Απόστολος Βαρνάβας εκ των 70.
Ο Χριστός κατά την τριετή περίοδο της δημόσιας δράσης Του εκτός της ομάδας των δώδεκα μαθητών- αποστόλων, είχε και μια ευρύτερη ομάδα εβδομήντα ανθρώπων, οι οποίοι παρακολουθούσαν την διδασκαλία, τα θαύματα και την δράση Του. Μεταξύ των εβδομήντα ξεχωριστή εκκλησιαστική προσωπικότητα που πρόσφερε πάρα πολλά στην εξάπλωση του Θείου Λόγου στα πέρατα του κόσμου και συνέβαλε αποφασιστικά στην εδραίωση της Εκκλησίας (και ιδιαιτέρως αυτής της Κύπρου) είναι ο Άγιος Βαρνάβας. Ο Βαρνάβας ήταν ένας από τους Εβδομήκοντα Αποστόλους του Κυρίου και μάλιστα, κατά την πληροφορία του Εγκωμίου (έργο του Κύπριου μοναχού Αλεξάνδρου) , ο «πρώτος και έξαρχος και κορυφαίος».
Το όνομα Βαρνάβας είναι από εκείνα τα οποία κυριαρχούν στις Πράξεις των Αποστόλων. Ήταν Ιουδαίος από την φυλή του Λευί. Γεννήθηκε στην Κύπρο και βρέθηκε στην Ιουδαία κατά τους χρόνους του Χριστού ως μαθητής του νομοδιδασκάλου Γαμαλιήλ και συμμαθητής του Σαύλου, του αργότερα ονομασθέντος Παύλου του αποστόλου. Τότε γνώρισε τον Κύριο και εντάχθηκε στον κύκλο των μαθητών Του.
Την πρώτη πληροφορία για την παρουσία του Βαρνάβα στην εκκλησία την αντλούμε από τις Πράξεις (δ’, 36 – 37): «Ιωσήφ δε ο επικληθείς Βαρνάβας από των αποστόλων, ό εστι μεθερμηνευόμενον υιός παρακλήσεως, Λευΐτης, Κύπριος τω γένει, υπάρχοντος αυτώ αγρού πωλήσας ήνεγκεν το χρήμα και έθηκεν προς τους πόδας των αποστόλων». Το πρώτο του όνομα ήταν Ιωσήφ ή Ιωσής. Οι Απόστολοι τον ονομάσανε Βαρνάβα, που σημαίνει «υιός παρακλήσεως». Ο ιερός Χρυσόστομος σχολιάζοντας την ερμηνεία του ονόματος Βαρνάβας παρατηρεί : «Και δοκεί μοι από της αρετής ειληφέναι το όνομα, ως προς τούτο ικανός ών και επιτήδειος».
Ο Βαρνάβας μέχρι να αναδειχθεί η τεράστια προσωπικότητα του αποστόλου Παύλου ήταν εξέχουσα προσωπικότητα για την πρώτη χριστιανική κοινότητα. Αλλά και μετά την ανάδειξη του Παύλου δεν ήταν απλά βοηθός του. Το βλέπουμε αυτό: 1. Ο Βαρνάβας μεσολαβεί ώστε ο πριν διώκτης του Χριστού να παρουσιαστεί στους αποστόλους.2. Η πρόταξη του ονόματός του ως απεσταλμένου της Αποστολικής Συνόδου προς τους εξ εθνών Χριστιανούς στην Αντιόχεια· «Έδοξεν ημίν γενομένοις ομοθυμαδόν εκλεξαμένοις άνδρας πέμψαι προς υμάς συν τοις αγαπητοίς ημών Βαρνάβᾳ και Παύλω ανθρώποις παραδεδωκόσι τας ψυχάς αυτών υπέρ του ονόματος του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού». 3. Η εντύπωση που προκάλεσε η δράση και το κήρυγμα του Παύλου και του Βαρνάβα στους κατοίκους των Λύστρων : «εκάλουν τε τον Βαρνάβαν Δία, το δε Παύλον Ερμήν», ακόμη και εκεί που ο Παύλος ήταν «ηγούμενος του λόγου», γιατί σύμφωνα με την εύστοχη παρατήρηση του ιερού Χρυσοστόμου, «και από της όψεως αξιοπρεπής ο Βαρνάβας».
Ο Άγιος Θεοφάνης παραλληλίζει την δράση του Βαρνάβα με αυτή του τρισμέγιστου Τιμίου Προδρόμου γράφοντας: «Έγινες, σοφέ παμμακάριστε Βαρνάβα, μία φωνή που βροντοφωνάζει στα έρημα (από γνώση Θεού) έθνη, αναγγέλλοντας σε όλους το πέρα από κάθε λογική κατανόηση μυστήριο της θείας σαρκώσεως» (ωδή ε΄).
