Marash Mirashi "VALSI I AJRIT" και η απόδοσή του στα ελληνικά από την Migel Flor) (Pershtati ne gjuhën greke:Migel Flor)

VALSI I AJRIT

Marash Mirashi 

Do të vijë një ditë 

kur unë do të qesh

por ty do të të kujtohet 

fytyra ime e trishtë 

në luginën e kuajve 

në ditët kur bari 

kërcente vals 

me erën

që frynte si hingëllimë. 

E kam ditur 

se sytë e mi 

pikturojnë fatin jeshil të ajrit 

si një zambak i Clod Mone. 

Kam qeshur dhe unë dikur

me zogjtë 

kur çukitnin hurmat në degë 

dhe ajri mbushej 

me cicërima të verdha... 

Fytyra ime 

ndryshon përditë 

prej rrethanash 

ngjyrash dhe hingëllimash. 

****

ΤΟ ΒΑΛΣ ΤΟΥ ΑΕΡΑ 

Marash Mirashi 

Θα ’ρθει μια μέρα που εγώ θα γελώ, μα εσύ θα θυμάσαι το θλιμμένο μου 

πρόσωπο, στην κοιλάδα των αλόγων, εκείνες τις μέρες που το χορτάρι χόρευε 

βαλς με τον άνεμο, που φυσούσε σαν χλιμίντρισμα. 

Το ήξερα πως τα μάτια μου ζωγραφίζουν την πράσινη μοίρα του αέρα, σαν ένα 

νούφαρο του Κλοντ Μονέ. 

Κι εγώ γέλασα κάποτε μαζί με τα πουλιά, όταν τσιμπολογούσαν τους χουρμάδες 

στα κλαδιά κι ο αέρας γέμιζε με κίτρινα κελαηδίσματα... 

Το πρόσωπό μου αλλάζει κάθε μέρα, από τις περιστάσεις, τα χρώματα και τα 

χλιμιντρίσματα. 

Pershtati ne gjuhën greke:Migel Flor

Mohamed Rahal "Yamina " Una de las obras maestras de la poesía romántica en la tradición popular argelina.

Yamina

Una de las obras maestras de la poesía romántica en la tradición popular argelina.

Este es un poema popular (Malhoun) compuesto por el poeta argelino Mustafa Ben Ibrahim (1800-1867). Fue escrito en 1833, tres años después del inicio de la ocupación francesa de Argelia. El poeta también es conocido por otros poemas populares famosos, como "Mi corazón conoce la patria" y "Déjenme llorar", entre otros. Este poema es una de las muchas obras literarias que surgieron durante la ocupación francesa de Argelia.

Breve biografía del poeta

Mustafa Ben Ibrahim (nacido alrededor de 1800 en Boujebha, cerca de Sidi Bel Abbès, y fallecido en 1867) es considerado uno de los poetas argelinos más destacados. La ciudad de Mustafa Ben Ibrahim, ubicada en la provincia de Sidi Bel Abbès, en el oeste de Argelia, lleva su nombre. En sus inicios profesionales, siguió los pasos de su padre, trabajando como profesor del Corán, y más tarde se convirtió en juez en su ciudad natal. La administración francesa lo nombró "Khalifa" (diputado) y luego "Qa'id" (líder) de la tribu "Awlad Sulayman", otorgándole un alto rango dentro de la confederación de las tribus "Bani Amer". El coronel Lacritel también lo nombró líder de la tribu "Awlad Balagh", donde se estableció y contrajo matrimonio con miembros de otras tribus. Posteriormente, emigró a Fez, Marruecos, donde residió durante aproximadamente cinco años, manteniendo un contacto constante con su familia en Sidi Bel Abbès. Finalmente regresó a su lugar de nacimiento, buscando una vida de completa tranquilidad, habiendo superado el sufrimiento causado por la pérdida de su posición social y su sentimiento de alienación de su tierra natal. Falleció en 1867 y fue enterrado en el área de "Batah al-Masid" (en Sidi Bel Abbès), entre las tumbas abovedadas. De acuerdo con sus deseos, expresados en uno de sus poemas, no se construyó ninguna estructura sobre su tumba. Mustafa ibn Ibrahim plasmó en sus poemas los acontecimientos más importantes de su vida. Estos poemas se difundieron entre la gente, alcanzando gran popularidad en pueblos y zonas rurales, e inspirando a otros poetas a seguir su ejemplo. Se le atribuye haber sentado las bases del poema beduino dentro de la poesía popular; de hecho, se le considera el primer poeta popular en componer poesía en este estilo beduino específico.

