ΗΛΙΑΣ ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ "Σπίτια-κουφάρια: Η Ελλάδα που αργοσβήνει…"

  *Γράφει ο Ηλίας Γιαννακόπουλος, Blog "ΙΔΕΟπολις"

        Περπατώντας τελευταία στα χωριά της ελληνικής υπαίθρου, στάθηκα μπροστά σε κάποια παλιά, εγκαταλειμμένα σπίτια. Οι μισογκρεμισμένοι τοίχοι, οι κλειστές πόρτες και οι χορταριασμένες αυλές με γέμισαν μελαγχολία. Δεν είδα μόνο ερείπια, αλλά αποτυπώματα ανθρώπων και μιας ζωής που κάποτε υπήρχε και σήμερα σιωπά. Η εικόνα αυτή έγινε αφορμή για σκέψη και προβληματισμό. Έτσι γεννήθηκε το κείμενο που ακολουθεί, ως ένας μικρός φόρος μνήμης σε μια Ελλάδα που αλλάζει.

               Μπροστά στο σπίτι-κουφάρι ένιωσα μια βαθιά μελαγχολία, όχι μόνο για την εικόνα της εγκατάλειψης, αλλά κυρίως για όσα αόρατα εξακολουθούσαν να κατοικούν μέσα του. Φαντάστηκα φωνές, πρόσωπα, παιδικά βήματα, γιορτές, αγωνίες και καθημερινές στιγμές που κάποτε γέμιζαν τους χώρους του. Ένιωσα πως οι ραγισμένοι τοίχοι δεν ήταν απλώς πέτρες, αλλά πληγωμένες σελίδες μιας ζωής που έφυγε, αφήνοντας πίσω της τη σιωπή, τη μνήμη και ένα αναπάντητο ερώτημα για το αύριο.

         Τα χωριά μας, τα ελληνικά χωριά, που άλλοτε έσφυζαν από ζωή, φωνές και από το ηχηρό «καλημέρα» του γείτονα ή του συγχωριανού μας, τώρα ολοένα και περισσότερο τα χαρακτηρίζουν η σιωπή, η ερημιά και η εγκατάλειψη. Εκεί όπου κάποτε υπήρχε η καθημερινή ανθρώπινη παρουσία, σήμερα κυριαρχεί μια παράξενη και βαριά σιωπή.

             Οι γειτονιές τείνουν να εκλείψουν και τα παλιά ασβεστωμένα σπίτια, κήρυκες της αισθητικής και της καθαριότητας της ελληνικής επαρχίας, τα αντικαθιστούν οι μισογκρεμισμένοι τοίχοι, οι διαλυμένες κεραμοσκεπές και οι χορταριασμένες αυλές. Είναι μια εικόνα που δεν πληγώνει μόνο το βλέμμα, αλλά και τη μνήμη.
                                            Είναι τα «Σπίτια-Κουφάρια».

         Φαίνεται πως, όταν φεύγουν οι άνθρωποι, γεράζουν και πεθαίνουν και τα σπίτια. Πόσο κοντά στην αλήθεια βρίσκεται και ο στίχος «Αχ! το σπιτάκι μου κι αυτό είχε ψυχή». Γιατί η ψυχή ενός σπιτιού δεν βρίσκεται μόνο στους τοίχους και στα αντικείμενά του, αλλά κυρίως στους ανθρώπους που κάποτε του έδωσαν ζωή.
      Ένα σπίτι στο χωριό δεν ήταν απλά ένας χώρος στέγασης της οικογένειας. Ήταν ταυτόχρονα κι ένας χώρος που κάποτε είχε φωνές, τραγούδια, αναστεναγμούς, τον καθημερινό μόχθο των ενοίκων, γιορτές, παιδιά, όνειρα, διαψεύσεις... Ήταν ένας μικρός κόσμος ζωής, ένα καταφύγιο μνήμης και ένα κομμάτι της προσωπικής και συλλογικής μας ιστορίας.

              Ένα σπίτι στο χωριό διασώζει τη μνήμη μιας άλλης ζωής, σε άλλη εποχή, και ταυτόχρονα μας καλεί σε έναν αναστοχασμό γι’ αυτά που χάνονται, για αυτά που ζούμε και για αυτά που έρχονται. Μέσα στους άδειους χώρους του μπορούμε ακόμη να «ακούσουμε» τον απόηχο μιας ζωής που πέρασε και να αναρωτηθούμε τι αφήνουμε εμείς πίσω μας.
          Τα σπίτια-κουφάρια μας παρακινούν να θυμηθούμε τους ανθρώπους που έζησαν σε αυτά και να συλλογιστούμε πως χώρος και άνθρωποι αλληλονοηματοδοτούνται και πως τα υλικά στοιχεία, χωρίς την ανθρώπινη πνοή και φροντίδα, εύκολα φθείρονται και ζουν τη δική τους «μοναξιά». Οι τοίχοι μένουν, αλλά χωρίς τους ανθρώπους που τους έδωσαν νόημα μοιάζουν ανήμποροι να αφηγηθούν ολόκληρη την ιστορία τους.