Είχε μεγάλο πόθο και επιθυμία να εξαπλωθεί ο Χριστιανισμός στην πατρίδα του την Κύπρο και ιδιαιτέρως στην πόλη του Σαλαμίνα. Γράφει ο απόστολος Λουκάς: «κατῆλθον εἰς Κύπρον ἐκπεμφθέντες ὑπὸ τοῦ Πνεύματος τοῦ Ἁγίου καὶ γενόμενοι ἐν Σαλαμῖνι κατήγγελον τὸν λόγον τοῦ Θεοῦ ἐν ταῖς συναγωγαῖς τῶν Ἰουδαίων (Πράξεων 13, 4 – 5) μαζί με τον Απόστολο Παύλο και τον ανεψιό του Απόστολο Μάρκο. Το 45 μ.Χ. από την Αντιόχεια αποβιβάστηκαν στην Κύπρο και κήρυξαν τον Θείο Λόγο στις πόλεις Σαλαμίνα και Πάφο, τόσο σε Έλληνες όσο και σε Ιουδαίους. Στην πόλη Πάφο άκουσε τον Λόγο του Θεού και ο Ρωμαίος ανθύπατος Σέργιος Παύλος, ο οποίος είναι ο πρώτος Ρωμαίος αξιωματούχος που πίστεψε στον Χριστό. Η τοπική παράδοση αναφέρει ότι στην πόλη του Κιτίου συνάντησαν τον αναστηθέντα τετραήμερο φίλο του Χριστού Λάζαρο, τον οποίο χειροτόνησαν επίσκοπο. Ο ειδωλολάτρης Ηρακλείδης έγινε Χριστιανός και αργότερα χειροτονήθηκε επίσκοπος Ταμασού. Πρόκειται για τον Άγιο Ηρακλείδιο.
Μερικά χρόνια αργότερα ο Βαρνάβας με τον ανεψιό του Μάρκο περίπου το 50 μ.Χ. επιχείρησε δεύτερη αποστολική περιοδεία στην Κύπρο. Οι Ιουδαίοι τον καταδίωξαν και στην πόλη της Σαλαμίνας βρήκε μαρτυρικό θάνατο δια λιθοβολισμού γύρω στο 57 μ.Χ. Το σεπτό σώμα του παραδόθηκε στην φωτιά, αλλά, «θεία προνοία» δεν κάηκε. Ο Μάρκος το έθαψε με τις πρέπουσες τιμές σε λαξευτό Ρωμαϊκό τάφο σε παρακείμενη πλαγιά. Επάνω στο σκήνωμα του Αγίου τοποθέτησε το Ευαγγέλιο του Ματθαίου το οποίο είχε αντιγράψει ο Άγιος και το οποίο είχε πάντα μαζί του.
Στα χρόνια που ακολούθησαν η Εκκλησία της Αντιόχειας, παρά τις μαρτυρίες από τις «Πράξεις των Αποστόλων» για την δημιουργία της Κυπριακής Εκκλησίας από τους Αποστόλους Παύλο και Βαρνάβα και τον Ευαγγελιστή Μάρκο, ισχυρίζονταν ότι η Εκκλησία της Κύπρου δημιουργήθηκε από αυτή και ήγειρε αξιώσεις για τον έλεγχό της. Η Γ΄ Οικουμενική Σύνοδος το 431 αναγνώρισε το αυτοκέφαλο της Κυπριακής Εκκλησίας. Παρά ταύτα ο μονοφυσίτης Πατριάρχης Αλεξάνδρειας Πέτρος Γναφεύς επανάφερε το ζήτημα υπαγωγής της στο Πατριαρχείο, μετά από πενήντα χρόνια. Το πρόβλημα λύθηκε στο τέλος του πέμπτου αιώνα με θαυμαστό τρόπο.
Γράφει σχετικά ο Κύπριος μοναχός Αλέξανδρος ότι ο Απόστολος Βαρνάβας, γύρω στο 488 μ.Χ. παρουσιάστηκε σε όραμα στον Αρχιεπίσκοπο Ανθέμιο και του απεκάλυψε το σημείο του τάφου του. Ο Ανθέμιος βρήκε τον τάφο του Αγίου και το χειρόγραφο Ευαγγέλιο. Αμέσως πηγαίνει στον αυτοκράτορα Ζήνωνα με τα ιερά κειμήλια και προσφέρει το Ιερό Ευαγγέλιο στον αυτοκράτορα. Αποδεικνύει την Αποστολικότητα της Εκκλησίας και εξασφαλίζει το Αυτοκέφαλο. Επιπλέον εξασφάλισε και τα εξής προνόμια: ο Αρχιεπίσκοπός της να φορεί αυτοκρατορικό μανδύα κατά τις εκκλησιαστικές ακολουθίες, να κρατεί σκήπτρο αντί της ποιμαντορικής ράβδου και να υπογράφει µε κόκκινο μελάνι. Επίσης, έλαβε και χρήματα για την ανέγερση Ιερού Ναού στην μνήμη του Απόστολου Βαρνάβα, η μνήμη του οποίου εορτάζεται την11η Ιουνίου κάθε έτος.
Μυργιώτης Παναγιώτης
Μαθηματικός