Su difusión como canción:

A lo largo del siglo XX, muchos de sus poemas fueron adaptados a canciones. Entre ellos se encuentra el poema "Yamna", que fue recuperado por el gran artista Ahmed Wahbi en 1957, convirtiéndose en un elemento básico de diversas celebraciones tras la independencia de Argelia. Con el surgimiento de la música "Raï" —que evolucionó más allá del estilo tradicional "Sheikh"— Cheb Khaled presentó su propia interpretación de esta canción en 1981, basada en la interpretación de Ahmed Wahbi. La canción se lanzó como videoclip en 1988. Posteriormente, otros jóvenes artistas de la generación "Raï" —como Cheb Hamid, Cheb Sahraoui y Hakim Salehi (en 1991)— presentaron sus propias versiones. Así, "Yamna" se convirtió en una de las canciones más famosas del folclore argelino, alcanzando una audiencia global a través del arte del Raï.

Sus poemas Inicio del poema: Jamás olvidaré la terrible experiencia que sufrí, y no encontraré paz mientras viva. Que la ley de Dios sea el juez entre tú y yo; Ten algo de dignidad, Yamna. Oh Yamna, Este es un día bendito y feliz, El día en que finalmente te conocí, Yamna. Oh, corona entre las mujeres, dime: Esta enfermedad que te ha afligido ha causado nuestra muerte. No soporto verte en este estado, Y me encuentro preguntando a otros por ti; así que perdona mi intromisión. Mi corazón está destrozado por tu sufrimiento, Que el Señor escuche nuestras oraciones. Si pudiera, llevaría tu dolor en tu lugar, Y si la muerte me alcanzara, que la misericordia de Dios nos cubra a ambos. Y así como Él me perdonó a mí, que te perdone también a ti. Que perdone tus pecados y los míos. ¡Qué maravillosa eres, Yamna!

«Te extraño, y anhelo ver tu rostro; ¡qué momento tan bendito! Mi corazón aún te pertenece; tú eres la fuente de toda esta hermosa y cautivadora confusión. Le ruego a Dios que nos una en matrimonio; es su ley, y la verdad está de nuestro lado». Ella respondió: "Abandona esa idea y no esperes amor de mí. Mi corazón ha muerto por el sufrimiento que has causado... ¡Oh, Safa, perdónanos! ¡Oh, Safa, perdónanos!"

Ella dijo: «No te preocupas por mí, y jamás te interesaste por mi sufrimiento. Cuando me ves, solo me ofreces palabras vacías y melosas. Nunca enviaste a nadie a verme, ni en mi enfermedad ni en mi salud. Sin embargo, por pura generosidad, te cuidé y te protegí de cualquier escándalo. Pasé dos meses con fiebre alta, consumiéndome como la sal en el agua. Grité día y noche, y no conocí un sueño tranquilo. Pero la aflicción ha abandonado mi cuerpo; Dios me ha aliviado y he encontrado la paz». Le respondí: «¡Alabado sea Dios! Ahora que te has recuperado, mi corazón rebosa de alegría y felicidad».

«Te extraño, y anhelo ver tu rostro; ¡qué momento tan bendito! Mi corazón aún te pertenece; tú eres la fuente de toda esta hermosa y cautivadora confusión. Le ruego a Dios que nos una en matrimonio; es su ley, y la verdad está de nuestro lado». Ella respondió: "Abandona esa idea y no esperes amor de mí. Mi corazón ha muerto por el sufrimiento que has causado... ¡Oh, Safa, perdónanos! ¡Oh, Safa, perdónanos!"

"ΚΟΡΗ ΤΩΝ ΚΥΜΑΤΩΝ" Το τραγούδι που έγινε η ψυχή της Χειμάρρας . Του Τίμου Μερκούρη

 

"ΚΟΡΗ ΤΩΝ ΚΥΜΑΤΩΝ"

Το τραγούδι που έγινε η ψυχή της Χειμάρρας "Του Τίμου Μέρκουρη" 1. Η γέννηση του τραγουδιού

Ο Μεγάλος Δάσκαλος Κρίστο Τσίπας δημοσίευσε στο Facebook ένα κείμενο για το τραγούδι «Κόρη των κυμάτων» και, όπως αρμόζει στον υπεύθυνο του συγκροτήματος «Μπέικ ε Μπάρντε» (Λευκή Μπεκάτσα), περιορίστηκε στην ανάδειξη ορισμένων από τις αξίες και τις καινοτομίες αυτού του τραγουδιού.

