ΕΤΗΣΙΟ ΜΝΗΜΟΣΥΝΟ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΕΙΟΥ ΤΩΝ ΑΠΑΝΤΑΧΟΥ ΙΝΕΠΟΛΙΤΩΝ - ΚΑΣΤΑΜΟΝΙΤΩΝ ΝΕΑΣ ΙΩΝΙΑΣ ( 16 Ιουνίου 2024)

Την Κυριακή 16 Ιουνίου 2024 τελέστηκε το ετήσιο μνημόσυνο των 7 εκτελεσθέντων από τους Τούρκους Ινεπολιτών πατριωτών το 1921.

Την ημέρα της γιορτής της Αναλήψεως, την 9η Ιουνίου 1921 και εν μέσω των γεγονότων στη Μικρασία, εντελώς αναίτια, μια ομάδα, εθνικιστών Τούρκων του Κεμάλ, εκτέλεσαν παρά τις αντίθετες δηλώσεις των επικεφαλής τους παρακάτω  7 Έλληνες πατριώτες.

Διονύσιος Αλεξιάδης Ιερέας
Δημήτριος Σπανούδης
Βασίλειος Σπανόπουλος
Παρασκευή Πανορίδου
Σμαραγδή Αλεξιάδου
Σοφία Αλεξιάδου
Σουλτάνα Κελεγκουρίδου

Έτσι κάθε χρόνο την Κυριακή μετά την εορτή της Αναλήψεως τελούμε μνημόσυνο -μια τελετή μνήμης για να μην ξεχαστούν οι πατρογονικές εστίες, και να θυμούνται οι επερχόμενες γενεές .

Το μνημόσυνο τελέστηκε στον Ιερό ναό Κοίμησης της Θεοτόκου, στην Ινέπολη Νέας Ιωνίας. Ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Νέας Ιωνίας και Φιλαδελφείας κύριος Γαβριήλ πρωτοστάτησε στην λειτουργία, ενώ μας τίμησαν ακόμα με την παρουσία τους ο Δήμαρχος Νέας Ιωνίας κύριος Παναγιώτης Μανούρης, η Αντιδήμαρχος Πολιτισμού κυρία Αναστασία Κλάρα, ο εκπρόσωπος της δημοτικής παράταξης Δύναμη Προοπτικής κύριος Νίκος Μπεγάκης, ο αρχηγός της δημοτικής παράταξης Αλλαγή για την Νέα Ιωνία κύριος Βασίλης Χριστοδούλου, η δημοτική σύμβουλος κυρία Βασιλική Μελέτη, ο Πρόεδρος του ΚΕ.ΜΙ.ΠΟ κύριος  Μάκης Λυκούδης, ο Πρόεδρος της Ενωσης Σπάρτης Μικράς Ασίας κ. Λουκάς Χριστοδούλου, οι κυρίες Βασιλική Μελέτη και Γεωργατζή Δέσποινα από τον Ιωνικό Σύνδεσμο, η κυρία Ελσα Ινεπολίτου Ανθρακίδου από τον Σύλλογο Σμυρναίων, η Γραμματέσς της Πολιτιστικής Ενωσης Μικρασιατών Νέας Ιωνίας "Καππαδοκία" κυρία Κιριμλικόγλου Ζωή, ο Πρόεδρος του Συνδέσμου Αλαγιωτών κύριος Γιώργος Νουβέλογλου και ο κύριος Αθανάσιος Ραφτόπουλος από την Ενωση Ρουμελιωτών Νέας Ιωνίας.

Αρχικά  ο Μητροπολίτης κ. Γαβριήλ σε μια σύντομη ομιλία του τόνισε  την σημασία τέτοιων εορτών για την διατήρηση της ιστορικής μας μνήμης.

Ο πρόεδρος του Σωματείου Ινεπολιτών Κασταμονιτών στην ομιλία του αναφέρθησε σε μαρτυρίες ανθρώπων που έζησαν τα γεγονότα εκείνης της ημέρας. Πρώτα διάβασε ένα κείμενο που το είχε γράψει ο Επίτιμος Πρόεδρος του Σωματείου μας κύριος Γιάννης Καραγιαννίδης, από μαρτυρίες ανθρώπων από το χωριό της Ινέπολης Καρατζά.

Κατόπιν διάβασε άλλες δύο μαρτυρίες, της Καλλιόπης Μακρίδου, η οποία έζησε τα γεγονότα στο χωριό Ατσίτενο, 14 ετών τότε, και της Ουρανίας Σπανοπούλου  από το χωριό Ασκορτάσι, 23 χρονών τότε.

Τελειώνοντας τον λόγο του κάλεσε όλους τους παρισταμένους να έρθουν στο Σωματείο και να καταθέσουν ό,τι αφηγήσεις δικών του ανθρώπων έχουν και για εκείνη την ημέρα αλλά και για την ζωή τους στην Ινέπολη της Μικράς Ασίας αλλά και από την ζωή τους εδώ ώστε να συγκεντρωθεί πολύτιμο υλικό για τις επερχόμενες γενεές . 

Εξω από την Εκκλησία μοιράστηκαν κόλλυβα και άρτοι.

Μετά  στο Μνημείο μας απέναντι από την Εκκλησία τελέστηκε Τρισάγιο.

Ακολούθησε κατάθεση στεφάνων 

Ο Δήμαρχος Νέας Ιωνίας Παναγιώτης Μανούρης 

Ο Πρόεδρος του Σωματείου μας Αντώνης Κοντίτσης 

Ο εκπρόσωπος της δημοτικής παράταξης Δύναμη Προοπτικής Νίκος Μπεγάκης

Ο αρχηγός της δημοτικής παράταξης Αλλαγή για την Νέα Ιωνίας Βασίλης Χριστοδούλου.

Αντί Στεφάνου τα χρήματα δόθηκαν στο Κοινωνικό Παντοπωλείο 

Ο Πρόεδρος του ΚΕ.ΜΙ.ΠΟ  Μάκης Λυκούδης

Ο Πρόεδρος της Ενωσης Σπάρτης Μικράς Ασίας  Λουκάς Χριστοδούλου

 Η  Βασιλική Μελέτη  από τον Ιωνικό Σύνδεσμο

Η  Ελσα Ινεπολίτου Ανθρακίδου από τον Σύλλογο Σμυρναίων

Η Γραμματέας της Πολιτιστικής Ενωσης Μικρασιατών Νέας Ιωνίας  "Καππαδοκία" Ζωή     Κιριμλικόγλου 

Η τελετή έκλεισε με τον Εθνικό Ύμνο. 

 Αναμνηστική φωτογραφία με πρώην και νυν μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου.

ΘΟΔΩΡΗΣ ΜΠΕΛΙΤΣΟΣ "Ο Άγιο-Νικόλας στου Πατσούρου, ένα ξεχασμένο ερημοκλήσι της Αβίας"

 

Ο Άγιο Νικόλας στου Πατσούρου το 1999 [φωτ. Θ.Μ.]

 Ο περιπατητής των εξοχικών περιοχών, στο διάβα του, συχνά συναντά χαλάσματα σε απρόσμενα σημεία, τα οποία υποδηλώνουν την ανθρώπινη παρουσία σε παλιότερες εποχές. Τα χαλάσματα αυτά συνήθως παρουσιάζουν εικόνα εγκατάλειψης και ερήμωσης, αλλά ο προσεκτικός παρατηρητής μπορεί να εξάγει κάποια συμπεράσματα για την αλλοτινή χρήση των ερειπίων που ανακαλύπτει, αν μάλιστα συνδυάσει την επιτόπια παρατήρηση με κάποια μικρή έρευνα είτε στη βιβλιογραφία είτε στην τοπική προφορική παράδοση. Ένα τέτοιο μνημείο, τεκμήριο παλιότερης ανθρώπινης παρουσίας, το οποίο βρίσκεται στην περιφέρεια που περιβάλλει τον οικισμό της Παλιόχωρας Αβίας στη Δυτική Μάνη, είναι το ερειπωμένο εκκλησάκι Άγιος Νικόλαος στου Πατσούρου.

