οι θεοί θα πολεμήσουν τους γίγαντες και τα τέρατα του χάους. Η μάχη θα καταλήξει σε μια πυρκαγιά που θα κάψει ολόκληρο το σύμπαν, και η Γη θα βυθιστεί στη θάλασσα. Μια νέα Γη θα αναδυθεί και θα κατοικηθεί από όσους θεούς επιζήσουν και ένα ζευγάρι ανθρώπους. Στο Ράγκναροκ σύμφωνα με τα ιερά κείμενα, σώθηκαν οι θεοί Φρέγια, Εγκίρ, Βίνταρ, Βάλι, Φορσέτι, Χούνιρ, Μάγκνι, Μόντι και Ουλλρ. Επίσης αναστήθηκαν οι θεοί Μπάλντρ και Χοντ για να κυβερνήσουν μαζί με τους παραπάνω. Τον  Όντιν, θεό της σοφίας, της νίκης, του πολέμου και ηγέτης των Αισίρων, τον κατάπιε ολόκληρο ο λύκος Φένριρ. Ο Θωρ, θεός του κεραυνού και της μάχης, πέθανε εξαιτίας του δαγκώματος του Γιόρμουνγκαντ αφότου το σκότωσε. Ο  Λόκι, θεός του Χάους και της Απάτης, τραυματίστηκε από τον Χέιμνταλ και κάηκε στην φωτιά που προκάλεσε ο δράκος Σουρτ. Ο Χέιμνταλ, θεός φύλακας της Γέφυρας των Εσίρ, σκοτώθηκε από το όπλο του Λόκι.

Η μάχη του Ράγκναροκ

Η μοναδικότητα της έννοιας του Ράγκναροκ έγκειται στο γεγονός πως οι θεοί μέσω προφητείας γνωρίζουν ήδη τι θα συμβεί. Κατανοούν επίσης την αδυναμία τους να εμποδίσουν την διεξαγωγή της μάχης. Παρ' όλα αυτά αντιμετωπίζουν θαρραλέα το σκοτεινό τους πεπρωμένο. Αυτό συνδέεται με τις πολεμικές κοινωνίες των Βίκινγκ, όπου το να πεθάνεις στη μάχη ήταν αξιοθαύμαστο. Η πίστη αυτή μεταφέρθηκε και στο πάνθεόν τους, του οποίου οι θεοί δεν είναι αιώνιοι.-

Πληροφορίες από: el.wikipedia.org , el.science.wikia.com 

Εικόνες από: el.wikipedia.org , www.deviantart.com

Φιλύρα Νύμφη

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ - ΓΙΑΝΝΗΣ ΔΗΜΑΚΗΣ 

H Φιλύρα ήταν νύμφη της ελληνικής μυθολογίας, μητέρα του σοφού κένταυρου Χείρωνα. Ήταν μια από τις Ωκεανίδες και συχνά αναφέρεται ως «Ωκεανίς Φιλύρα». Ήταν θεότητα της ανάρρωσης, της ευωδίας και των αρωμάτων, της γραφής και της ομορφιάς. Στη Θεογονία του, ο Ησίοδος μνημονεύει τις Ωκεανίδες ως κόρες του Τιτάνα Ωκεανού και της Τιτανίδας Τηθύος που έφθαναν τον αριθμό των 3.000 όσων ακριβώς και των ποταμίων θεοτήτων, τέκνα των αυτών γονέων.  

Ο Κρόνος, μεταμορφωμένος σε άλογο, για να μην τον πάρει χαμπάρι η νόμιμη σύζυγός του Ρέα, έσμιξε με την όμορφη νύμφη Φιλύρα και γέννησε το Χείρωνα, ένα πλάσμα παράξενο, διαφορετικό.. από τη μέση και πάνω με μορφή ανθρώπινη.. από τη μέση και κάτω με μορφή ίππου...

 Για να απαλύνει την ντροπή που ένιωθε η νύμφη, ο Κρόνος τη μεταμόρφωσε στο ομώνυμο δέντρο.

Τίλιο ή Φλαμούρι ή  φιλύρα  ( φλαμούρι από το μεσαιωνικό φλαμούριον, υποκοριστικό του φλάμουρον και ορίζει ως φλαμούρι, το δέντρο φιλύρα και το ξύλο του/ το αφέψημα από το τίλιο/ τα φύλλα του δέντρου αυτού.)Μείζον ελληνικό λεξικό, "Τεγόπουλου-Φυτράκη"

Άλλες Ονομασίες: Φλαμούρι, Σφεντάμι, Τίλια, Φυλλουριά & Φιλύρα( Φίλος + ύρον!...  Ύρον το σμήνος μελισσών κατά τον Ησύχιον).