Εγώ, ωστόσο, αξιοποιώντας το γεγονός ότι έχω συγγράψει τη μονογραφία «Κόρη των κυμάτων», αφιερωμένη στο συγκρότημα του Νέτσο Μούκο, σκέφτηκα να παρουσιάσω ορισμένα επιπλέον στοιχεία για το τραγούδι αυτό και τον δημιουργό του, τα οποία θεωρώ ότι θα είναι χρήσιμα στον αναγνώστη. Το τραγούδι «Κόρη των κυμάτων» ηχογραφήθηκε στο Παρίσι, στα στούντιο της δισκογραφικής εταιρείας PATHE, κατά τη διάρκεια του δεύτερου ταξιδιού του συγκροτήματος, το 1930. Στην ηχογράφηση συμμετείχαν:

"ΚΟΡΗ ΤΩΝ ΚΥΜΑΤΩΝ"

- Νέτσο Μούκο: δημιουργός των στίχων και της μελωδικής επεξεργασίας.

- Πάνο Κοκαβέσι: ρίπτης (hedhës).

- Κότσο Τσακάλλι: πρώτος τραγουδιστής (marrës).

- Αντρέα Μπάλα: δεύτερος τραγουδιστής (marrës). Το τραγούδι ηχογραφήθηκε στον δίσκο με αριθμό 44033. Από τους 36 στίχους του αρχικού κειμένου ηχογραφήθηκαν μόνο οι 18.

Το ηχογραφημένο κείμενο έχει ως εξής: Κόρη των κυμάτων, η καρδιά σου δεν αντέχει πια, και πάνω στην πέτρα, στην άκρη της θάλασσας, κλαις, η δύστυχη, κλαις. Περιμένεις εκείνον που προσμένεις και ένας πόνος σε βαραίνει. Όλος ο κόσμος πηγαινοέρχεται, μα εκείνος δεν επιστρέφει. Έρχεται η άνοιξη, ένα ήσυχο πρωινό. Πηγαινοέρχονται τα χελιδόνια και η κοπέλα τα καλεί: «Όμορφα πουλιά, σε εσάς έχω μια ελπίδα. Εσείς που διασχίζετε θάλασσες και βουνά, θέλω να σας ρωτήσω. Είμαι ορφανή, χωρίς μητέρα και πατέρα. Εκείνος που είχα, εκείνος που αγαπούσα, έφυγε και με άφησε. Μήπως τον είδατε; Ζει ή δεν ζει; Μήπως έχετε κάποιο νέο ή κάποιο γράμμα; Άραγε με θυμάται; Πέρασε πολύς καιρός, μόνη, χωρίς κανέναν. Έκλαιγε τον εαυτό της, έκλαιγε τη μοίρα της, μέσα στη φτώχεια. Ήρθε ο βαρύς χειμώνας, ένα μαύρο πρωινό. Μαύρισε ο ουρανός και η θάλασσα βρυχάται, πέφτει βροχή. Στο όνειρό της είδε το παλικάρι μέσα σε ένα καράβι, σαν να πήγε και να έριξε στην κοπέλα ένα στεφάνι».

2. Η ηχογράφηση στο Παρίσι Αξίζει να αναφέρουμε ότι στην ηχογράφηση αυτού του τραγουδιού δεν συμμετείχε η ορχήστρα που είχε προσλάβει η εταιρεία PATHE. Επειδή οι μουσικοί της δεν γνώριζαν την τοπική χειμαρριώτικη μουσική παράδοση, υπήρχε ο φόβος ότι η ερμηνεία δεν θα είχε την αναμενόμενη επιτυχία και, κατά συνέπεια, θα διακυβευόταν και η φήμη της ίδιας της εταιρείας. Γι' αυτόν τον λόγο, για την ηχογράφηση των χειμαρριώτικων τραγουδιών επιστρατεύτηκε το συγκρότημα των αδελφών Αντόλφι, το οποίο συνόδευε κυρίως τα λυρικά και ξένα τραγούδια που ερμήνευαν σολιστικά η Τέφτα Τάσκο, ο Λλάμπι Τούρτουλλι, η Τούλα Παλαιολόγου και η Κλέα Γιόργκα. 3. Η εξέλιξη των στίχων Οι στίχοι που ερμήνευσε ο Δημήτρης Βάρφι (1933–2022) με το συγκρότημά του —με τον Σπίρο Ντιμαλέξι (γεν. 1935) στον ρόλο του πρώτου τραγουδιστή, τον Λλάμπρο Κίτσο (γεν. 1935) στον ρόλο του ρίπτη και τον Λέκο Λέκα (γεν. 1927) και άλλους στην ισοφωνία— και οι οποίοι ηχογραφήθηκαν στο Αλβανικό Ραδιόφωνο και αργότερα στην Αλβανική Ραδιοτηλεόραση, καθώς και οι μεταγενέστερες εκτελέσεις από το νεότερο χειμαρριώτικο συγκρότημα, δεν συμπίπτουν απόλυτα με τους αυθεντικούς στίχους του δημιουργού. Οι στίχοι αυτοί αποδόθηκαν στην αλβανική πρότυπη γλώσσα από τον συγγραφέα Πέτρο Μάρκο, κατά τη δεκαετία του 1960, με τέτοια μαεστρία, ώστε η παρέμβασή του να μην γίνεται καθόλου αντιληπτή. 4. Η δημιουργική πατρότητα του Νέτσο Μούκο