             Τα σπίτια-κουφάρια δηλώνουν με τον πιο εμφαντικό τρόπο την ερήμωση της ελληνικής υπαίθρου. Μία ερήμωση που σ’ αυτήν δεν αντανακλάται μόνον η οικιστική υποβάθμιση (παλιά σπίτια-σκιάχτρα), αλλά και η οικονομική και κοινωνική κρίση.

         Τα σπίτια-κουφάρια λειτουργούν ως οι πρεσβευτές μιας στρεβλής ανάπτυξης του νεοελληνικού κράτους (αστυφιλία, υδροκεφαλισμός...),μιας ανάπτυξης που συγκέντρωσε ανθρώπους, ευκαιρίες και ελπίδες στα μεγάλα αστικά κέντρα και άφησε την ύπαιθρο να αδειάζει αργά και σταθερά.           Θα ήταν παράλειψη, όμως, να μην επισημάνουμε πως τα «σπίτια-κουφάρια» σηματοδοτούν και την πληθυσμιακή συρρίκνωση της χώρας μας. Το δημογραφικό ως εθνικό πρόβλημα είναι συνυφασμένο με την εγκατάλειψη της υπαίθρου. Τα σπίτια-κουφάρια προειδοποιούν πως οι πληθυσμιακές ασυνέχειες συνιστούν εθνικό πρόβλημα. Κάθε σπίτι που κλείνει οριστικά είναι, κατά μία έννοια, και ένας κρίκος της κοινωνικής συνέχειας που αποδυναμώνεται.

           Τα σπίτια-κουφάρια είναι τα σύμβολα μιας Ελλάδας που σταδιακά γερνά, αδειάζει και χάνει τη συνέχεια της ζωής της. Είναι μια σιωπηλή αποτύπωση της δημογραφικής, κοινωνικής και πολιτισμικής μας πραγματικότητας, αλλά και ένα καμπανάκι που καλεί την κοινωνία να ξανασκεφτεί το μέλλον της υπαίθρου.
             Τα σπίτια-κουφάρια δεν είναι μόνον τα ερείπια του χθες αλλά και μία προειδοποίηση για το αύριο. Η εικόνα τους δεν πρέπει να μας αφήνει αδιάφορους, γιατί μέσα από αυτήν καθρεφτίζεται ένα μέρος του δικού μας μέλλοντος.
          Είναι οι ενοχές μας και η αμνησία μας για το αύριο. Είναι η σιωπηλή υπενθύμιση ότι πολλές φορές αρκούμαστε να θρηνούμε ό,τι χάθηκε, χωρίς να αναρωτιόμαστε έγκαιρα για ό,τι ακόμη μπορεί να σωθεί.

                Κάποιοι, μπροστά σε αυτά τα σπίτια-κουφάρια, νοσταλγούν τη ζωή που χάθηκε, θυμούνται τους ανθρώπους που έφυγαν και αναπολούν την απλότητα ή τον μινιμαλισμό που σωριάστηκαν στην αγωνία και στη σπουδή της σύγχρονης εποχής να ξεχωρίσουμε και να νιώσουμε ευτυχισμένοι στο περιττό και στο φανταχτερό.

            Ίσως, τελικά, αυτά τα ερείπια να μας θυμίζουν πως η ευτυχία δεν ταυτίζεται πάντοτε με την αφθονία.
       Ωστόσο, μπροστά στα σπίτια-κουφάρια της ελληνικής υπαίθρου όλοι μας νιώθουμε κάποιο φόβο, όχι τόσο για την αισθητική των χωριών μας, αλλά για τη διάδοχη κατάσταση. Ο φόβος αυτός αφορά κυρίως το αν θα υπάρξουν άνθρωποι που θα ξαναγεμίσουν αυτούς τους χώρους με ζωή, φωνές, οικογένειες και δημιουργία.
        Μπροστά στα σπίτια-κουφάρια μπορεί η νοσταλγία και η μελαγχολία να είναι τα κυρίαρχα συναισθήματα. Ωστόσο, εμείς οφείλουμε να υπερβούμε αυτά τα συναισθήματα και να δούμε την πραγματικότητα κατάματα και να μην τα αναγάγουμε όλα στη νομοτέλεια της ζωής και στην εξουσία του ολετήρα χρόνου. Γιατί δεν είναι όλα μοιραία. Πολλά εξαρτώνται από τις επιλογές, τις πολιτικές και τη συλλογική μας ευθύνη.