 

Η τοποθεσία

Η ακρογιαλιά της Παλιόχωρας βρίσκεται στη θέση όπου στην αρχαιότητα και στη ρωμαϊκή εποχή δέσποζε η πόλη της Αβίας και στα ύστερα βυζαντινά χρόνια η Μαντίνεια των Παλαιολόγων και των Ενετών[1]. Στα νότια του σημερινού οικισμού και μετά την ακρογιαλιά της Παλιόχωρας υπάρχουν συνεχόμενες δαντελωτές ακρογιαλιές, από τις οποίες κάποτε διερχόταν ένα δύσβατο παραλιακό μονοπάτι, το οποίο οδηγούσε στον σημερινό οικισμό Ακρογιάλι. Μέχρι πρόσφατα το μονοπάτι αυτό σε αρκετά σημεία της διαδρομής ήταν αδιάβατο, αφενός λόγω των κατολισθήσεων των βράχων της ακτής και αφετέρου λόγω της ανόδου της στάθμης της θάλασσας. Παραδοσιακά, και ως το 1950 περίπου, όλη η παραλιακή ζώνη αποτελούσε οικονομικό χώρο των κατοίκων του κοντινού μεσογειακού οικισμού Μεγάλη Μαντίνεια. Οι μεγαλομαντιναίοι διατηρούσαν στην περιοχή κατοικίες, ελαιοχώραφα, συκοχώραφα, συκόσπιτα και περιβόλια.

Μετά την Παλιόχωρα, λοιπόν, και πηγαίνοντας νότια συναντάμε πρώτα την ακρογιαλιά της Πορτέλας και στη συνέχεια την ακρογιαλιά του Πατσούρου, όπου βρίσκεται το υπό εξέταση ερημοκλήσι. Η συγκεκριμένη ακρογιαλιά οφείλει το όνομά της στον Ιωάννη Πατσούρο από το Νομιτσί της Μάνης[2], ο οποίος εγκαταστάθηκε εκεί στα τέλη του 19ου αιώνα, όταν νυμφεύθηκε θυγατέρα μαντιναίικης οικογένειας, την Αθηνά Γαλανέα. Αν αγόρασε την έκταση ή την έλαβε ως προίκα δεν γνωρίζουμε. Γεγονός είναι, ότι έχτισε ένα μικρό δίπατο σπίτι και δημιούργησε ένα μικρό αγρόκτημα με ποτιστικά είδη, δεδομένου ότι στην περιοχή υπάρχει, και πιθανόν προϋπήρχε, ένα πηγάδι με άφθονο νερό. Τα παιδιά του εγκατέλειψαν την περιοχή, μεταναστεύοντας αλλού και δεν διατηρούν πλέον σχέσεις με το χωριό[3]. Κατά τη διάρκεια της Κατοχής και την αμέσως επόμενη χρονική περίοδο, στο σπίτι αυτό κατοίκησε η πολυμελής οικογένεια του Μιχαήλ Λαγουδάκου. Μεταπολεμικά σπίτι και κτήμα ενοικιάστηκαν από την οικογένεια Σωτηρίου Τζαν. Παπαδέα. Όμως απέμεινε το τοπωνύμιο του Πατσούρου τα βράχια, που θυμίζει τον αρχικό ιδιοκτήτη.

 

1999. Η ακρογιαλιά με το γερό ακόμα σπιτάκι [φωτ. Θ.Μ.]

1999. Ο Άγ. Νικόλαος καταμεσής στο περιποιημένο τότε περιβόλι [φωτ. Θ.Μ.]

 Ιστορικές πληροφορίες

Στις παρυφές του αγροκτήματος, σε απόσταση εκατό μέτρων περίπου από την ακτή, βρίσκονται τα ερείπια του εξωκλησιού του Αγίου Νικολάου. Το παρελθόν του εξωκλησιού χάνεται στην αχλύ του χρόνου. Πάντως υπήρχε πριν εγκατασταθεί στην περιοχή ο Ι. Πατσούρος, διότι αναφέρεται το 1805 από έναν Άγγλο περιηγητή, όπως θα δούμε παρακάτω. Η αφιέρωσή του στον προστάτη των ναυτικών Άγιο Νικόλαο πιθανότατα οφείλεται στο παραθαλάσσιο της τοποθεσίας. Ίσως τα παλιότερα χρόνια το εξωκλήσι, σε συνδυασμό με το κοντινό πηγάδι, αποτελούσε τόπο προσωρινού ελλιμενισμού και ανεφοδιασμού με νερό για τα περαστικά καΐκια. Πότε ακριβώς χτίστηκε, δεν είναι εύκολο να προσδιοριστεί. Οι παλιότεροι κάτοικοι της περιοχής δεν θυμούνται το εξωκλήσι να λειτουργιέται. Το θυμούνται ερειπωμένο, με ένα καντήλι να καίει πάντα στην κόγχη του ιερού του, όπως και σήμερα. Πιθανότατα βρίσκεται σε ερειπωμένη κατάσταση πάνω από διακόσια χρόνια, διότι έτσι αναφέρεται το 1805.

Συγκεκριμένα ο Άγγλος περιηγητής William Gell επισκέφτηκε την περιοχή το Μάρτιο του 1805 και κράτησε λεπτομερείς σημειώσεις για τη διαδρομή Καλαμάτας-Κιτριών. Τις παρατηρήσεις του μετέφερε σε τουριστικό οδηγό, τον οποίο εξέδωσε το 1817 και αργότερα σε περιηγητικό κείμενο, το οποίο δημοσίευσε το 1823 στο Λονδίνο[4]. Στον τουριστικό οδηγό του αναφέρει, ότι τέσσερα λεπτά της ώρας μετά την Παλιόχωρα συνάντησε μία εκκλησία δίπλα σε μία λαγκαδιά, την οποία η Σοφία Καπετανάκη εύστοχα ταυτίζει με το εξωκλήσι του Αγίου Νικολάου[5].

Στο περιηγητικό του βιβλίο ο W. Gell σημειώνει για την ίδια τοποθεσία:

«Περάσαμε και άλλη μία εγκαταλελειμμένη εκκλησία σε ένα λαγκάδι, σε μιαν απότομη και επικίνδυνη κατηφοριά, που οδηγούσε σε ένα κεραμουργείο στο μυχό ενός μικρού κόλπου».[6]

Εδώ ο Gell μας δίνει την πληροφορία, ότι η εκκλησία ήταν εγκαταλελειμμένη το Μάρτιο του 1805 που την αντίκρισε. Ίσως να μη βρισκόταν στην ερειπιώδη κατάσταση που είναι σήμερα, αλλά σίγουρα θα παρουσίαζε εικόνα εγκατάλειψης και ερήμωσης, με πεσμένη στέγη, κατεστραμμένες θύρες, συλημένο εσωτερικό. Όσο για το κεραμουργείο το οποίο αναφέρει, βρισκόταν τρία λεπτά νοτιότερα, σύμφωνα με τον δικό του, λεπτομερέστερο, τουριστικό οδηγό[7]. Επομένως, το εκκλησάκι είχε κτιστεί πριν από το 1805. Σε κάποια χρονική στιγμή, η οποία δεν είναι εύκολο να προσδιοριστεί, εγκαταλείφθηκε. Δεν αποκλείεται κατά τη λαίλαπα των Ορλοφικών στα 1770, όταν οι τουρκαλβανοί επιδρομείς εδήωσαν την περιοχή, εισέβαλαν στην ενδοχώρα και «εσκλάβωσαν τους Μαντιναίους όπου ήταν στο καταφύγι»[8], να λεηλάτησαν και τον Άγιο Νικόλαο του Πατσούρου. Αλλά αυτό είναι μόνο μια εικασία.