Η βοτανική ονομασία tilia προέρχεται από την ελληνική λέξη “τίλος” (ίνα), καθώς ο φλοιός της φλαμουριάς περιέχει άφθονες ίνες.

 Οι αρχαίοι γιατροί χρησιμοποιούσαν τους καρπούς ως φάρμακο κατά των αερίων της κοιλιάς. Ο Διοσκουρίδης έλεγε ότι ο χυμός των φύλλων και τα φύλλα σε επιθέματα θεραπεύουν δαγκώματα φιδιών, ενώ ο Πλίνιος συμπλήρωσε ότι τα φίδια δεν τολμούν να πλησιάσουν ούτε στη σκιά του δέντρου. Κι ακόμη, πολλοί χωρικοί διατηρούν τους καρπούς της φλαμουριάς σε ξύδι και αλάτι και τους τρώνε όπως την κάπαρη. 

 Το αφέψημά της χρησιμοποιείται σε ρευματισμούς και αρθριτικά (διαλύει το ουρικό οξύ), αλλά και σε υδρωπικία, κυστίτιδα, δυσκοιλιότητα, δυσπεψία, στην απόφραξη της σπλήνας και του ήπατος. Τα φύλλα της είναι ελαφρά διουρητικά και αντιπυρετικά.

Το έκχυμα και το αφέψημα των φύλλων είναι καταπραϋντικά και ελαφρά υπνωτικά για νευρασθενικούς, υστερικούς, υποχονδριακούς. Είναι και σπασμολυτικά, σε ημικρανίες, νευρικούς εμετούς. Εκτός από χολαγωγό, ένα ποτήρι αφέψημα φλούδας κάθε πρωί είναι καλό αποτέλεσμα κατά της ουρίας των διαβητικών, της αρτηριοσ΄κλήρωσης, της ισχυαλγίας και του λουμπάγκο.

Με αφέψημα φύλλων και λουλουδιών πλένουμε τις φακίδες και τις ρυτίδες του προσώπου, για να εξαλειφθούν και τα μαλλιά (τα τονώνει και βοηθάει την ανάπτυξή τους)..

Το τίλιο είναι σε όλους μας γνωστό για τις καταπραϋντικές και χαλαρωτικές του ικανότητες.

Αποτελείται από άνθη και φύλλα του φυτού.Είναι το καταλληλότερο ρόφημα για το απόγευμα ή για αργά το βράδυ καθώς χαλαρώνει τον οργανισμό μας από την ένταση της καθημερινότητας.

Σύμμαχος μας στο κρυολόγημα,στον ξηρό ερεθιστικό βήχα με ευχάριστη γεύση και άμεσο αποτέλεσμα. 

ΠΗΓΕΣ

http://www.herbstore.gr/product_info.php?products_id=73

http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9D%CF%8D%CE%BC%CF%86%CE%B7_%CE%A6%CE%B9%CE%BB%CF%8D%CF%81%CE%B1

http://www.katohika.gr/2012/03/blog-post_2189.html

Όταν το Hollywood ''σκoτώνει'' την Ελληνική ιστορία

Γράφτηκε από τον Κωνσταντίνο Νάτση για το Decay.gr

Η έμπνευση στην αρχαία Ελλάδα είχε ταυτιστεί με τις μούσες, οι οποίες ήταν 9 στον αριθμό και αντιπροσωπεύουν 9 διαφορετικές κατηγορίες τέχνης. Σήμερα η έμπνευση έχει άλλη μορφή και εξυπηρετεί άλλους σκοπούς. Η έβδομη τέχνη έχει κατακτήσει τον κόσμο, έχει διαμορφώσει ολόκληρες γενεές, έχει δημιουργήσει καινούργιους Θεούς και νέους ήρωες. Επειδή λοιπόν μιλάμε για κινηματογράφο δεν μπορούμε να μην αναφέρουμε το Hollywood , τη μεγαλύτερη Κινηματογραφική βιομηχανία στον κόσμο, η οποία τον τελευταίο καιρό, μάλλον έχει ξεμείνει από ιδέες και βάλθηκε να ''γυρίσει'' την Ελληνική ιστορία και μυθολογία. Μερικά από τα αποτελέσματα αυτού του εγχειρήματος είναι οι παρακάτω ταινίες:

1) 300

Έκανε πρεμιέρα το 2007, και βασίζεται  στη γραφική νουβέλα του Frank Miller. Η ταινία είναι γυρισμένη σε green screen για να θυμίζει όσο γίνεται περισσότερο το αυθεντικό κόμικ. Το σενάριο της ταινίας δεν ''πετσόκοψε'' ιδιαίτερα την πραγματική ιστορία των 300 πεσόντων Σπαρτιατών στις Θερμοπύλες το 480 π.Χ. , παρ'όλα αυτά δίνει ιδιαίτερη έμφαση στις βίαιες σκηνές παρουσιάζοντας τους Σπαρτιάτες ηρωικούς αλλά και λίγο αιμοδιψείς. Διεφθαρμένοι Έφοροι με μορφή λεπρών που ζούν σε κορυφές βουνών, μυθικά τέρατα εμφανίζονται να πολεμούν στο πλευρό των Περσών, όπως τεράστιοι ρινόκεροι και ελέφαντες με ύψος ανάλογο ενός κτιρίου, ενώ η απεικόνιση του Ξέρξη και του Εφιάλτη ήταν επιεικώς αισχρή, με τον πρώτο να μοιάζει περισσότερο με πρωταγωνιστή σε BDSM πορνό, παρά με τον Βασιλιά της Περσικής αυτοκρατορίας και τον Εφιάλτη να είναι μια μίξη Κουασιμόδου και Σρεκ. Παρ'όλα αυτά η ταινία έκανε μεγάλη επιτυχία(εισπρακτικά) χωρίς να συμβαίνει το ίδιο με τις κριτικές που πήρε.

2) 300: Rise Of An Empire

Ενώ στην πρώτη ταινία δεν πείραξαν σημαντικά την ιστορία των 300 Σπαρτιατών ή τουλάχιστον την πείραξαν σε επιτρεπτά όρια για Hollywood παραγωγή, δυστυχώς δεν έκαναν το ίδιο με τη δεύτερη ταινία. Φυσικά το σενάριο βασίζεται στην ανέκδοτη νουβέλα του Frank Miller με όνομα ''Xerxes''. Η ιστορία διαδραματίζεται λίγο πριν, κατά τη διάρκεια και μετά το θάνατο των 300 στις Θερμοπύλες, με πρωταγωνιστή αυτή τη φορά τον Θεμιστοκλή. Επειδή όμως τρεις ιντερνετικές σελίδες δεν μας φτάνουν για να απαριθμήσουμε και να σχολιάσουμε τα ιστορικά λάθη και τις ανακρίβειες της ταινίας, θα ήταν πιο σωστό να λέγαμε οτι τα μόνα γεγονότα που στέκουν ιστορικά στην ταινία είναι ότι κάποτε υπήρχαν κάτι Πέρσες και πήγαν να πολεμήσουν κάτι Έλληνες με στρατό και ναυτικό και τελικά οι Έλληνες νίκησαν.

3) The legend of Hercules

Εδώ τα πολλά λόγια είναι περιττά. Όσοι την είδαν καταλαβαίνουν τι εννοώ, όσοι δεν την είδαν γλίτωσαν 100 λεπτά μιας σοκαριστικής μπούρδας. Πολλές φορές έχουν κατακρεουργήσει τον Ηρακλή στο παρελθόν, ειδικά στη σειρά Hercules: The Legendary Journeys, που όλοι κάποια στιγμή έχουμε δει στην ελληνική τηλεόραση, αλλά εδώ μιλάμε για καταστροφή. Σενάριο εκτός τόπου και χρόνου, ερμηνείες χειρότερες κι από θεατρικό με παιδάκια του δημοτικού κι ένα αποτέλεσμα δυσφήμιση για όποιον συμμετείχε σε αυτήν την ταινία (ηθοποιοί, παραγωγοί, σκηνοθέτες ακόμα και φροντιστές). Δε θα σχολιάσω τις λεπτομέρειες απλά θα πω ότι ο συμπολεμιστής του Ηρακλή στη ταινία ονομάζεται ''Σωτήρης''. Καμιά προσπάθεια, καμία ελπίδα...