           Ακόμη και τα σπίτια-κουφάρια κάτι μπορούν να μας διδάξουν. Μας διδάσκουν ότι οι κοινωνίες, όπως και τα σπίτια, χρειάζονται ανθρώπους για να παραμένουν ζωντανές. Χρειάζονται μνήμη, φροντίδα και προοπτική. Και ίσως το σημαντικότερο μάθημά τους είναι αυτό: Ότι ένα σπίτι μπορεί να σωθεί, μια γειτονιά μπορεί να ξαναζωντανέψει και ένα χωριό μπορεί να αποκτήσει ξανά φωνή, αρκεί να μη θεωρήσουμε την εγκατάλειψη αναπόφευκτη. 

       Κι όμως, τα «σπίτια-κουφάρια» δεν πρέπει να τα βλέπουμε μόνο ως μνημεία μιας ζωής που έφυγε. Είναι κυρίως ένα σιωπηλό μήνυμα προς τη σημερινή Ελλάδα και μια προειδοποίηση για το αύριο.

         Μας θυμίζουν πως όταν αδειάζει η ύπαιθρος, αδειάζει ένα κομμάτι της ίδιας της χώρας. Γιατί η Ελλάδα δεν γεννιέται ούτε αναπνέει μόνο στις πόλεις. Τρέφεται από τη γη, τα χωριά, την παραγωγή, τη μνήμη και τους ανθρώπους της. Αν θέλουμε μια Ελλάδα ζωντανή και με συνέχεια, οφείλουμε να ξαναδώσουμε στην ύπαιθρο ζωή, ανθρώπους, ευκαιρίες και μέλλον.

                   Τα σπίτια-κουφάρια ας γίνουν αφετηρία αναγέννησης

 https://iliasgiannakopoulos.blogspot.com/

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΜΟΛΑΡΗ "ΟΙ ΚΥΡΙΑΚΕΣ"

 

Φωτογραφία : . Νίκος Μανωλίδης.

ΟΙ ΚΥΡΙΑΚΕΣ

Γλυκόπικρες οι Κυριακές

με αναμνήσεις χαρμολύπης

που σκαρφαλώνουν σκανταλιάρικα

στα γερμένα τα κλαδιά,

ενός κλαμένου ουρανού

σπουργίτια γκρίζα.

Σ’ ένα παράθυρο μισάνοιχτο

στέκομαι μπροστά,

τα μυστικά της θάλασσας

το κύμα μουρμουρίζει.

Μες στον αφρό σεντούκι ξύλινο

στάζει η σκουριά στην πλημμυρίδα των ονείρων μου.

Άραγε φως ή σκοτάδι θάβρω  αν σπάσω τα δεσμά του;

Λέω να περιμένω μήπως ηλιόφωτο κοράλλι ξεπηδήσει

να κάψει τ’ αγριόχορτα που στις πληγές μου φύτρωσαν.

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΒΑΣ. ΜΟΛΑΡΗ

ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2026

H Παρασκευή Mόλαρη  είναι πτυχιούχος Αγγλικής και Ελληνικής Γλώσσας και Φιλολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών καθώς και πτυχιούχος του Τμήματος Ξένων Γλωσσών Μετάφρασης και Διερμηνείας του Ιονίου πανεπιστημίου με ειδίκευση στη νομική, οικονομική, τεχνική και λογοτεχνική μετάφραση με μεταπτυχιακή εξειδίκευση MASTER 1 στα προαναφερθέντα πεδία μετάφρασης στο πανεπιστήμιο Paul Valery Montpelliet 3. Κάτοχος μεταπτυχιακού διπλώματος ΜΑSTER 2 στη Νεότερη ελληνική Ιστορία και Ιστορία της Εκπαίδευσης από το πανεπιστήμιο PAUL VALERY MONTPELLIER 3. 

Μιλάει άριστα αγγλικά, γαλλικά, ιταλικά, γερμανικά και πολύ καλά ισπανικά, ενώ συνεχίζει τις σπουδές της στα τουρκικά . Άρθρα και μεταφράσεις της για την Ιστορία της εκπαίδευσης  καθώς και μεταφράσεις ποιητών έχουν δημοσιευθεί στα επιστημονικά περιοδικά ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ , ACADEMIA στο Πανεπιστημιακό Δίκτυο Πολιτικής Ανώτατης Εκπαίδευσης του πανεπιστημίου Πατρών , και σε πολλά έγκριτα περιοδικά λογοτεχνίας.