Η πατρότητα του Νέτσο Μούκο, τόσο ως δημιουργού των στίχων όσο και ως συνθέτη της μελωδικής γραμμής, έχει αποδειχθεί πέραν πάσης αμφιβολίας, αποκλείοντας κάθε υπόθεση περί δανεισμού ή μετάφρασης.

Στο βιβλίο του Νέτσο Μούκο, με τίτλο «LYRA», που εκδόθηκε το 1930, στη σελίδα 74, όπου δημοσιεύεται το συγκεκριμένο τραγούδι, υπάρχει η ακόλουθη σημείωση.... «Λαϊκό αισθηματικό τραγούδι Στίχοι και μουσική από τον N.H. Matioti (Μούκο)». Αντίστοιχα, σε ένα φύλλο τετραδίου του Γιάνκο Πάλι, όπου έχουν καταγραφεί όλα τα τραγούδια του Νέτσο Μούκο, για το συγκεκριμένο τραγούδι αναφέρεται: «Η μουσική και οι στίχοι είναι του N.M.H. (Νέτσο Μούκο Μαριώτη)». 5. Η πραγματική σημασία του τίτλου Ο τίτλος «Κόρη των κυμάτων» δεν σημαίνει «κοπέλα των θαλάσσιων κυμάτων», αλλά «κοπέλα των ορεινών λιβαδιών». Η λέξη «vale» αναφέρεται στα ορεινά λιβάδια, στις χορταριασμένες πλαγιές και στα ξέφωτα των βουνών, όπου οι νεαρές κοπέλες έβοσκαν τα αρνιά τους. Επομένως, πρόκειται για μια κοπέλα των ορεινών λιβαδιών, η οποία κατεβαίνει στην ακτή και περιμένει το παλικάρι που αγαπούσε, ελπίζοντας ότι θα επιστρέψει από την ξενιτιά. Μέσα στην απελπισία της, αυτοκτονεί πέφτοντας στη θάλασσα.

Έτσι ακριβώς το ερμήνευσε ο Νέτσο Μούκο το 1930 και αργότερα ο Δημήτρης Βάρφι.

6. Η πρώτη δημόσια παρουσίαση

Το τραγούδι αυτό ερμηνεύτηκε αρχικά από το προαναφερθέν συγκρότημα στην πόλη των Αγίων Σαράντα, στη σκηνή που είχαν κατασκευάσει τα μέλη του κοντά στο παλιό πρακτορείο μεταφορών (σημερινό Ταχυδρομείο).

Μέλος του συγκροτήματος ήταν και ο Αναστάς Χαρίτο, ο οποίος χρηματοδότησε, μαζί με τον Αντρέα Μπάλα, το πρώτο ταξίδι του συγκροτήματος. Ωστόσο, δεν μπόρεσε να συμμετάσχει στην περιοδεία λόγω ασθένειας, η οποία σύντομα του κόστισε τη ζωή.

7. Η χειμαρριώτικη και η λάμπικη μουσική παράδοση

Το τραγούδι αυτό είναι χαρακτηριστικό της χειμαρριώτικης μουσικής παράδοσης. Δεν παρουσιάζει ουσιαστική συγγένεια με το λάμπικο τραγούδι· αντιθέτως, αποτελεί ακριβώς το διαχωριστικό όριο ανάμεσα στις δύο αυτές μουσικές παραλλαγές.

Αυτό προκύπτει από τα ακόλουθα στοιχεία:

Η "Κόρη των κυμάτων" βασίζεται στη μελωδία και όχι στον στίχο.Το κείμενό της έχει σχεδόν παραδοσιακή μορφή, με αφηγηματική δομή μπαλάντας, που πραγματεύεται τον ερωτικό πόνο μιας κοπέλας. Αντίθετα, οι στίχοι των λάμπικων τραγουδιών περιλαμβάνουν ηρωικά στοιχεία. Ακόμη και όταν αναφέρονται στον έρωτα, δεν απουσιάζουν οι αναφορές στη δύναμη και στην ανδρεία, όπως στο χαρακτηριστικό μοτίβο: «Θα ανέβω από τον τοίχο, ακόμη κι αν ξέρω πως θα σκοτωθώ».