4) Clash of the Titans

Το Clash of the Titans είναι το ριμέικ της ομώνυμης ταινίας του 1981. Πρωταγωνιστής είναι ο Περσέας γιος του Διός, ο οποίος προσπαθεί να σώσει την οικογένεια του και γενικά όλο τον κόσμο, από τον εκδικητικό Άδη, ξεκινώντας μια εκστρατεία με μια κάστα γενναίων συμπολεμιστών. Για άλλη μια φορά η ταινία έχει πολύ μικρή σχέση με τον πραγματικό μύθο, ο οποίος μάλλον δεν άρεσε στους συντελεστές κι αποφάσισαν να τον φέρουν στα μέτρα τους, με αποτέλεσμα μόνο τα ονόματα να στέκουν ιστορικά και μυθολογικά. Το σκοπό τους πάντως οι παραγωγοί τον πέτυχαν, βγάζοντας αρκετά εκατομμύρια δολάρια.

Σίγουρα υπάρχουν μερικοί που υποστηρίζουν ότι δεν θα έπρεπε να κρίνουμε τόσο αυστηρά αυτές τις ταινίες εφόσον βρίσκονται στην κατηγορία της φαντασίας κι όχι της ιστορίας. Έτσι κι αλλιώς, όποιος θέλει να μάθει ιστορία ή μυθολογία δεν περιμένει από τις ταινίες του Hollywood. Η ένσταση μας όμως είναι άλλη. Γιατί να διαστρεβλωθεί τόσο πολύ ένα ιστορικό γεγονός και να μην δημιουργηθεί ένα σενάριο από την αρχή ; Εξάλλου η πραγματική ιστορία είναι πάντα πιο ενδιαφέρουσα. Γιατί να βεβηλώσεις αριστουργήματα όπως η ''Οδύσσεια'' του Ομήρου και η ''Ιλιάδα'' ; Τελικά η ιστορία του Μέγα Αλέξανδρου δεν είναι τόσο ενδιαφέρουσα όσο νομίζουμε ; Μήπως υπάρχει κάποιος νόμος που αγνοώ, ο οποίος απαγορεύει την ακριβή μεταφορά ενός ιστορικού γεγονότος στη μεγάλη οθόνη ; Χωρίς να θέλω να ακουστώ υπερβολικός,πιστεύω απλά πως πρέπει να υπάρχει λίγο περισσότερος σεβασμός από τους μεγαλοπαραγωγούς του Hollywood στα συγκεκριμένα θέματα. Σε τελική ανάλυση, ας μην τα θυσιάζουμε όλα στο βωμό του χρήματος.

Ο ΘΕΟΣ -ΑΝΕΜΟΣ ΖΕΦΥΡΟΣ

. John William Waterhouse -Flora and the Zephyrs

Ο Ζέφυρος είναι δυτικός άνεμος. Γιος του Αστραίου (έναστρος ουρανός) και της Ηούς (αυγή).
"Και η Ηώ με τον Αστραίο, γέννησε τους ανέμους τους σκληρόκαρδους, τον Ζέφυρο που φέρνει ξαστεριά, τον γρηγοροκίνητο Βοριά και τον Νότο, αφού θεά πλάγιασε ερωτικά με θεό."Ησίοδος -Θεογονία 
Σύζυγος της Ιριδας, της προσωποποίησης του ουράνιου τόξου, απέκτησε, έλεγαν, από αυτήν τον Έρωτα. Ωστόσο και από την Αρπυια Ποδάγρη απέκτησε ο Ζέφυρος παιδιά, όταν έσμιξε ερωτικά μαζί της σ' ένα λιβάδι κοντά στο ρεύμα του μεγάλου ωκεανού. Κι ήταν τα παιδιά τους δυο θαυμαστά άλογα, ο Ξάνθος και ο Βαλίος, που έτρεχαν σαν τον άνεμο (Ομηρος, Ιλιάδα π 148 - 151). Τα άλογα αυτά κληρονόμησε ο Αχιλλέας από τον πατέρα τον Πηλέα, χάρισμα γαμήλιο σ' αυτόν του Ποσειδώνα.

 (Ομηρος, Ιλιάδα π 148 - 151).

τῷ δὲ καὶ Αὐτομέδων ὕπαγε ζυγὸν ὠκέας ἵππους

Ξάνθον καὶ Βαλίον, τὼ ἅμα πνοιῇσι πετέσθην,

τοὺς ἔτεκε Ζεφύρῳ ἀνέμῳ Ἅρπυια Ποδάργη 150

βοσκομένη λειμῶνι παρὰ ῥόον Ὠκεανοῖο,

Μετάφραση :
Και ο Αυτομέδων έζεψε τον Ξάνθον και Βαλίον,

πουλάρι’ ανεμόποδα, τα γέννησε η Ποδάργη

η Άρπυι’ από τον Ζέφυρον ως έβοσκε στην χλόην

στα τείχη του Ωκεανού. 