Έκτοτε μάλλον δεν ανοικοδομήθηκε ξανά, δεδομένου ότι η παραλιακή ζώνη έμεινε ακατοίκητη ως το 1850 περίπου, διότι δεν παρείχε ασφάλεια. Όμως, ο ερειπιώνας διατηρήθηκε καθώς και το ναωνύμιο Άγιος Νικόλαος που υπενθυμίζουν την αλλοτινή ύπαρξη της εκκλησίας. Οι μεταγενέστεροι κάτοικοι της περιοχής σεβάστηκαν την ιερότητα του χώρου, τον φρόντισαν στοιχειωδώς και τον μετέτρεψαν σε εικονοστάσι, στο οποίο οι περαστικοί ανάβουν ευλαβικά το καντήλι που υπάρχει στην κόγχη του Ιερού Βήματος.

Ο βορινός κι ο μισογκρεμισμένος νότιος τοίχος και το χαμηλό "τέμπλο" [φωτ. Θ.Μ. δεκ. '90]

 

Η εικόνα του ερειπίου

Κατά την επίσκεψή μας στην περιοχή, το Φεβρουάριο του 1999, διαπιστώσαμε ότι πρόκειται για έναν πετρόχτιστο ναΐσκο με ορθογώνιο σχήμα, διαστάσεων 3x6 μέτρων περίπου. Ο χώρος του Ιερού Βήματος χωρίζεται από τον κυρίως ναό με ένα χαμηλό τοιχίο (τέμπλο) δημιουργώντας έναν ξεχωριστό χώρο 3x2 μ. Η είσοδος στο Ιερό Βήμα παρουσιάζει μία πρωτοτυπία, διότι δεν βρίσκεται στο κέντρο του τέμπλου αλλά στη δεξιά (νότια) πλευρά του και είναι μοναδική. Ομοίως, η είσοδος του ναού δεν βρισκόταν στο κέντρο του δυτικού τοίχου, αλλά στη δεξιά πλευρά του, όπως διακρίνεται στον μισογκρεμισμένο εξωτερικό τοίχο.

Από την αρχική τοιχοποιία σώζεται το μεγαλύτερο μέρος του βορινού τοίχου σε ύψος δύο μέτρων περίπου. Ο απέναντι νότιος τοίχος είναι σχεδόν κατεστραμμένος. Το πέτρινο χώρισμα-τέμπλο είναι χαμηλό, ύψους ενός μέτρου. Στην ανατολική πλευρά η τοιχοποιία βρίσκεται σε καλύτερη κατάσταση. Φαίνεται πως έχει συντηρηθεί και ανακαινιστεί σε νεότερη εποχή, διότι χρησιμεύει ως εικονοστάσι. Η κόγχη του Ιερού είναι μια ημικυκλική κουφωτή προεξοχή προς την ανατολική πλευρά του τοίχου, η οποία καταλήγει σε ένα στενό άνοιγμα, που επιτρέπει την είσοδο ελάχιστου φωτισμού στο εσωτερικό της. Επάνω στην κόγχη έχει τοποθετηθεί ένας μεταγενέστερος σταυρός.

Στο γύρω χώρο υπάρχει ένα λιθόχτιστο πηγάδι με αντένα νεότερης κατασκευής. Το βάθος του είναι δύο-δυόμισι μέτρα. Το περίγραμμά του έχει πάχος 30 εκ. περίπου και ανυψώνεται πάνω από το έδαφος στο ύψος του γόνατου, σχηματίζοντας ένα προστατευτικό πηγαδόχειλο. Μόνο σε ένα σημείο υπάρχει άνοιγμα, το οποίο συνοδεύεται από δύο πέτρινες γούρνες για το πότισμα των ζώων.

 

Το πηγάδι με την αντένα [φωτ. Θ.Μ. 1999]

Ιστορικό διατηρητέο μνημείο

Τα υπάρχοντα κατάλοιπα του ναού του Αγίου Νικολάου αποτελούν ένα μνημείο της τοπικής μεταβυζαντινής ιστορίας. Η επιστημονική μελέτη του ερειπιώνα μπορεί να μας οδηγήσει σε συμπεράσματα για το χρόνο κατασκευής του και για τις αρχιτεκτονικές συνήθειες και επιδράσεις των μαστόρων του. Έτσι θα αποκτήσουμε μία πληρέστερη εικόνα για την ιστορία του τόπου. Μέχρι σήμερα η ευσέβεια των ντόπιων το διέσωσε από την εξαφάνιση, και το απόμερο της περιοχής από κάποια καταστροφική «ανακαίνιση». Όμως οι εποχές έχουν αλλάξει και συχνά στο όνομα της «ανάπτυξης» ξεχνιούνται οι παραδοσιακές αξίες. Γι’ αυτό ήταν απαραίτητη η νομική κατοχύρωση. Το 1993 το «Τοπικό Συμβούλιο Μνημείων ΝΔ Ελλάδος» αναγνώρισε την ανάγκη ο ναός να διατηρηθεί όπως είναι, ώστε να μελετηθεί από τους ειδικούς. Στην υπ’ αρ. 6 (21/9/93) συνεδρίασή του γνωμοδότησε ομόφωνα να χαρακτηριστεί ιστορικό διατηρητέο μνημείο. Η σχετική υπουργική απόφαση έχει ως εξής[9]:

Αριθ. ΥΠΠΟ/ΑΡΧ/Β1/Φ30/50434/1062

Χαρακτηρισμός Ι.Ν. Αγίου Νικολάου Παλιόχωρας Αβίας Νομού Μεσσηνίας, ως ιστορικού διατηρητέου μνημείου.

 Η ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

Έχοντας υπόψη...[10]

... 4. Την ομόφωνη γνωμοδότηση του Τοπικού Συμβουλίου Μνημείων Νοτιοδυτικής Ελλάδας, όπως διατυπώθηκε στην αριθ. 6 (21-9-93) συνεδρία του, αποφασίζουμε:

Χαρακτηρίζουμε τον Ι.Ν. Αγίου Νικολάου, που βρίσκεται στην περιοχή Παλιόχωρα της κοινότητας Αβίας, επαρχίας Καλαμών, ως ιστορικό διατηρητέο μνημείο με ζώνη προστασίας 2 μ. γύρω του. Πρόκειται για μονόχωρο, ερειπωμένο ναΰδριο με ημικυκλική αψίδα. Το μνημείο διατηρείται σε μέγιστο ύψος 1,70 μ.

Η απόφαση αυτή δεν θα επιβαρύνει τον Κρατικό Προϋπολογισμό. Η απόφαση αυτή να δημοσιευθεί στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.

Αθήνα, 12 Νοεμβρίου 1993.

Με εντολή Υπουργού, Ο Προϊστάμενος της Δ/νσης, Ν. ΖΙΑΣ

 

2018. Σχεδόν ερειπωμένο το παλιό σπιτάκι [φωτ. Θ.Μ.]

 

2018. Άγρια και πυκνή βλάστηση σκεπάζει το μνημείο [φωτ. Θ.Μ.]

Ο τόπος άγριεψε, το καντήλι έσβησε

"Tο σήμαντρό της δε χτυπά, δεν έχει ψάλτη ούτε παπά. Ένα καντήλι θαμπερό και έναν πέτρινο σταυρό, έχει στολίδι μοναχό το εκκλησάκι το φτωχό." [Το εκκλησάκι, Άγγελος Βλάχος (1838-1920)]

Όπως αναφέρει το παλιό παιδικό ποιηματάκι του Άγγελου Βλάχου, ο Αγιονικόλας δεν είχε ούτε σήμαντρο ούτε παπά. Όμως, αν και ερειπωμένος, ήταν εμφανής και περιποιημένος μέχρι πριν από λίγα χρόνια. Ώσπου τα μοναδικά του στολίδια, το καντήλι κι ο πέτρινος σταυρός που διακρίνονταν για αιώνες, σκεπάστηκαν από την πυκνή βλάστηση και χάθηκαν καθώς ο τόπος ερήμωσε κι άγριεψε.