Το γεγονός ότι το τραγούδι αυτό στηρίζεται στη μελωδία αποτελεί ένδειξη ότι ανήκει σε παλαιότερη μουσική παράδοση από εκείνη των τραγουδιών που βασίζονται κυρίως στον στίχο. Επιστημονικά και μουσικολογικά τεκμηριώνεται ότι η χειμαρριώτικη εκδοχή είναι παλαιότερη από τη λάμπικη. Μία από τις αποδείξεις αυτής της παλαιότητας είναι ακριβώς ο τρόπος με τον οποίο επιτυγχάνει τη μουσική της έκφραση.

Ο Νέτσο Μούκο εισήγαγε στο τραγούδι του τον ιδιαίτερο ρόλο του ρίπτη (hedhës), ο οποίος στη χειμαρριώτικη μουσική λειτουργεί σαν το κατάρτι ενός πλοίου, που διατηρεί την ισορροπία του μέσα στη φουρτουνιασμένη θάλασσα. Η ανάδειξη αυτής της φωνής στη σκηνή επισφράγισε τη δημιουργία μιας νέας χειμαρριώτικης μουσικής εκδοχής, η οποία διακρινόταν ακόμη και από τις σύγχρονές της παραλλαγές της Τσαμουριάς και του Σκραπαρίου.

Η χειμαρριώτικη μουσική διακρίνεται για τη μοναδική συλλογικότητα και την παλαιά παράδοση κοινοτικής ζωής. Ο πρώτος τραγουδιστής ερμηνεύει μόνο τις δύο πρώτες λέξεις του πρώτου στίχου: «Κόρη των κυμάτων...» και αμέσως μετά εισέρχεται ολόκληρο το συγκρότημα. Στη λάμπικη μουσική, αντίθετα, ο πρώτος τραγουδιστής ερμηνεύει ή απαγγέλλει σχεδόν ολόκληρη στροφή, αναδεικνύοντας έτσι τον σολιστικό του ρόλο. Αυτό συνδέεται με την παράδοση των παλαιών καπετάνιων και αρχηγών, ενώ η Χειμάρρα, σύμφωνα με τον συγγραφέα, δεν γνώρισε βασιλιάδες ή ηγεμόνες. Τον ρόλο της ηγεσίας αναλάμβαναν δύο στρατηγοί, οι οποίοι εκλέγονταν κάθε δύο χρόνια, με δυνατότητα επανεκλογής για δύο θητείες.

Μουσικά, το χειμαρριώτικο τραγούδι είναι τραγούδι του εσωτερικού πόνου, ενώ το λάμπικο είναι τραγούδι της ανδρείας. Το πρώτο είναι τραγούδι της καρδιάς και στάζει πόνο· το δεύτερο είναι τραγούδι των παλικαριών και στάζει αίμα.

8. Οι θρύλοι και η λαϊκή μνήμη

Η παλαιότητα της μουσικής παράδοσης του τραγουδιού τεκμηριώνεται επίσης από τους θρύλους που δημιουργήθηκαν γύρω από αυτό ή από την ίδια αφηγηματική του γραμμή.

Σύμφωνα με ορισμένους θρύλους, η κοπέλα ούτε πνίγεται ούτε αυτοκτονεί στη θάλασσα. Παραμένει πάνω σε έναν βράχο, στην ακτή, και τα δάκρυά της στάζουν πάνω στην πέτρα, δημιουργώντας μικρές κοιλότητες με αιχμηρά χείλη, σαν να είχε τρυπηθεί ο βράχος με τρυπάνι. Στην πραγματικότητα, οι βράχοι των παραθαλάσσιων περιοχών παρουσιάζουν παρόμοιες κοιλότητες, με αιχμηρά άκρα, οι οποίες δημιουργούνται από τη διαρκή δράση των κυμάτων και των σταγόνων της θάλασσας. Σύμφωνα με τον θρύλο, αυτές οι κοιλότητες δημιουργήθηκαν από τα δάκρυα της Κόρης των Κυμάτων. «Αντίο, πέτρα μου... Υπέφερες κι εσύ για μένα». Όταν όλες οι πέτρες της ακτής γεμίζουν από τις κοιλότητες των δακρύων της και φτάνουμε στους στίχους: «Πάρε με, ω κύμα της θάλασσας...» η κοπέλα δεν πέφτει στη θάλασσα για να πνιγεί ή να αυτοκτονήσει. Αντίθετα, λιώνει σαν πυρακτωμένη λάβα και απλώνεται κάτω από τα κύματα, μεταμορφώνεται σε πέτρα και απολιθώνεται, με το μισό σώμα της μέσα στο νερό και το άλλο μισό στην ακτή. Αν παρατηρήσει κανείς τις επίπεδες πέτρινες πλάκες στις ακτές της Χειμάρρας, θα διαπιστώσει ότι ορισμένες μοιάζουν με ανθρώπινα σώματα ξαπλωμένα στην παραλία, με τα πόδια βυθισμένα στο νερό. Υπάρχει, όμως, και κάτι ακόμη. Μέσα στις μικρές κοιλότητες που δημιουργήθηκαν στους βράχους από τα δάκρυα της κοπέλας φύτρωσε ένα είδος λουλουδιού, το οποίο ονομάζεται «Λουλούδι των Δακρύων» ή «Άνθος του Δακρύου». Το λουλούδι αυτό έχει πράγματι μια υπόξινη, αλμυρή γεύση, που θυμίζει την αλμύρα των δακρύων ή του θαλασσινού νερού.