   Του Ζέφυρου και του Βορέα τη συνδρομή επικαλείται ο Αχιλλέας για να ανάψουν με την πνοή τους τη νεκρική πυρά του φίλου του, του Πάτροκλου που έπεσε στην Τροία (Ομηρ. Ιλ. Ψ. 192 - 218). Την ικεσία του ήρωα την άκουσε η Ίρις και φτερωτή καθώς ήταν, έφτασε μεμιάς στα ανάκτορα του Ζέφυρου, όπου απάντησε και τους άλλους ανέμους συναγμένους σε κοινό συμπόσιο. Μόλις άκουσαν ο Ζέφυρος και Βορέας το μήνυμα της, "επεκτάθηκαν με θόρυβο, ταράζοντας τα σύγνεφα έμπροσθεν τους. Και ως διάβαιναν το πέλαγος απ' την σφοδρή πνοή τους σηκώνονταν τα κύματα και αμ' έφθασαν στην Τροία, έπεσαν μέσα στην πυρά κι εβρόντα ευθύς η φλόγα. Και ολονυκτίς απ' την πυράν, κι οι δύο φυσομανώντας τες φλόγες σήκωναν ψηλά" (ομηρ.ιλ.ψ. 212 - 218, μετάφρ. Ιάκ. Πολυλά).

Zephyrus and Chloris, by William-Adolphe Bouguereau 

(Ομηρος Ιλιάδα ψ. 212 - 218)

οὐδὲ πυρὴ Πατρόκλου ἐκαίετο τεθνηῶτος·

ἔνθ᾽ αὖτ᾽ ἀλλ᾽ ἐνόησε ποδάρκης δῖος Ἀχιλλεύς·

στὰς ἀπάνευθε πυρῆς δοιοῖς ἠρᾶτ᾽ ἀνέμοισι

Βορέῃ καὶ Ζεφύρῳ, καὶ ὑπίσχετο ἱερὰ καλά·     195

πολλὰ δὲ καὶ σπένδων χρυσέῳ δέπαϊ λιτάνευεν

ἐλθέμεν, ὄφρα τάχιστα πυρὶ φλεγεθοίατο,νεκροί,

ὕλη τε σεύαιτο καήμεναι. ὦκα δὲ Ἶρις

ἀράων ἀΐουσα μετάγγελος ἦλθ᾽ ἀνέμοισιν.

 οἳ μὲν ἄρα Ζεφύροιο  δυσαέος, ἀθρόοι ἔνδον    

εἰλαπίνην,δαίνυντο· θέουσα δὲ Ἶρις ἐπέστη

βηλῷ,ἔπι λιθέῳ· τοὶ δ᾽ ὡς ἴδον ὀφθαλμοῖσι

πάντες ἀνήϊξαν, κάλεόν τέ μιν εἰς ἓ ἕκαστος·

ἣ δ᾽ αὖθ᾽ ἕζεσθαι μὲν ἀνήνατο, εἶπε δὲ μῦθον·

οὐχ ἕδος· εἶμι γὰρ αὖτις ἐπ᾽ Ὠκεανοῖο ῥέεθρα     205

Αἰθιόπων ἐς γαῖαν, ὅθι ῥέζουσ᾽ ἑκατόμβας

ἀθανάτοις, ἵνα δὴ καὶ ἐγὼ μεταδαίσομαι ἱρῶν.

 ἀλλ᾽ Ἀχιλεὺς Βορέην ἠδὲ Ζέφυρον κελαδεινὸν

ἐλθεῖν ἀρᾶται, καὶ ὑπίσχεται ἱερὰ καλά,

ὄφρα πυρὴν ὄρσητε καήμεναι, ᾗ ἔνι κεῖται          210

Πάτροκλος, τὸν πάντες ἀναστενάχουσιν Ἀχαιοί

 Ζέφυρος: ανάγλυφο της ζωφόρου από το ρολόι του Ανδρονίκου Κυρρήστου, χαλκογραφία του Richard Dalton από το βιβλίο "Antiquites and views in Greece and Egypt...", Λονδίνο 1791

 Μετάφραση

Αλλ’ η πυρά δεν άναφτε του άψυχου Πατρόκλου,

και τότε άλλο σοφίσθηκεν ο ισόθεος Πηλείδης.