Τα καλοκαίρια η βοτσαλόσπαρτη ακρογιαλιά προσελκύει αρκετούς λουόμενους, καθώς είναι απόμερη, σχετικά δυσπρόσιτη και περιβάλλεται από γραφικά βραχάκια. Πολλοί χαζεύουν και φωτογραφίζουν το παλιό σπίτι του Πατσούρου που είναι πια ερειπωμένο. Λίγοι υποψιάζονται πως κάτω από την πυκνή, άγρια βλάστηση που έχει σκεπάσει το παλιό περιβόλι και το πηγάδι, κρύβεται ένα μεταβυζαντινό μνημείο, του οποίου το καντήλι κανείς δεν ανάβει πια.

 Θοδωρής Μπελίτσος, 6.12.22.

 

Αναδημοσίευση με προσθήκες από: Θ. Μπελίτσου «Εν Αβία», 2016, σελ. 198-201 και «Ιθώμη» Καλαμάτας, 45 (Αύγουστος 2001), σελ. 42-45.

 

---

[1] Καπετανάκης Σταύρος «Οι Μαντίνειες της Μάνης», Αθήνα 1996, σελ. 23 κ.επ. και 31 κ.επ.

[2] Στα 1870 περίπου το επώνυμο αναφέρεται στο Νομιτσί και στο Κουτήφαρι (νυν Θαλάμες) ως «Πατσουρέας» και στα 1840 ως «Πατζουρέας».

[3] Καπετανάκης Σταύρος, ό.π. σελ. 555.

[4] Καπετανάκη Σοφία, «Περιγραφή της διαδρομής Καλαμάτας-Κιτριών από τον W. Gell», Λακωνικαί Σπουδαί Ι΄ (1990), σελ. 499-500. Καπετανάκης Σταύρος, ό.π. σελ. 107.

[5] Καπετανάκη Σοφία, ό.π. σελ. 504 (χάρτης) και 511 (σημ. 1).

[6] Καπετανάκης Σταύρος, ό.π. σελ. 108.

[7] Καπετανάκη Σοφία, ό.π. σελ. 511.

[8] Β. Πατριαρχέα, «Δίπτυχον ιστορικόν και φιλολογικόν της Εθνεγερσίας», 1971, σελ. 614.

[9] ΦΕΚ 873 (30 Νοεμβρίου 1993), τ. Β΄.

[10] Από το κείμενο της απόφασης παρέλειψα την τυπική αναφορά διαφόρων νομικών διατάξεων. Η απόφαση πάρθηκε κατά τη θητεία της υπ. Πολιτισμού Ντόρας Μπακογιάννη, μεσολάβησαν εκλογές και τελικά υπογράφτηκε και δημοσιεύτηκε σε ΦΕΚ από την επόμενη υπουργό Μελίνα Μερκούρη.

Από https://belitsosquarks.blogspot.com/

Γιάνης Κορδάτος ( 1 Φεβρουαρίου 1891 – 29 Απριλίου 1961)

Ο Γιάνης Κορδάτος (Ζαγορά Πηλίου,1 Φεβρουαρίου 1891 – Αθήνα, 29 Απριλίου 1961) ήταν Έλληνας κοινωνιολόγος, ιστορικός, πολιτικός και νομικός, οπαδός του μαρξισμού. Παρότι αυτοδίδακτος ιστορικός, υπήρξε πολυγραφότατος μελετητής της ελληνικής ιστορίας από την αρχαιότητα έως τη σύγχρονη εποχή.

Μαθητικά και φοιτητικά χρόνια

Γεννήθηκε στη Ζαγορά το 1891, όπου και τελείωσε το Ελληνικό Σχολείο (ημιγυμνάσιο) το 1907. Στη συνέχεια ο πατέρας του, που ήταν κτηματίας και έμπορος, τον έστειλε μαθητή στο Ελληνογερμανικό Λύκειο του Γιαννίκη, στη Σμύρνη. Εκεί ευτύχησε να έχει καθηγητή τον Δημήτρη Γληνό, ο οποίος τον τράβηξε προς τον Δημοτικισμό. Την επόμενη σχολική χρονιά βρέθηκε στην Κωνσταντινούπολη, στο Ελληνογαλλικό Λύκειο Χατζηχρήστου, από όπου όμως διέκοψε, λόγω αρρώστιας. Επέστρεψε στο Βόλο, όπου παρέμεινε και τη σχολική χρονιά 1909-10, για να τον ξαναστείλει κατόπιν ο πατέρας του στην Κωνσταντινούπολη. Το 1911 μετέβη στην Αθήνα και γράφτηκε φοιτητής στο Πανεπιστήμιο, στη Νομική Σχολή. Προσχώρησε "από τους πρώτους", καθώς έλεγε ο ίδιος, στη Φοιτητική Συντροφιά και λίγο αργότερα έγινε μέλος του Εκπαιδευτικού Ομίλου.

Πολιτική δράση

Ο Κορδάτος στα φοιτητικά του χρόνια ήρθε σε επαφή με τον σοσιαλισμό και το εργατικό κίνημα του Βόλου. Στην Αθήνα φαίνεται ότι συμπορεύθηκε με τον κύκλο του Νίκου Γιαννιού, ηγέτη του Σοσιαλιστικού Κέντρου και δημοτικιστή. Το Νοέμβριο του 1918 δεν έλαβε μέρος στο ιδρυτικό συνέδριο του Σοσιαλιστικού Εργατικού Κόμματος Ελλάδος (ΣΕΚΕ) –προκατόχου του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδας (ΚΚΕ)– γιατί απουσίαζε από την Αθήνα, στο οποίο όμως προσχώρησε το Μάιο του 1919.

Στην ηγεσία του ΣΕΚΕ

Τον Απρίλιο του 1920 εκλέχτηκε μέλος της Κεντρικής Επιτροπής (ΚΕ) και τον επόμενο μήνα ορίστηκε "αντιπρόσωπος του Κόμματος" στην εφημερίδα Ριζοσπάστης, της οποίας ιδιοκτήτης και διευθυντής ήταν ο Γιάννης Πετσόπουλος. Εκλέχτηκε γραμματέας της ΚΕ του κόμματος το Μάιο του 1921 και παρέμεινε στη θέση μέχρι το Νοέμβριο του 1922, οπότε τον διαδέχτηκε ο Νίκος Σαργολόγος.

Τον Φεβρουάριο του 1924 ορίστηκε με τους Θωμά Αποστολίδη και Σεραφείμ Μάξιμο στη λεγόμενη "τριμελή ΚΕ", η οποία εκτελούσε χρέη επικεφαλής στο κόμμα μέχρι τη διεξαγωγή του 3ου Έκτακτου Συνεδρίου το Νοέμβριο-Δεκέμβριο της ίδιας χρονιάς. Το Νοέμβριο του 1922 ανέλαβε τη διεύθυνση του Ριζοσπάστη, ο οποίος στο μεταξύ είχε γίνει κομματικό όργανο.