Είμαι μεταπτυχιακή ερευνήτρια του μεταπτυχιακού προγράμματος σπουδών ΙΣΤΟΡΙΑ ΗΘΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ, στην Ιατρική σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Έχει παρουσιάσει και μεταφράσει από τα ελληνικά στα γαλλικά , αγγλικά, ιταλικά και ισπανικά πλήθος ποιημάτων σύγχρονων Ελλήνων ποιητών.

Έχει εργαστεί στη δημόσια , ιδιωτική και φροντιστηριακή εκπαίδευση. Είναι τακτικό μέλος της Ελληνικής Εταιρείας Ιστορικών της Εκπαίδευσης, της Επιστημονικής Ένωσης ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ , της Πανελλήνιας ΄Ενωσης Επαγγελματιών Μεταφραστών Ιονίου Πανεπιστημίου και της Αστρονομικής Εταιρείας της Κέρκυρας ως ερασιτέχνης αστρονόμος (2001-2010) και μελος της επιτροπής του διαγωνισμού ΕΚΦΡΑΣΟΥ ΜΕ ΠΟΙΗΣΗ στο Δήμο Νίκαιας.

Από το 2019 μέχρι και σήμερα διευθύνει και διδάσκει στο ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ . Από το 2022 διοργανώνει και παρουσιάζει τις εκδηλώσεις ΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΣΤΟΝ 21^ο αιώνα υπό την αιγίδα της Πνευματικής Εστίας Νίκαιας. Από τον Δεκέμβριο του 2025 είναι παραγωγός της ραδιοφωνικής εκπομπής ΣΤΙΓΜΙΟΤΥΠΑ ΓΝΩΣΗΣ στον σταθμό της Πνευματικής Εστίας Νίκαιας. Έχει μεταφράσει στα γαλλικά οχτώ ποιητικές συλλογές νεοελλήνων ποιητών που έχουν εκδοθεί και κυκλοφορούν και δύο υπό έκδοση, και μία συλλογή διηγημάτων στα ιταλικά.Από τις εκδόσεις ΑΓΓΕΛΑΚΗ, κυκλοφορούν οι  ποιητικές της συλλογές  ΛΟΓΟΣΤΑΛΙΔΕΣ  Ένα παρελθόν ένα παρόν και χίλια μέλλοντα (Μάρτιος 2023) και ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΑΣΤΕΡΟΣΚΟΝΗΣ (Ιούλιος 2025).

 

ΕΥΦΡΟΣΥΝΗ ΣΤΡΑΤΙΩΤΗ " ΩΡΑ ΠΟΛΕΜΟΥ"

 ΩΡΑ ΠΟΛΕΜΟΥ

​Πέτρωσε το γάλα

στο στήθος...

​Σείστηκε η γη

και υψώθηκε

μια παγωνιά καταμεσής

του κόσμου.

​Το σπλάχνο έψαχνε τη μάνα

και η μάνα το σπλάχνο.

​Ώρα πολέμου,

ησυχία θανάτου.

​Βούρκωσαν τα ορφανά,

βούρκωσαν και

οι δύσμοιρες οι μάνες.

​Ευφροσύνη Στρατιώτη ©

29-8-2026

Η Ευφροσύνη–Χρυσάνθη Στρατιώτη είναι απόφοιτος της σχολής Βρεφονηπιοκόμων του ΙΕΚ Ξυνή. Παρακολουθεί μαθήματα Σχέσεων και Επικοινωνίας στο Ανοικτό Λαϊκό Πανεπιστήμιο, εμπλουτίζοντας διαρκώς τις γνώσεις και την προσωπική της εξέλιξη.

Ποιήματά της έχουν αναρτηθεί στην Ανοιχτή Βιβλιοθήκη. Δημοσιεύσεις της έχουν παρουσιαστεί στο Homo Universalis – Γεωργία Κωτσόβολου, καθώς και στα Fractalart.gr, Storywits, polismagazino.gr (Polispress), Υδράνη .

Έχει συμμετάσχει σε εκδήλωση ποίησης του Δήμου Νίκαιας με θέμα «Φύση–Άνθρωπος». Παράλληλα, έχει λάβει μέρος σε αξιόλογες συλλογικές εκδόσεις, όπως στο «5ο Ανθολόγιο Ομάδας Ποιητική Έλξη – Απόπειρα Φωτός» και στο «Ανθολόγιο των μελών» από το Ποιητικό Εργαστήρι Θρυαλλίδας.