Ανάμερ’ από την πυράν ευχή στους ανέμους,

τον Ζέφυρον και τον Βοριά κι ετάχθηκε θυσίες,

και με χρυσό σπονδίζοντας ποτήρι επαρακάλει

να έλθουν κι έτσι γρήγορα τα ξύλα πάρουν φλόγα

να καταλύσει τους νεκρούς. Και άμ’ άκουσεν η Ίρις

την δέησήν του, εχυθη ευθύς μηνύτρα στους ανέμους.

  

Εις το τραπέζι εκάθονταν του ορμητικού Ζεφύρου

όλοι μαζί, και ως πάτησε στο πέτρινο κατώφλι

η Ίρις όλη βιαστική, κι εκείνοι αυτού την είδαν

εσηκωθήκαν και καθείς σιμά του την καλούσε.

Κι εκείνη δεν ηθέλησε, «δεν κάθομαι», τους είπε,

«στου Ωκεανού το ρεύμα ευθύς οπίσω θα πηγαίνω,

των Αιθιόπων εις την γην, που σφάζουν εκατόμβες

των αθανάτων, ως κι εγώ το μέρος μου να λάβω.

Αλλ’ ο Αχιλλεύς παρακαλεί, και τάζεται θυσίες,

ο Ζέφυρος ο ηχηρός να τρέξει και ο Βορέας

εις την πυράν να δώσετε πνοήν να πάρει φλόγα

εκεί που κείται ο Πάτροκλος π’ όλοι οι Αχαιοί τον κλαίουν.»
.

The Death of Hyacinth by Giovanni Battista Tiepolo.

     Για τον Ζέφυρο ιστορούσαν ακόμα πως αγάπησε τον Υάκινθο, τον γιο του Αμύκλα, του βασιλιά της Λακωνίας και δισέγγονο του Δία και της Ταϋγέτης, της θυγατέρας του Ατλαντα. Όμως τον Υάκινθο αγαπούσε και ο Απόλλωνας. Κυριευμένος καθώς ήταν ο Ζέφυρος από το πάθος του , όταν κάποτε είδε τον αγαπημένο του να αθλείται στην παλαίστρα με την συντροφιά του θεού, έχασε το νου του, φύσηξε δυνατά και ο δίσκος που έριξε ο Απόλλωνας, ξεφεύγοντας απ' τον στόχο του, έπεσε με ορμή στο κεφάλι του αγαπημένου του. Έτσι πέθανε ο Υάκινθος.

  (Ευριπίδης, Ελένη 1469 - 1474). 

'...ή  να  γλεντήσεις  στη γιορτή  την ολονύκτια του 

Υάκινθου που τον σκότωσε του Φοίβου ο δίσκος 

όπως έριχνε  κι από τότε ο γιος του ∆ία 

όρισε να γίνονται στη µνήµη του γιορτές σε ολόκληρη τη Λακωνία ...

Sir Edward Coley Burne Jones - Zephyrus And Psyche

    Μεταγενέστερες πηγές (Ovid. Fast. 5, 195 - 206) διασώζουν την παράδοση πως ο Ζέφυρος κυνήγησε τη νύμφη Χλωρίδα (Φλώρα) κι από τον έρωτα τους γεννήθηκαν όλα τα λουλούδια της άνοιξης. Ο Ζέφυρος, γρήγορος όσο και ο Βορέας, ήταν άλλοτε καταστροφικός, άλλοτε απαλός και καλοδεχούμενος και δρόσιζε αιώνια τόπους παραδείσιους, όπως ήταν οι κήποι του Αλκίνοου και τα Ηλύσια πεδία (ομ. Οδ. 7, 112 κ.ε. και 4, 563 - 568). 

Η λατρεία του Ζέφυρου στην Αθήνα επιβεβαιώνετε από βωμό που του είχαν στήσει όχι μακριά από τα τείχη της πόλης, στην Ιερά Οδό (Παυς. 1, 37, 2).