Αυτό μας οδηγεί να προβληματιστούμε και σχετικά με τη μετακίνηση και τη διάδοση των λαϊκών μοτίβων στα Βαλκάνια και στην Ευρώπη, όπως, για παράδειγμα, στην περίπτωση του ελβετικού λουλουδιού «Stella alpina», στην ονομασία του οποίου βρίσκεται επίσης η βάση ενός παρόμοιου θρύλου

9. Η θάλασσα ως δρόμος ζωής και θανάτου

Η Χειμάρρα έχει το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό ότι όλες οι αναχωρήσεις και οι επιστροφές των νέων πραγματοποιούνταν αποκλειστικά διά θαλάσσης, με βάρκα ή πλοίο, και ποτέ από τη στεριά, μέσω της Λογαράς ή των Αγίων Σαράντα.

Οι λόγοι είναι πολλοί. Ο σημαντικότερος, όμως, είναι η ευκολία της μετακίνησης των ανθρώπων με πλοία, καθώς η Χειμάρρα ήταν και εξακολουθεί να είναι λιμάνι, ανεξάρτητα από το μέγεθος του λιμανιού ή των πλοίων που αγκυροβολούν εκεί. Ένας ακόμη λόγος ήταν ότι η θαλάσσια διαδρομή Χειμάρρα–Κέρκυρα ή Χειμάρρα–Ιταλία ήταν συντομότερη και πιο άνετη για τη μετανάστευση, σε σύγκριση με τη χερσαία διαδρομή Χειμάρρα–Άγιοι Σαράντα και στη συνέχεια προς την Κέρκυρα ή Χειμάρρα–Αυλώνα–Ιταλία, με τη διέλευση από τη Λογαρά. Επομένως, αυτή η γεωγραφική θέση της Χειμάρρας καθόριζε και τον τρόπο με τον οποίο η κοπέλα «έφευγε» από τη ζωή: μέσω των κυμάτων της θάλασσας και όχι με το να πέσει, για παράδειγμα, από κάποιον βράχο ή να επιλέξει κάποια άλλη μορφή αυτοθυσίας. Άρα, τόσο η κοπέλα όσο και το παλικάρι ήταν Χειμαρριώτες και όχι Λιάπηδες. 10. Η καταγωγή του μουσικού ύφους Το ύφος αυτού του τραγουδιού, τόσο ως προς τους στίχους όσο και, κυρίως, ως προς τη μελωδία, ανήκει στην παλαιά παράδοση του θρηνητικού τραγουδιού με πολυφωνικό μοιρολόι. Οι λόγοι είναι προφανείς: ο θάνατος ενός έρωτα, ο θάνατος του νέου μακριά από την πατρίδα του, είτε στον πόλεμο είτε στην ξενιτιά, και στη συνέχεια ο θάνατος της κοπέλας. Πρόκειται για πολλούς θανάτους μέσα σε ένα τραγούδι, αν λάβουμε υπόψη ότι το τραγούδι έχει δημιουργηθεί και γύρω από ένα γεγονός ασθένειας. Οι καλλιτεχνικές και μελωδικές εικόνες που αναδύονται άφθονες μέσα από αυτό το τραγούδι δεν είναι παρά δάκρυα της ψυχής, τα οποία απολιθώθηκαν και μετατράπηκαν σε πέτρες, πάνω στις οποίες βαδίζει το ίδιο το τραγούδι. Πρέπει να κατανοήσουμε ότι το ύφος της χειμαρριώτικης μουσικής δεν διαμορφώθηκε από το ύφος των στίχων του τραγουδιού «Κόρη των κυμάτων». Αντιθέτως, το κείμενο αυτού του τραγουδιού είναι εκείνο που προσεγγίζει περισσότερο, μαζί με το τραγούδι «Ήρθε ο Απρίλης, έλιωσε το χιόνι», το ύφος και τον ιδιαίτερο «αβάζ» της χειμαρριώτικης μουσικής. Το ύφος του χειμαρριώτικου «αβάζ», αν και βασίζεται στο υπόβαθρο της αλβανικής ισοπολυφωνικής