To 1922 συνελήφθη δυο φορές, μαζί με άλλα ηγετικά στελέχη του κόμματος (Γ. Γεωργιάδης, Γρ. Παπανικολάου, Αρ.Σίδερης) και της Γενικής Συνομοσπονδίας Εργατών Ελλάδας (ΓΣΕΕ). Αρχικά στις 5 Ιουλίου, εξαιτίας της αντιπολεμικής αρθρογραφίας του Ριζοσπάστη, και εκ νέου το Σεπτέμβριο κατόπιν της κατάρρευσης του Μικρασιατικού μετώπου και την εκδήλωση του αντιμοναρχικού κινήματος της 11ης Σεπτεμβρίου από τους Πλαστήρα-Γονατά-Φωκά. Η φιλοβασιλική κυβέρνηση Τριανταφυλλάκου και συγκεκριμένα ο Ιωάννης Μεταξάς, ο οποίος μετέβη στη φυλακή για να συνομιλήσει με τον Κορδάτο, επιχείρησε μάταια να διαπραγματευτεί μαζί τους τη στήριξή της από το ΣΕΚΕ και την εκ μέρους τους καταδίκη των βενιζελικών κινηματιών, απειλώντας τους ακόμη και με εκτέλεση. Τελικά, η απόφαση εκτέλεσης ματαιώθηκε και οι τελευταίοι απελευθέρωσαν τους φυλακισμένους στις 5 Οκτωβρίου.

Απομάκρυνση από το ΣΕΚΕ-ΚΚΕ

Περί τα τέλη του 1924 ή αρχές 1925 αποχώρησε από το μόλις μετονομασμένο ΚΚΕ καθώς διαφώνησε με τις επίσημες –έπειτα την πλήρη ευθυγράμμιση αυτού με τις αποφάσεις της Κομμουνιστικής Διεθνούς– θέσεις στο Μακεδονικό ζήτημα, για να διαγραφεί οριστικά το 1927.Για ένα διάστημα παρέμεινε στο πλάι του κόμματος, μετά όμως την ανάληψη της θέσης του γενικού γραμματέα από το Νίκο Ζαχαριάδη δέχτηκε σφοδρά πυρά. Το στέλεχος της νέας ηγεσίας Γιάννης Ζεύγος (Ζέβγος) εξαπέλυσε το 1933 σειρά επιθέσεων με εναντίον του χαρακτηρισμούς, όπως μεταξύ άλλων, "ιστορικός της μπουρζουαζίας" και "οικονομολόγος στις πρώτες γραμμές της αντεπανάστασης". O Κορδάτος αντέδρασε έντονα με σειρά άλλων άρθρων τα οποία, όπως ο ίδιος έγραψε λίγο πριν το θάνατό του, επέκριναν "τη νέα ηγεσία του Κόμματος που ερμήνευε χοντροκομμένα και σχηματικά το λενινισμό" ενώ υποστήριζε "πως οι ηγέτες του ΚΚΕ πήραν το στραβό δρόμο".

Στα τέλη Δεκεμβρίου 1940 συνελήφθη από τη μεταξική κυβέρνηση, επειδή σε δημοσιεύματα είχε χαρακτηρίσει τον ελληνοϊταλικό πόλεμο ως αντιφασιστικό. Κατά τη διάρκεια της Κατοχής έλαβε μέρος στην Αντίσταση από τις τάξεις του Εθνικού Απελευθερωτικού Μετώπου (ΕΑΜ). Μεταπολεμικά διετέλεσε μέλος του Γενικού Συμβουλίου της Ενιαίας Δημοκρατικής Αριστεράς (ΕΔΑ). Παρότι οι διαφορές του με το ΚΚΕ είχαν αμβλυνθεί με αφετηρία την κατοχική περίοδο, οι μεταξύ τους σχέσεις ποτέ δεν αποκαταστάθηκαν πλήρως.

Συγγραφική δραστηριότητα

Από τα νεανικά του χρόνια αρθρογραφούσε σε διάφορα έντυπα. Αρχικά σε φύλλα του Βόλου και αργότερα σε δημοτικιστικά περιοδικά, όπως Ο Νουμάς και τα Γράμματα της Αλεξάνδρειας. Την περίοδο έως το 1925 δημοσίευσε πάρα πολλά άρθρα στα κομματικά έντυπα του ΣΕΚΕ/ΚΚΕ. Πολλά από τα κείμενα της περιόδου που ήταν ενταγμένος στο κόμμα ήταν μελέτες γύρω από το αγροτικό ζήτημα, καθόσον είχε αναδειχτεί στον "υπ' αριθμ[όν] 1 αγροτιστή μέσα στο Σοσιαλεργατικό Κόμμα". Επηρεασμένος από καιρό από το βιβλίο του Γεωργίου Σκληρού Το κοινωνικόν μας ζήτημα (1907) και έχοντας ήδη στραφεί στη μελέτη της νεοελληνικής ιστορίας, ο Κορδάτος κυκλοφόρησε το 1924 το βιβλίο Η κοινωνική σημασία της Ελληνικής Επαναστάσεως του 1821. Ήταν ένα από τα πρώτα δείγματα του ιστορικού υλισμού και της μαρξιστικής ιστοριογραφίας στην Ελλάδα, προκαλώντας ποικίλες και έντονες αντιδράσεις.

Μετά την αποχώρησή του από την ενεργό πολιτική επιδόθηκε σχεδόν αποκλειστικά στην ιστορική και κοινωνιολογική έρευνα, εκδίδοντας πλήθος από αυτοτελείς μελέτες και δημοσιεύοντας πολλά άρθρα, σχόλια και βιβλιοκρισίες. Ως αρθρογράφος, την περίοδο του Μεσοπολέμου, συνεργάστηκε κυρίως με αριστερά λογοτεχνικά και πολιτιστικά περιοδικά, όπως η Αναγέννηση του Γληνού, ο αλεξανδρινός Ερμής, η Νέα Επιθεώρηση του Αιμιλίου Χουρμούζιου και οι Πρωτοπόροι (αργότερα Νέοι Πρωτοπόροι) του Πέτρου Πικρού, ενώ κείμενά του εμφανίζονταν τακτικά στη Νέα Εστία και στο Αρχείον Οικονομικών και Κοινωνικών Επιστημών του καθηγητή Δημητρίου Καλιτσουνάκη. Μετά τον πόλεμο αρθρογράφησε σε εφημερίδες της αριστεράς και του κέντρου. Παράλληλα, υπήρξε συνεργάτης πολλών εγκυκλοπαιδειών, όπως λ.χ του "Πυρσού".

Στη διάρκεια της δικτατορίας του Μεταξά η συγγραφική παρουσία του είχε μειωθεί. Την περίοδο εκείνη τα πνευματικά ενδιαφέροντά του στράφηκαν αφενός στις νομικές έρευνες και, αφετέρου, στη μελέτη της αρχαίας ελληνικής γραμματείας, επιλογές που έγιναν λαμβάνοντας υπόψιν το αυστηρό κλίμα λογοκρισίας της εποχής. Σε αυτό το πλαίσιο, το 1937-38 ο Κορδάτος δημοσίευσε νομικά δοκίμια σε καθιερωμένα περιοδικά του χώρου, κατόπιν εξέδωσε το μοναδικό νομικό, επιστημονικό βιβλίο του και το 1939 ανέλαβε διευθυντής της σειράς "Βιβλιοθήκη Αρχαίων Ελληνών Πεζογράφων και Ποιητών", που κυκλοφόρησε από τον εκδοτικό οίκο Ιω. & Π. Ζαχαρόπουλου.

Αφιέρωσε τα τελευταία χρόνια της ζωής του στην υλοποίηση του "μεγαλόπνευστου", όπως χαρακτηρίστηκε, σχεδίου του να ολοκληρώσει μια σύνθεση της ιστορίας του ελλαδικού χώρου από τα προϊστορικά χρόνια έως το 1924.