Henrietta Rae (Mrs. Ernest Normand Zephyrus wooing Flora

Ο ΖΕΦΥΡΟΣ ΣΤΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ 

Ορφικός Ύμνος 81 -Ζεφύρου 

Aρχαίο κείμενο:

Αὖραι παντογενεῖς Ζεφυρίτιδες, ἠεροφοῖται,

ἡδυπνοοι, ψιθυραί, θανάτου ἀνάπαυσιν ἔχουσαι,

εἰαριναί, λειμωνιάδες, πεποθημέναι ὅρμοις,

σύρουσαι ναυσὶ τρυφερον ὅρμον, ἠέρα κοῦφον·

ἔλθοιτ' εὐμενέουσαι, ἐπιπνείουσαι ἀμεμφεῖς,

ἠέριαι, ἀφανεῖς, κουφόπτεροι, ἀερόμορφοι.

Nεοελληνική απόδοση:

Αύρες του Ζέφυρου που γεννιέστε στον πόντο και περιφέρεστε στον αέρα,

που πνέετε γλυκά, ψιθυριστά, που παρέχετε την ανάπαυση του θανάτου (ανακούφιση από τους κόπους),

ανοιξιάτικες, που φυσάτε στα λιβάδια και είστε περιπόθητες στους όρμους (τα αγκυροβόλια)·

που σέρνετε τα πλοία σε ήσυχο πέραμα με ελαφρό αέρα,

μακάρι να έλθετε με ευμένεια, με πνοές ευνοϊκές,

αέρινες, αφανείς, σαν ελαφριά φτερά, με τη μορφή του αέρα.

Edward Burne-Jones Zephyrus Bearing Psyche
 http://www.bbc.co.uk/arts/.

ΑΝΔΡΕΑΣ ΚΑΛΒΟΣ Ὁ Φιλόπατρις

Τὸ κῦμα Ἰόνιον πρῶτον

ἐφίλησε τὸ σῶμα –

πρῶτοι οἱ ἰόνιοι Ζέφυροι

ἐχάιδευσαν τὸ στῆθος

----- τῆς Κυθερείας.

Kι ὅταν τὸ ἐσπέριον ἄστρον

ὁ οὐρανός ἀνάπτῃ,

καὶ πλέωσι γέμοντα ἔρωτος

καὶ φωνῶν μουσικῶν

----- θαλάσσια ξύλα,

φιλεῖ τὸ ἴδιον κῦμα,

οἱ αὐτοί χαϊδεύουν Ζέφυροι

τὸ σῶμα καὶ τὸ στῆθος

τῶν λαμπρῶν Ζακυνθίων –

----- ἄνθος παρθένων!..

 La Prima Vera, detail, (1478) by Sandro Botticelli
Flora, Chloris and Zephyrus

Ο. ΕΛΥΤΗΣ 

I)Θυμήσου: 

τον αγχέμαχο Ζέφυρο

το ερεβοκτόνο ρόδι

τα φλεγόμενα ωκύποδα φιλιά»

II)Λύνει αέρας τα στοιχεία και βροντή προσβάλλει τα βουνά.

Μοίρα των αθώων, πάλι μόνη, να σε, στα Στενά!

Στα Στενά τα χέρια μου άνοιξα

Στα Στενά τα χέρια μου άδειασα

κι άλλα πλούτη δεν είδα, κι άλλα πλούτη δεν άκουσα

παρά βρύσες κρύες να τρέχουν

Ρόδια ή Ζέφυρο ή Φιλιά.

Ο καθείς και τα όπλα του, είπα:

Στα Στενά τα ρόδια μου θ' ανοίξω

Στα Στενά φρουρούς τους ζέφυρους θα στήσω

Τα φιλιά τα παλιά θ' απολύσω που η λαχτάρα μου άγιασε!

Λύνει αέρας τα στοιχεία και βροντή προσβάλλει τα βουνά.

Μοίρα των αθώων, είσαι η δική μου η Μοίρα!

Zephyrus and the gentle breeze Aura. (detail) Sandro Botticelli

The Birth of Venus 


Μελίνα Κανά- Όταν τραγουδάω (ζέφυρος)

Μουσική, Στίχοι: Θανάσης Παπακωνσταντίνου

Με κλειστά τα μάτια πάντα τραγουδάω

γιατί στην καρδιά μου ο Ζέφυρος φυσά.

Έλα σκόρπισέ με Ζέφυρε σαν στάχτη

σ' ολονών τα βάθη τα επτασφράγιστα.

Αχ ζωή μάγισσα

να σε μάθω άργησα.

Κάθισε κοντά μου Θάμυρι να πούμε

τη χαρά του κόσμου, το παράπονο.