παράδοσης, αποτελεί τη μουσική επανάσταση του Νέτσο Μούκο και των συντρόφων του. 11. Η μετρική δομή των στίχων Ο στίχος των δέκα, έντεκα και δεκατεσσάρων συλλαβών αποτελεί ακόμη μία ένδειξη της ανάμειξης χαρακτηριστικών στίχων του έπους των Κρησνίκων με στίχους των επών και των μπαλάντων της Χειμάρρας, καθώς και με μεταγενέστερες λαϊκές δημιουργίες. Η ανάμειξη αυτή πραγματοποιήθηκε με τέτοια μαεστρία, ώστε να μην είναι καθόλου εμφανής η διαφορά στον αριθμό των συλλαβών. Αυτή τη λειτουργία της «κάλυψης» την επιτελεί η ισοφωνία του τραγουδιού, δηλαδή η μελωδία. Είναι σαν να χτίζεις τα τείχη ενός κάστρου, όπου πέτρες διαφορετικών μεγεθών συνδέονται μεταξύ τους με έναν μελωδικό ασβέστη, με τρόπο αδιάσπαστο. Και τη δύναμη του τείχους δεν την εξασφαλίζει το μέγεθος των λίθων, αλλά ο ασβέστης που τους ενώνει. 12. Η ομοιοκαταληξία και ο ρυθμός Έχουμε επισημάνει ότι το χειμαρριώτικο τραγούδι δεν βασίζεται στην ομοιοκαταληξία και στον παραδοσιακό ρυθμό των στίχων, αλλά στη λειτουργία, στη διάρκεια και στη δύναμη της ισοφωνίας. Αν εξετάσει κανείς τα τραγούδια του Νέτσο Μούκο, όπως «Η Άπιστη», «Η Αγάπη» κ.ά., θα διαπιστώσει ότι δεν διαθέτουν ομοιοκαταληξία ούτε σταθερό ρυθμό, ούτε καν έναν σταθερό αριθμό συλλαβών στους στίχους. Το «κενό» που δημιουργείται από την ανομοιομορφία των συλλαβών και την απουσία της ομοιοκαταληξίας αντισταθμίζεται με τον καλύτερο τρόπο από την ισοφωνία. Το λάμπικο τραγούδι, αντίθετα, διαθέτει μια άρτια ρυθμική και ομοιοκατάληκτη δομή, πάνω στην οποία στηρίζεται η μελωδία του. 13. Το σύμβολο της Χειμάρρας Το τραγούδι «Κόρη των κυμάτων» αποτελεί το σύμβολο της Χειμάρρας και ήταν εκείνο που έκανε διάσημο και το ίδιο το συγκρότημα του Νέτσο Μούκο. Η φήμη του οφείλεται στη μελωδία του, η οποία αποτέλεσε καινοτομία στην αλβανική ισοπολυφωνική μουσική, αλλά και στην ανάδειξη του ιδιαίτερου ρόλου του ρίπτη. Πρόκειται για μια εξαιρετική μουσική επινόηση του Νέτσο Μούκο, η οποία έδωσε στο τραγούδι ένα νέο πρόσωπο, όμορφο και βαθιά συγκινητικό, τόσο από μουσική όσο και από συναισθηματική άποψη.

Γι' αυτό και δικαιολογημένα χαρακτηρίστηκε ως ο «αβάζ της Χειμάρρας», δηλαδή η ιδιαίτερη χειμαρριώτικη μουσική έκφραση, μέσα στην ευρύτερη οικογένεια των αλβανικών λαϊκών τραγουδιών

14. Η συμβολή του Δημήτρη Βάρφι

Πρέπει, ωστόσο, να υπογραμμίσουμε και ένα ακόμη σημαντικό γεγονός: ήταν ο Δημήτρης Βάρφι εκείνος που «λείανε» αυτό το χειμαρριώτικο μνημείο, όπως λειαίνεται το μάρμαρο των αγαλμάτων, ώστε αυτά να αποκτούν περισσότερη ζωντάνια, περισσότερη λάμψη και μεγαλύτερη ευκρίνεια ακόμη και στις πιο μικρές λεπτομέρειες.