Το 2025 κυκλοφόρησε η πρώτη της ποιητική συλλογή με τίτλο «Το Θαύμα των ανθρώπων» από τις Εκδόσεις Δρόμων.

ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ "ΣΤΟ ΚΑΤΑΦΥΓΙΟ ΤΗΣ ΝΥΧΤΑΣ"

 

ΣΤΟ ΚΑΤΑΦΥΓΙΟ ΤΗΣ ΝΥΧΤΑΣ

Μετέωρη, αβέβαιη κι ασπούδαστη και η σημερινή ημέρα,
αχαρτογράφητη στο διάβα των καιρών και της ακολουθίας,
δρομάρισσα απ’ το ξέφωτο σε δρόμους λιοφωτισμένους
κι αναστενάρισσα στο σούρουπο, φευγάτη και διαγουμισμένη,
χωρίς γύρισμα και αυγή ,θα ξεχαστεί σε ισκιώματα και άπλες,
ομοίωμα γλυπτό με τη χθεσινή κι αδέσποτη στη σειρά της.

Ευδόκιμη για πολλούς με προσμονές και επιδιώξεις,
στόχοι, σκοποί και οράματα με πίστη ανηρτημένα
στον ερχομό και τη διάρκεια, στη σύμπτυξη του τέλους
με αισιόδοξο καρτέρεμα και αγαλλίαση ολοκλήρωσης
και βιώνουν την πλησμονή σε τρέχουσες πεθυμιές και ανάγκες
με αγωνία ορθόδοξη και ταύτιση ψυχικής ηρεμίας.

Και για άλλους στενάχωρη, ανέλπιδη και χωρίς αναστροφές,
αγχώδης η προσαρμογή και δυσοίωνη η αναμονή
στα τετριμμένα, τα κοινά της συνήθειας και της τάξης,
ανήμποροι σε προτάσεις και σχεδιασμούς να πρωτοτυπήσουν,
την ψυχική ευμάρεια ως στρατήγημα να επιδιώξουν
και την κόπωση της μέρας τους στα ευτυχήματα να εντάξουν.

Το συνταίριασμα των ενδιαφερόντων και των θελημάτων
με την ένταση και τη βάσανο των καθημερινών δοκιμασιών
για του νου το ημέρωμα και της ψυχής την ευφροσύνη ,
της νύχτας η σιγαλιά γίνεται καταφύγιο και ορμητήριο
για τις επιφυλάξεις, τις φοβίες και τις πρωτοβουλίες,
για την αυτοσυγκέντρωση, τις πεποιθήσεις και τις αναθεωρήσεις.

Της ημέρας οι μικρές χαρές, οι ανάγκες και οι συμβιβασμοί,
της ευτυχίας η ορατότητα και η γειτνίαση του άγχους
στης νύχτας τη διάφανη σιωπή βρίσκουν καταφύγιο και προσφυγή,
απ΄ τα γνωστά να λευτερωθούν στο άγνωστο να καθρεφτιστούν,
αλήθειες και πλάνες να ομολογήσουν και να παραδεχτούν,
για να ‘ναι η μέρα η αυριανή αναφορά, σπονδή και δημιουργία. 

 Γιώργος Αλεξανδρής

               

Carpe " Αγγελτήριο..."

 

Τα κοχύλια αναδύουν το αγγελτήριο,
μια ελπίδα περαστική
στα κορμιά τα φτιαγμένα από χώμα .
Ένα δάκρυ χύθηκε
στην άκρη της θάλασσας .
Αποθέσαμε την υπέρβαση
σε άμμο κινούμενη.
Οδεύει προς το θυσιαστήριο
το ανθρώπινο ποτάμι,
εκεί ξοδεύει τη δύναμη της ψυχής .
Μέσα στην δοκιμασία την πλάνης
ας μη παραιτηθούμε από τα φτερουγίσματα .
Στα φυλλοκάρδια κούρνιασαν
τα φωτεινά χαμόγελα .

Carpe

Άννα Δεληγιάννη-Τσιουλπά "Πάλι τα ίδια;"

 

"Πάλι τα ίδια;" 