Κάθε μέρα χάνω, χάνω το όνειρό μου

και το ξαναβρίσκω όταν τραγουδώ.

Τα τραγούδια παίρνουν κάτι απ' την ψυχή μας

και το μεταφέρουν στο στερέωμα

Όπου αναβοσβήνει σα θλιμμένο πάλσαρ

και το δρόμο δείχνει, για τους ναυαγούς

ΠΗΓΕΣ 

http://apostolief.blogspot.gr/

http://www.hellasres.gr/

http://www.logiosermis.net/

 http://www.mikrosapoplous.gr/

http://www.stixoi.info/

Η Μούσα Ερατώ στην Τέχνη

francois-boucher - erato "the muse of love-poetry"

    Η Ερατώ ήταν μία από τις Εννέα Μούσες της ελληνικής μυθολογίας. Ήταν η Μούσα της λυρικής ποίησης και των ύμνων. Απεικονίζεται με μία λύρα. Κατά τον Ησίοδο (Θεογον. 78) είναι κόρη του Διός και της Τιτανίδος Μνημοσύνης.. Εθεωρείτο προστάτιδα του γάμου και του έρωτα. Ακόμα θεωρείται εφευρέτης του χορού, των προς τους θεούς ύμνων και γενικότερα προστάτρια της Ποίησης. Κύριο σύμβολό της ήταν η λύρα, αλλά και η κιθάρα, η φόρμιγξ και η βάρβιτος.Απεικονίζεται πάντοτε όρθια και ενίοτε σχεδόν τελείως γυμνή.

Η Μούσα Ερατώ είναι αυτή που επινόησε τα ερωτικά ποιήματα, το γάμο, την ποίηση, την μουσική και την διαλεκτική.

Η Μούσα Ερατώ με τη Λύρα της, 

ελαιογραφία 50x70,

 έργο Χάρις Τσεκούρα.

http://www.kathimerini.gr/

Το όνομα Ερατώ προέρχεται από το ρήμα έρεσθαι και από τη λέξη έρως και εραστής. Τη ζωγράφιζαν καθιστή, να φορά στεφάνι από τριαντάφυλλα, με τη λύρα και το τόξο του έρωτος στα χέρια και την επιγραφή "Έρατώ Ψάλτριαν". 

Ο Απολλώνιος ο Ρόδιος ξεκινά το τρίτο κεφάλαιο του τέταρτου μέρους στα Αργοναυτικά με τους στίχους:

...«Και τώρα Μούσα Ερατώ, 

έλα κοντά μας 

και πες μας πώς ο Ιάσονας ...

έφερε το χρυσόμαλλο Δέρας... 

από τον ερωτά του στη Μήδεια ... 

γιατί έχεις τις χάρες 

της Κύπριδας Αφροδίτης... 

και φέρνεις τη μαγεία 

στα ανύπαντρα κορίτσια...».

                                          ΒΙΚΙΠΑΙΔΕΙΑ 

                                  Sir Edward John Poynter – Erato Muse of Poetry

Angelica Kauffmann:Erato the Muse of Lyric Poetry 

Charles Meynier.-  Erato  Muse of Lyric Poetry (1800), 

John William Godward - The Muse Erato at her Lyre

Eustache Le Sueur  -The Muses Melpomene, Erato and Polymnia

Ludwig Guttenbrunn - Marie-Antoinette as Erato

Ηelene knoop The Muse Erato

Conca, Sebastiano - Urania and Erato

                                   Ερατώ. Πίνακας του Σιμόν Βουέ (Simon Vouet)

                                              Bernard d’Agesci-La muse Erato

Από http://amopa79.org/pages/cinquantenaire-amopa/hommes-celebres/agesci.htm

                      Giuseppe Bartolomeo CHIARI La Muse Erato

Maccagnino Angelo La musa Erato

Giovanni Santi or Sanzio The Muse Erato

Carl Schumacher - The Muse Erato.

 Μωσαϊκό  (Vichten -  Λουξεμβούργο.)

Roman statue of Erato, 2nd century 

statue of Erato, Muse of Lyric Poetry; Roman, 2nd century

Steffen Heilfort –Erato

Erato sarcophagus Louvre

Johann Joachim Kandler - Η Μούσα Ερατώ ( τμήμα σύνθεσης από πορσελάνη) 

Antoni Gugenmus -Mantle clock with a figure of Erato.

Pomponio Musa Erato