Θάνατος

Απεβίωσε ξαφνικά, από καρδιακή προσβολή, στις 30 Απριλίου του 1961 και ενώ βρισκόταν στο γραφείο του. Ετοίμαζε ένα άρθρο γύρω από τον εορτασμό της εργατικής πρωτομαγιάς, προκειμένου να δημοσιευτεί στην εφημερίδα Αυγή. Η κηδεία του έγινε στο νεκροταφείο της Καλλιθέας και την παρακολούθησε πλήθος κόσμου, ενώ παραβρέθηκε επίσης αντιπροσωπεία της ΕΔΑ. Τη στιγμή του θανάτου του είχε έτοιμα για δημοσίευση τρία βιβλία: την Ιστορία της νεοελληνικής λογοτεχνίας, μια ιστορία για το αγροτικό κίνημα και τη μελέτη Ιησούς Χριστός και Χριστιανισμός.

Επίδραση του Κορδάτου

Ομάδα διανοουμένων φίλων του συνέστησε μετά θάνατον το σύλλογο "Οι Φίλοι του Γιάνη Κορδάτου" και το συνδεδεμένο με αυτόν "Ιστορικό-Φιλολογικό Ινστιτούτο Γιάνης Κορδάτος". Το τελευταίο είχε πρόεδρο τον καθηγητή Γιάννη Ιμβριώτη και σκοπό την προβολή του έργου του εκλιπόντος. Με την επιβολή της δικτατορίας του 1967 οι φορείς αυτοί διέκοψαν οριστικά τη λειτουργία τους.

Σήμερα, στην γενέτειρά του Ζαγορά Πηλίου λειτουργεί πολιτιστικός σύλλογος που φέρει το όνομά του, ενώ το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας τον τίμησε δίνοντας το όνομά του σε κεντρικό αμφιθέατρο του κτηρίου Παπαστράτου στο Βόλο.Επιπλέον, στο Δήμο Καλλιθέας υπάρχει και δρα το Πολιτιστικό Κέντρο "Γιάννης Κορδάτος".

Εργογραφία

Αυτοτελείς εκδόσεις

Η κατήχησις των χωρικών (Αλεξάνδρεια 1921, ως Π. Χαλκός. β' έκδ. Αθήνα 1924)

Η κοινωνική σημασία της Ελληνικής Επαναστάσεως του 1821 (1924. δ΄ έκδ., αναθεωρ. και συμπληρωμένη 1946)

Νεοελληνική πολιτική ιστορία (1925)

Αρχαίες θρησκείες και Χριστιανισμός (1927)

Δημοτικισμός και λογιωτατισμός (1927· βελτιωμένη επανέκδοση ως Ιστορία του γλωσσικού μας ζητήματος, 1943)

Η Κομμούνα της Θεσσαλονίκης, 1342–1349 (1928)

Εισαγωγή εις την ιστορίαν της ελληνικής κεφαλαιοκρατίας (1930)

Η επανάσταση της Θεσσαλομαγνησίας το 1821 (1930)

Τα τελευταία χρόνια της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας (1931)

Ο Ρήγας Φεραίος και η εποχή του (1931. αναθεωρ. επανέκδοση ως Ο Ρήγας Φεραίος και η Βαλκανική Ομοσπονδία, 1945)

Ιστορία του ελληνικού εργατικού κινήματος (2 τόμ., 1932. αναθεωρ. και συμπληρ. έκδοση 1956)

Εισαγωγή εις την νομικήν επιστήμην (1939)

Νέα προλεγόμενα εις τον Όμηρον (1940. αναθεωρ. και συμπληρ. έκδοση 1956)

Τα αρχαία ελληνικά γράμματα και η αξία τους (1940)

Η Σαπφώ και οι κοινωνικοί αγώνες στη Λέσβο (1945)

Τα σημερινά προβλήματα του ελληνικού λαού (1945)

Οι επεμβάσεις των Άγγλων στην Ελλάδα (1946)

Η αγροτική εξέγερση του Κιλελέρ (1946)

Ιστορία της αρχαίας ελληνικής φιλοσοφίας (1946)

Η Παλαιά Διαθήκη στο φως της κριτικής (1947)

Ακμή και παρακμή του Βυζαντίου (1953)

Η αρχαία τραγωδία και κωμωδία (1954)

Τα Αμπελάκια και ο μύθος για το συνεταιρισμό τους (1955)

Ιστορία της Αρχαίας Ελλάδος (3 τόμ., 1955-1956)

Ιστορία της Νεώτερης Ελλάδος (5 τόμ., 1957-1959)

Ιστορία των Ελληνιστικών Χρόνων (1959)

Η Ρωμαιοκρατία στη Ελλάδα, 146 π.χ.-300 μ.Χ. (1959)

Μεγάλη ιστορία της Ελλάδας (13 Τόμοι). 1956–1959.

Ιστορία της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας (2 τόμ., 1959-1960)

Ιστορία της επαρχίας Βόλου και Αγίας από τα αρχαία χρόνια ως τα σήμερα (1960)

Ιστορία της νεοελληνικής λογοτεχνίας από το 1453 ως το 1961 (2 τόμ., 1962)

Σελίδες από την ιστορία του αγροτικού κινήματος στην Ελλάδα (1964. επανέκδοση ως Ιστορία του αγροτικού ..., 1973).

Προοδευτικές μορφές στην Ελλάδα (1966)

Ιησούς Χριστός και Χριστιανισμός, (2 τόμ., 1975)

Προϊστορία και ιστορία του αρχαίου αθλητισμού (περ.1980).

Αρθρογραφίες στην Κομμουνιστική Επιθεώρηση, 1921-1924 (2009).

Αρχαίοι Έλληνες συγγραφείς (2010).

Αναλυτική εργογραφία του Κορδάτου περιέχεται στη διδακτορική διατριβή της Ζωής Σπανάκου Η έννοια της ιστορικής νομοτέλειας στο μεσοπολεμικό έργο του Γιάνη Κορδάτου (Αθήνα 1991, σ. 459-494). Σύμφωνα με το Εθνικό Κέντρο Βιβλίου, τις τελευταίες δεκαετίες έχουν εκδοθεί τουλάχιστον 28 έργα του από μία ή περισσότερες φορές.

Μεταφράσεις

Κομμουνιστικό Μανιφέστο (Μανιφέστο του Κομμουνιστικού Κόμματος) των Μαρξ-Ένγκελς

Εκδόθηκε το 1927 σε "μετάφραση, εισαγωγή, ιστορικά σχόλια κ.λ.π Γιάννη Κ. Κορδάτου".

 Αργότερα, μετέφρασε τα έργα της αρχαίας ελληνικής γραμματείας:

Ευθύφρων του Πλάτωνα

Κορινθιακά του Παυσανία

Κριτίας του Πλάτωνα

Λόγοι (τμήμα) του Αισχίνη

Μεσσηνιακά του Παυσανία

Περί του στεφάνου του Δημοσθένη.

https://el.wikipedia.org/

Προτομή του Γιάννη Κορδάτου στη γενέτειρά του Ζαγορά Πηλίου

ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΒΙΒΛΙΑ 

ΡΗΓΑΣ ΦΕΡΑΙΟΣ ΚΑΙ ΒΑΛΚΑΝΙΚΗ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ

Τούτη μου η μελέτη δεν είναι βέβαια μια βιογραφία του Ρήγα Βελεστινλή. Με βιογραφίες ποτέ μου δεν καταπιάστηκα. Οι τέτοιες μελέτες είναι δουλειά εκεινώνε που βλέπουν την ιστορία σα δημιούργημα των "μεγάλων ανδρών". Γι' αυτό και γράφουν τόμους ολόκληρους, για ν' αποδείξουν ποια μέρα και ποια ώρα γεννήθηκε ο τάδε μεγάλος άνθρωπος. Δε λέω πως δε χρειάζεται καθόλου η μελέτη του ατομικού βίου εκεινώνε που έπαιξαν κάποιο ρόλο μέσα στην ιστορία. Κάθε άλλο. Παραδέχομαι και τονίζω μόνο, πως οι ιστορικές προσωπικότητες πρέπει να εξετάζουνται σ' όλες τους τις πράξεις παράλληλα με το κοινωνικοοικονομικό περίγυρό τους κι όχι "έξω τόπου και χρόνου".