Πόσες φορές το σιγοψιθύρισες; Πολλές ,πάρα πολλές, γιατί ενώ κινδύνεψες να πνιγείς στην τρικυμία ,πάλι με δυνατούς ανέμους επιλέγεις να βάζεις το σκαρί στη θάλασσα. Δεν κουράστηκες να παλεύεις με τις αρνητικές σου σκέψεις; Τι είναι ,ποιες θεωρούνται αρνητικές; Αυτές που κάνουν την καρδιά να χτυπά δυνατά ,απανωτά σαν το τρένο που επιταχύνει στις παλιές ράγες, σαν το παλιό αυτοκίνητο που αποπειράται να κάνει προσπέραση στη στροφή. Οι μικρές αρνητικές σκέψεις ,γίνονται μεγάλες κι όταν δεν τις μοιράζεσαι, γιατί σίγουρα είναι λαθεμένες και πώς να τις ομολογήσεις, θεριεύουν και αργά ή γρήγορα το σώμα σου, με μια άρρωστη ψυχή, δεν θα σε ακολουθεί. Σε ποιον τάχα απευθύνομαι. Πρώτα σε εμένα και μετά σε όλους εσάς. Όλοι λίγο, πολύ υποφέρουμε από τον άλλον,

δίνουμε περισσότερη προσοχή εκεί που δεν πρέπει. Δεν σκάβω πληγές ,αλλά στάσου ,πριν λίγο ήσουν μια χαρά γιατί άλλαξες; Γιατί δεν αγαπάς τον εαυτό σου και ηθελημένα τον βασανίζεις; Βρες τον τρόπο λοιπόν να μη χαλάς τη μέρα σου.Κι όταν νιώθεις άσχημα πρόσεξε,δεν φταίνε πάντα οι άλλοι.Οι καταθλιπτικοί, που δεν συνέρχονται είναι γιατί δεν ρίχνουν νερό να σβήσουν τη φωτιά,ρίχνουν λάδι και τελειωμό δεν έχει το πρόβλημα.

Κάνε κάτι καλό για σένα επιτέλους, και σταμάτα να κρίνεις, να ζηλεύεις, να συγκρίνεσαι με εκείνους που τάχα έχουν χρήματα και όλα τα μπορούν. Όχι δεν είναι έτσι. .Δεν θέλεις να αλλάξεις; Θα υποφέρεις. Όλο το σώμα θα σου βγάζει προβλήματα. Νοιάζεσαι γιατί ο άλλος έχει μια άλφα ζωή που δεν σου αρέσει; Και ποιος σε ρώτησε; Πώς να εξουσιάζεις μια ζωή τους άλλους .Κλείνω. Κάνε μόνο τούτη την ερώτηση: "Ποιος είμαι;" Γιατί μάλλον δεν ξέρεις τον εαυτό σου και επιμένεις να μαθαίνεις για τους άλλους!

Με αγάπη 

Άννα Δεληγιάννη-Τσιουλπά

ΗΛΙΑΣ ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ "Τα κίτρινα φύλλα του καλοκαιριού: Το μήνυμα της Φύσης."

 

&. Γράφει ο Ηλίας Γιαννακόπουλος, Blog ΙΔΕΟπολις     

                         *Τα κίτρινα φύλλα προειδοποιούν…

                          «φύσις κρύπτεσθαι φιλεῖ» (Ηράκλειτος)

         Υπάρχουν στιγμές που η Φύση, χωρίς να υψώνει τη φωνή της, μας μιλά με εικόνες. Δεν χρειάζονται πάντοτε οι μεγάλες καταστροφές, οι πυρκαγιές, οι πλημμύρες ή οι ακραίες θερμοκρασίες για να αντιληφθούμε ότι κάτι αλλάζει. Καμιά φορά αρκούν μερικά φύλλα ενός δέντρου για να γεννηθεί μέσα μας η απορία, ο προβληματισμός και, ίσως, μια αίσθηση ανησυχίας. Γιατί η Φύση έχει τη δική της γλώσσα και τα δικά της «σημεία στίξης». Αρκεί να είμαστε σε θέση να τη διαβάζουμε.

           Τα κίτρινα φύλλα των δέντρων τα συνηθίσαμε το Φθινόπωρο και γι’ αυτό τραγουδήθηκαν τόσο πολύ. Τόσα, όμως, κίτρινα φύλλα σε ένα δέντρο, όπως η μουριά του σπιτιού στο χωριό μου (Πιάλεια Τρικάλων), στα μέσα Αυγούστου δεν το λες και σύνηθες φαινόμενο. Η εποχή τους δεν είναι ακόμη εδώ και η εικόνα αυτή μοιάζει σαν μια μικρή παραφωνία μέσα στη φυσική κανονικότητα.

        Βλέποντας τόσα κίτρινα φύλλα μεσοκαλόκαιρο, στοχάζεσαι πως κάτι περίεργο και, εκ πρώτης όψεως, αναιτιολόγητο συμβαίνει. Η Φύση δεν μας έχει συνηθίσει σε τέτοιες «παρατυπίες». Δεν πρέπει, όμως, να ξεχνάμε και τη γνωστή αριστοτελική ρήση: «οὐδὲν μάτην ἡ φύσις ποιεῖ». Δηλαδή, η Φύση δεν πράττει τίποτα μάταια, άσκοπα ή χωρίς κάποιον ιδιαίτερο λόγο.

       Όπερ σημαίνει πως, για τον Αριστοτέλη, στον φυσικό κόσμο κάθε ον, κάθε όργανο και κάθε φαινόμενο υπηρετεί έναν συγκεκριμένο ρόλο και σκοπό, μια εσωτερική λειτουργία και μια τελολογία που συνδέεται με τη φυσική ισορροπία, την τάξη και, τελικά, τη ζωή. Η Φύση λειτουργεί με αναγκαιότητες και σχέσεις που δεν είναι πάντοτε ορατές στον άνθρωπο, αλλά υπάρχουν και καθορίζουν την πορεία των πραγμάτων.

            Το σύμπαν, μέσα στην αριστοτελική σκέψη, δεν είναι ένα άμορφο και ασύνδετο σύνολο, αλλά μια οργανωμένη πραγματικότητα, όπου κάθε τι εντάσσεται σε μια τάξη και υπηρετεί έναν σκοπό. Όταν, παρ’ όλα αυτά, παρουσιάζονται φαινόμενα «κατά παρέκκλιση», όπως τα κίτρινα φύλλα μιας μουριάς στα μέσα του καλοκαιριού, αυτά δεν είναι υποχρεωτικό να μας φοβίσουν. Οφείλουν όμως να μας προβληματίσουν και, γιατί όχι, να μας αφυπνίσουν.

        Αν, λοιπόν, βλέποντας τα κίτρινα φύλλα, αποκλείσουμε την «εσωτερική αναγκαιότητα» της Φύσης, τότε πρέπει να αναρωτηθούμε: Προς τι αυτή η βιασύνη των φύλλων της μουριάς να αποχαιρετήσουν τόσο πρόωρα τον κύριο κορμό του δέντρου; Τι είναι αυτό που διαταράσσει τη φυσική τάξη; Ποια εξήγηση μπορούμε να βρούμε που να είναι συμβατή με τη λογική και τους νόμους της φύσης;

        Ωστόσο, όπως προείπαμε, η Φύση δεν κάνει τίποτα τυχαία και το «παράδοξο» στη φύση πολλές φορές συνιστά ένδειξη μιας βαθύτερης αναγκαιότητας ή μιας μεταβολής που βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη. Εκεί ακριβώς βρίσκεται και η αξία της παρατήρησης: Να μη μένουμε στην εικόνα, αλλά να αναζητούμε το μήνυμα που κρύβεται πίσω από αυτήν.

          Μοιραία, λοιπόν, η προσοχή μας εστιάζεται στην παρατεταμένη ανομβρία, στην ξηρασία, στη ζέστη και, γενικότερα, στην κλιματική αλλαγή. Φυσικά, όλα τα παραπάνω δεν καταπονούν μόνο τον άνθρωπο αλλά και τα δέντρα, τη χλωρίδα και συνολικά το οικοσύστημα. Η Φύση μπορεί να αντέχει, αλλά η αντοχή δεν σημαίνει απεριόριστη ανοχή. Κάποτε οι πιέσεις συσσωρεύονται και αποτυπώνονται στα πιο απλά και καθημερινά σημάδια.

         Επειδή η Φύση δεν κάνει «λάθος» και επειδή η κανονικότητα είναι εκείνη που εξασφαλίζει τη λειτουργία των φυσικών νόμων, ας προβληματιστούμε ως ανθρωπότητα για το μερίδιο των δικών μας ευθυνών. Τα κίτρινα φύλλα του καλοκαιριού είναι, ίσως, ένα μήνυμα με πολλούς αποδέκτες και πολλές αναγνώσεις. Μας αφορούν όλους, γιατί η διατάραξη της φυσικής ισορροπίας δεν γνωρίζει σύνορα, κοινωνικές τάξεις ή οικονομικές δυνατότητες.

       Κι αν θέλαμε να δώσουμε μια ακόμη βαθύτερη, φιλοσοφική διάσταση στο φαινόμενο των «κίτρινων φύλλων» του καλοκαιριού, θα μπορούσαμε να πούμε πως και στη ζωή μας, ενίοτε και λίγο παράκαιρα, εμφανίζονται τα δικά μας «κίτρινα φύλλα». Είναι τα σημάδια κόπωσης, φθοράς και αλλαγής που πολλές φορές αγνοούμε ή υποτιμούμε. Κι όμως, αυτά τα σημάδια, όταν θεωρούνται ασήμαντα, μπορούν να εξελιχθούν σε κρίση. Σε μια κρίση που ανατρέπει βεβαιότητες και επωάζει προβλήματα ικανά να υπονομεύσουν το μέλλον του πολιτισμού μας.