Γι' αυτό και μια βιογραφία, όσο πλούσια κι αν είναι σε λεπτομέρειες για τον ιδιωτικό βίο της προσωπικότητας που εξετάζει, αν της λείπει η μελέτη του περιβάλλοντος μέσα στο οποίο έζησε και έδρασε η προσωπικότητα αυτή, δεν είναι τίποτ' άλλο, παρά ο ίσκιος της ιστορίας.

Από την παραπάνω αρχή ξεκινώντας, προσπάθησα να δώσω, όσο μου είταν δυνατό, μια προεισαγωγική ανάλυση και έρευνα της εποχής του Ρήγα. Και, με βάση την ιστορική πραγματικότητα, που τόσο πολύ τη φοβούνται και την παραμερίζουν οι επίσημοι ιστορικοί μας, να παρουσιάσω το Ρήγα τέτοιον που πραγματικά είτανε και μαζί να δώσω μια εικόνα πιστή του ρωμέϊκου και του βαλκανικού εθνικισμού στην πρώτη περίοδο της γένεσης και ανάπτυξής του. [...] (Από τον πρόλογο της έκδοσης)

Η ΣΑΠΦΩ ΚΑΙ ΟΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΣΤΗ ΛΕΣΒΟ

«Τούτη η μελέτη δημοσιεύθηκε σε περίληψη στο περιοδικό «Νεοελληνικά Γράμματα» (φυλ.86,87,89 του 1938). Είταν τότε οι μαύροι χρόνοι της δικτατορίας του Μεταξά και η λογοκρισία δε μ΄ άφισε να ολοκληρώσω τις σκέψεις και τα συμπεράσματά μου. Ωστόσο διαβάστηκε πολύ, αν και σε πολλά σημεία αναγκάστηκα να μιλήσω πολύ σκεπασμένα και σε άλλα να μη μνημονέψω πρόσφατα ιστορικά γεγονότα, πολλοί αναγνώστες του περιοδικού τη βρήκαν να έχει ενδιαφέρον. Αν κρίνω μάλιστα από τα γράμματα που πήρα από τη ζήτηση των φύλλων στα οποία είταν δημοσιευμένη, μπορώ να πω πως έκανεν εντύπωση. Κι αυτό όχι γιατί κρύβει καμμιά σοφία, κάθε άλλο. Έκανε εντύπωση, γιατί υποστηρίζεται μια καινούργια άποψη πάνω στο ζήτημα της σεξουαλικής διαστροφής της μεγάλης ποιήτριας της Λέσβου. Όπως ξέρουμε, για τη Σαπφώ και τους έρωτές της, από τα παλιά χρόνια έχουν γραφτεί ένα σωρό βιβλία κι έχουν διατυπωθεί πολλές γνώμες και κρίσεις. Η συζήτηση όμως, από τότε εξακολουθεί και οι αντιγνωμίες υπάρχουν και θα υπάρχουν όσο οι ιστορικοί και ερευνητές πέρνουν στραβό δρόμο στη μελέτη των αρχαίων πηγών... » (Από την παρουσίαση της έκδοσης)

ΑΡΧΑΙΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

Περιεχόμενα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

ΑΙΣΧΙΝΗΣ ΛΟΓΟΙ - ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Ο ΑΙΣΧΙΝΗΣ ΩΣ ΡΗΤΩΡ ΚΑΙ ΩΣ ΠΟΛΙΤΙΚΟΣ

ΑΙΣΧΙΝΗΣ - ΕΙΣΑΓΩΓΗ: EIΣ ΤΟΝ ΚΑΤΑ ΚΤΗΣΙΦΩΝΤΟΣ ΛΟΓΟΝ ΤΟΥ ΑΙΣΧΙΝΟΥ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ - ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ ΣΤΗΝ "ΑΘΗΝΑΙΩΝ ΠΟΛΙΤΕΙΑ" ΤΟΥ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗ

ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΗΣ - ΒΑΤΡΑΧΟΙ-ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΔΗΜΟΣΘΕΝΗΣ - ΕΙΣΑΓΩΓΗ: ΕΙΣ ΤΟΝ ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΣΤΕΦΑΝΟΥ ΛΟΓΟΝ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΘΕΝΟΥΣ

ΙΣΟΚΡΑΤΗΣ- ΩΣ ΡΗΤΩΡ ΚΑΙ ΩΣ ΔΙΑΝΟΟΥΜΕΝΟΣ

ΛΥΣΙΑΣ ΛΟΓΟΙ - ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Ο ΛΥΣΙΑΣ ΩΣ ΡΗΤΩΡ

ΛΥΣΙΑΣ ΛΟΓΟΙ - ΕΙΣΑΓΩΓΗ: ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΣΥΝΟΥΣΙΑΣΤΑΣ ΚΑΚΟΛΟΓΙΩΝ

ΞΕΝΟΦΩΝ - ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΞΕΝΟΦΩΝ - ΠΟΡΟΙ - ΙΣΑΓΩΓΗ: ΑΝΑΛΥΣΙΣ ΚΑΙ ΚΡΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΠΟΡΩΝ

ΟΜΗΡΟΣ - ΟΔΥΣΣΕΙΑ - ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ ΣΤΟ ΟΜΗΡΙΚΟ ΖΗΤΗΜΑ

ΠΛΑΤΩΝ - ΕΥΘΥΦΡΩΝ - ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ ΕΙΣ ΤΟΥΣ ΔΙΑΛΟΓΟΥΣ ΤΟΥ ΠΛΑΤΩΝΟΣ

ΠΛΑΤΩΝ - ΚΡΙΤΙΑΣ

ΠΑΥΣΑΝΙΑΣ - ΚΟΡΙΝΘΙΑΚΑ - ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΠΑΥΣΑΝΙΑΣ - ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΕΙΣ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑΝ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΜΕΣΣΗΝΙΑΣ

ΣΟΦΟΚΛΗΣ - ΦΙΛΟΚΤΗΤΗΣ

Η ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΕΩΣ ΤΟΥ 1821

Παρουσίαση

Στα εκατό χρόνια που πέρασαν απ' την Εθνική Επανάσταση του 1821 καλλιεργήθηκε επίμονα η ιδέα από τους ιστορικούς και πνευματικούς ηγέτες της ελληνικής αστικής τάξης, πως η σημερινή νεοελληνική εθνότητα βαστά τα ίσα από την αρχαία Ελλάδα κι ακόμα πως και το Βυζαντινό Κράτος ήταν απόλυτα ελληνικό. Οι ιδέες και αντιλήψεις αυτές δεν είναι καθόλου σωστές. Ο ιστορικός βίος της αρχαίας Ελλάδας τερματίστηκε στα 147 με την καταστροφή της Κόρινθος από τους Ρωμαίους και την τελειωτική υποδούλωση του αρχαίου ελληνικού λαού. Έπειτα, στην αρχαία εποχή δεν υπήρχε ένα Ελληνικό Κράτος, υπήρχαν μικρά κράτη, ανεξάρτητα το ένα από το άλλο, που πολλές φορές άνοιξαν αιματηρούς πολέμους ανάμεσά τους. Αυτό που λέμε σήμερα έθνος δεν υπήρχε. [...] (Από την εισαγωγή της έκδοσης)

Περιεχόμενα

ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

ΠΡΟΛΟΓΟΣ Δ΄ ΕΚΔΟΣΗΣ

ΠΡΟΛΟΓΟΣ Α΄ ΕΚΔΟΣΗΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ: ΟΙ ΡΙΖΕΣ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΘΝΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ Ο ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΘΝΟΥΣ

Α΄. ΤΑ ΠΡΟΝΟΜΙΑ

Β΄. ΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑΙ ΣΥΝΘΗΚΑΙ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΟΥΜΕΝΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΡΟΕΠΑΝΑΣΤΑΤΙΚΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟΝ

Γ΄. ΚΟΙΝΩΝΙΚΑΙ ΤΑΞΕΙΣ ΚΑΙ ΑΝΤΙΘΕΣΕΙΣ (ΠΡΟΕΠΑΝΑΣΤΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ)

Δ΄. ΡΗΓΑΣ ΦΕΡΑΙΟΣ ΚΑΙ ΦΙΛΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ

Ε΄. Ο ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΙΧΑΣΜΟΣ

ΣΤ΄. Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΑΓΡΟΤΟΛΑΙΚΩΝ ΜΑΖΩΝ ΣΤΟΝ ΕΘΝΙΚΟ ΑΓΩΝΑ ΚΑΙ ΑΙ ΤΑΞΙΚΑΙ ΑΝΤΙΘΕΣΕΙΣ

Ζ΄. ΤΑ ΠΡΩΤΑ ΠΟΛΙΤΕΥΜΑΤΑ ΚΑΙ ΤΟ ΝΕΟ ΑΣΤΙΚΟΝ ΔΙΚΑΙΟΝ

Η΄. Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΙΣ ΚΑΙ Η ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ

Θ΄. ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΗ ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑ

Ι΄. ΤΑ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΟΛΟΦΟΝΙΑΝ ΤΟΥ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑ ΚΑΙ Η ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΦΑΣΙΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΑΓΩΝΟΣ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ

ΑΠΟ 1453 ΩΣ ΤΟ 1961

Παρουσίαση(...) Ή δίτομη "Ιστορία της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας" του Κορδάτου ανήκει στα ωριμότερα και πιο ολοκληρωμένα έργα του. Έχει το χάρισμα όλων του των κειμένων: φωτεινή σκέψη, άνετο γράψιμο, θάρρος της γνώμης. Το καινούριο πού προ-σφέρει στη φιλολογία μας αυτό το έργο είναι ή μέθοδος του να σχετίζει τα πνευματικά επιφαινόμενα με τα κοινωνικοιστορικά τους αίτια, πού προσδιορίζουνε, σε τελευταία ανάλυση, την πορεία, την ποιότητα και τη δυναμικότητα του κόσμου των ιδεών. Είναι πολύ φυσικό να προκαλέσει τούτ' ή "Ιστορία", όπως κι όλα τ' άλλα έργα του Δασκάλου, πολλές συζητήσεις. Και πρέπει. Τούτο θα ήταν ή καλύτερη δικαίωση του έργου. Αθήνα, Δεκέμβρης 1961,ΚΩΣΤΑΣ ΒΑΡΝΑΛΗΣ. (ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΡΟΛΟΓΟ ΤΗΣ ΕΚΔΟΣΗΣ)

Περιεχόμενα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΟΡΔΑΤΟΣ

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Πολιτικά Στιχουργήματα στους Δυο Πρώτους Αιώνες της Τουρκοκρατίας .

Ή Κυπριακή και Ροδιακή Λογοτεχνία

Ή Παλιά Κρητική Λογοτεχνία

Τα Ελληνικά Γράμματα στους Ύστερα από την Άλωση Χρόνους

Μεταβατική Περίοδος - Πνευματικές Αναζητήσεις και

Εξωτερικοί Προσανατολισμοί

Τα Δημοτικά Τραγούδια

Ή Εθνική Αφύπνιση και ό Ρήγας Βελεστινλής

Ή Πάλη των 'Ιδεών

Η Νεοελληνική Λογοτεχνία στα Προεπαναστατικά Χρόνια

Το Γλωσσικό Ζήτημα στην Πριν του Εικοσιένα Περίοδο

Το Νεοελληνικό Θέατρο στα Τελευταία Προεπαναστατικά Χρόνια

Ό Αγώνας

Ανδρέας Κάλβος (1792-1867

Ό Διονύσιος Σολωμός - Το Έργο του και ή Κριτική

Οι Φαναριώτες Λογοτέχνες και ό Ρομαντισμός

Ή Αθηναϊκή Σχολή

Ή Έφτανησιακή Σχολή

ΟΙ Πρώτοι Πεζογράφοι

Οι Ποιητικοί Διαγωνισμοί και η Κριτική

"Η Νέα Αθηναϊκή Σχολή

Το Γλωσσικό Ζήτημα και η Νέα Εξόρμηση του Δημοτικισμού

Τα Πρωτοπαλίκαρα του Ψυχάρη

Το Νεοελληνικό Θέατρο στα Μετεπαναστατικά Χρόνια

Ή Επίδραση του Εργατικού Κινήματος στην Ποίηση

Στροφή της Πεζογραφίας στην Ηθογραφία

Ή Δημοτικιστική Κίνηση και οι Πνευματικές Ζυμώσεις

στις Αρχές του Αιώνα μας

Ό Κωστής Παλαμάς και ή Κριτική του Έργου του

Οι Σύγχρονοι του Παλαμά Ρουμελιώτες Λογοτέχνες

Οι Τελευταίοι Έφτανήσιοι Λογοτέχνες

Νέες Ζυμώσεις και Τάσεις στην Αθηναϊκή Σχολή

Ή Πεζογραφία γύρω στα Πρώτα Είκοσι Χρόνια του Αιώνα μας

Οι Νουμαδικοί

Σικελιανός - Καζαντζάκης - Βάρναλης

Τα Ελληνικά Γράμματα στις Παροικίες του Απόδημου Ελληνισμού

Το Νέο Θέατρο

Ή Ποίηση γύρω στα Χρόνια 1920-1940

Ή "Μοντέρνα Ποίηση" και ή Κριτική

Οι Νέοι Πεζογράφοι (1920-1940)

Οι Ελληνίδες στη Λογοτεχνία

Τα Θούρια της Εθνικής Αντίστασης

Ή Πεζογραφία της Κατοχής

Ιδεολογικοί Προσανατολισμοί της Μεταπολεμικής

Ελληνικής Λογοτεχνίας

Ή Αντιστασιακή και Αντιπολεμική Πεζογραφία

Ή Αντιστασιακή και Αντιπολεμική Ποίηση

Ή Μεταπολεμική Πεζογραφία

Ή Μεταπολεμική Ποίηση

Σατιρικοί και Ευθυμογράφοι

Το Χρονογράφημα

Οι Σύγχρονοι Νεοελληνιστές

Οι Σύγχρονοι Κριτικοί και Αισθητικοί

Βασική Βιβλιογραφία

Ξένη Βιβλιογραφία

Ευρετήριο Κυρίων Ονομάτων

Η ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΕΩΣ ΤΟΥ 1821

Παρουσίαση«Η κοινωνική σημασία της Ελληνικής Επαναστάσεως του 1821», αν και έχουν περάσει ογδόντα τόσα χρόνια από την έκδοσή της, δεν έπαυσε να παραμένει ένα πολύ ενδιαφέρον και επίκαιρο βιβλίο· ενδιαφέρον, γιατί στοιχειοθετεί μία από τις πρώτες προσπάθειες μαρξιστικής θεώρησης του θεμελιωδέστερου γεγονότος της Νεοελληνικής ιστορίας και επίκαιρο, γιατί συνδέεται ασφαλώς με κοινωνικούς αγώνες που ποτέ δεν έπαυσαν, με τη μία ή την άλλη μορφή, να διεξάγονται μέχρι τις μέρες μας. (. . .) (ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΕΚΔΟΣΗΣ)

Τα βιβλία και οι περιγραφές τους είναι από 
https://www.politeianet.gr/