        Και αν αναζητήσουμε έναν ευρύτερο συμβολισμό στο μήνυμα των «κίτρινων φύλλων» και στον τρόπο με τον οποίο αντιδρά η ανθρωπότητα απέναντι σε αυτά, εύκολα οδηγούμαστε σε συμπεριφορές που περιγράφονται με το φαινόμενο του «Μαύρου Κύκνου», του «Γκρίζου Ρινόκερου» ή ακόμη και του «Ελέφαντα στο Δωμάτιο».   

              Άλλοτε, δηλαδή, εκπλησσόμαστε από κάτι που δεν περιμέναμε, άλλοτε αρνούμαστε να δούμε τον κίνδυνο που βρίσκεται μπροστά μας και άλλοτε επιλέγουμε να αγνοούμε μια πραγματικότητα που όλοι γνωρίζουμε.

         Να, λοιπόν, που ακόμη και κάποια κίτρινα φύλλα του καλοκαιριού μπορούν να μας αφυπνίσουν και να μας διδάξουν. Η Φύση δεν μας στέλνει πάντοτε προειδοποιήσεις με σειρήνες. Συχνά τις γράφει αθόρυβα πάνω στα φύλλα, στους κορμούς, στο χώμα και στον αέρα. Το ζήτημα είναι αν εμείς διαθέτουμε την ευαισθησία και την προνοητικότητα  να τις διαβάσουμε.

       Γιατί το μεγαλύτερο λάθος του ανθρώπου δεν είναι ότι δεν βλέπει τα σημάδια. Είναι ότι τα βλέπει και επιλέγει να τα θεωρεί ασήμαντα. Τα κίτρινα φύλλα μπορεί να είναι μόνο φύλλα. Μπορεί όμως να είναι και ένας καθρέφτης του κόσμου που αλλάζει. Κι αν πράγματι η Φύση δεν κάνει τίποτα μάταια, τότε ίσως αυτά τα πρόωρα κίτρινα φύλλα να μας λένε κάτι πολύ απλό και πολύ σοβαρό: Το μέλλον δεν περιμένει να το προλάβουμε. Μας προειδοποιεί ήδη.

       Γι’ αυτό οφείλουμε να λειτουργούμε ως Προμηθείς και όχι ως Επιμηθείς: Να προνοούμε πριν από την καταστροφή και όχι να θρηνούμε αφού αυτή έχει συμβεί. Γιατί, όταν τα κίτρινα φύλλα πέσουν όλα, ίσως να είναι πια αργά για να ρωτήσουμε τι μας προειδοποιούσαν.

         Κι όλα αυτά γιατί η φυσική ισορροπία δεν είναι μια αμετάβλητη κατάσταση, αλλά ένας λεπτός διάλογος ανάμεσα στη ζωή και στις συνθήκες που την περιβάλλουν. Όταν ο άνθρωπος παρεμβαίνει βίαια στους φυσικούς ρυθμούς, ο διάλογος αυτός διαταράσσεται. Και τότε ακόμη κι ένα κίτρινο φύλλο μπορεί να γίνει η σιωπηλή φωνή μιας Φύσης που μας προειδοποιεί.

         Για όλα τα παραπάνω η αρχαία φιλοσοφική σκέψη μπορεί να μας φανεί χρήσιμη.

        Στο «Κατὰ φύσιν ζῆν» η αρχαία ελληνική σκέψη δεν έβλεπε τη Φύση ως αντίπαλο του ανθρώπου, αλλά ως μέτρο και τάξη μέσα στην οποία ο άνθρωπος καλείται να ενταχθεί.

           Ο Ηράκλειτος, με τη ρήση του «φύσις κρύπτεσθαι φιλεῖ», μας υπενθυμίζει πως η αλήθεια της Φύσης δεν αποκαλύπτεται πάντοτε άμεσα. Χρειάζεται παρατήρηση, εγρήγορση και φρόνηση για να διακρίνουμε τα σημάδια της.

          Ίσως, λοιπόν, τα κίτρινα φύλλα μιας μουριάς μέσα στον Αύγουστο να μην είναι απλώς ένα παράξενο φυσικό φαινόμενο. Ίσως να είναι ένα μικρό «σήμα» που μας καλεί να ξανασκεφτούμε τη σχέση μας με τη Φύση.

         Γιατί η πρόνοια αρχίζει από την ικανότητά μας να βλέπουμε εκείνο που οι άλλοι προσπερνούν.

 https://iliasgiannakopoulos.blogspot.com/