Υπό αυτό το πρίσμα, μπορούμε δικαιολογημένα να πούμε ότι ο Δημήτρης Βάρφι και το συγκρότημά του, στο οποίο συμμετείχε και ο Πάνο Κοκαβέσι, αποτέλεσαν τη νεωτεριστική συνέχεια του συγκροτήματος του Νέτσο Μούκο. 15. Η ψυχή της ισοφωνίας Για να απολαύσει, όμως, κανείς πλήρως τη χειμαρριώτικη μουσική, πρέπει να έχει υπόψη του δύο βασικά στοιχεία της. Το πρώτο είναι η ισοφωνία του τραγουδιού. Η χειμαρριώτικη μουσική αντλεί όλη την ομορφιά και τη μεγαλοπρέπειά της από την ισοφωνία. Δεν μπορεί να γίνει κατανοητό το χειμαρριώτικο τραγούδι χωρίς την ιδιαίτερη ισοφωνία του. Το ίδιο το τραγούδι μπορεί να παρομοιαστεί με έναν αετό, αλλά η ισοφωνία είναι ο ουρανός μέσα στον οποίο πετά ο αετός· είναι η θάλασσα πάνω στην οποία πλέει το καράβι. Όλα τα αλβανικά πολυφωνικά τραγούδια διαθέτουν ισοφωνία, όμως η ισοφωνία του χειμαρριώτικου τραγουδιού έχει τη δική της ιδιαιτερότητα, όχι τόσο ως προς την τονικότητα, όσο ως προς τη γλυκύτητά της. Όλος ο πόνος της χειμαρριώτικης ψυχής έχει ενσωματωθεί σε αυτή την ισοφωνία. Γι' αυτό, μέσα από την ισοφωνία, η ψυχή του τραγουδιστή συνομιλεί με την ψυχή του ακροατή. Αν προσθέσουμε σε αυτό το γεγονός ότι το χειμαρριώτικο τραγούδι είναι γεμάτο από δάκρυα ψυχής, τότε κατανοούμε γιατί οι ακροατές συγκινούνται τόσο βαθιά και θέλουν να παρασυρθούν μέσα στη δίνη της ισοφωνίας του χειμαρριώτικου συγκροτήματος. Θέλουν να πάρουν μαζί τους, έστω και ένα μικρό κομμάτι αυτής της μελωδίας. 16. Η ισοφωνία ως μουσικό ρεφρέν Η ισοφωνία του χειμαρριώτικου τραγουδιού επιτελεί επίσης τον ρόλο του ρεφρέν. Γενικά, τα κείμενα των χειμαρριώτικων τραγουδιών δεν διαθέτουν ρεφρέν με την παραδοσιακή έννοια του όρου. Μάλιστα, πολλές φορές δεν έχουν ούτε ομοιοκαταληξία, σε αντίθεση με το λάμπικο τραγούδι, το οποίο στηρίζεται στους ομοιοκατάληκτους στίχους και στο ρεφρέν. Στο χειμαρριώτικο τραγούδι, αυτές τις λειτουργίες τις επιτελεί με τον καλύτερο τρόπο η ίδια η ισοφωνία. Υπό αυτό το πρίσμα, μπορούμε να προσθέσουμε ότι το χειμαρριώτικο τραγούδι εκφράζεται και διακρίνεται μέσα από τη μελωδία και την ισοφωνία, ενώ το λάμπικο τραγούδι στηρίζεται κυρίως στον στίχο.

17. Ο ρόλος του ρίπτη Το δεύτερο στοιχείο στο οποίο πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στο χειμαρριώτικο τραγούδι είναι ο ρόλος του ρίπτη. Στην πραγματικότητα, ο ρόλος του ρίπτη υπήρχε στη λαϊκή μας μουσική και πριν από τον Νέτσο Μούκο. Ωστόσο, εκείνος του έδωσε μια πιο καθοριστική και χαρακτηριστική θέση. Μεταφορικά, ο ρόλος του ρίπτη μοιάζει με το κεντρικό κατάρτι ενός πλοίου, πάνω στο οποίο στηρίζονται όλα τα πανιά και στην κορυφή του κυματίζει η σημαία. Το κεντρικό κατάρτι όχι μόνο διατηρεί την ισορροπία του πλοίου κατά τον πλου, αλλά, ως βασικό σημείο στήριξης των πανιών, αντέχει και στη δύναμη του ανέμου που ασκείται πάνω τους, επηρεάζοντας την αύξηση ή τη μείωση της ταχύτητας του πλοίου μέσα στη φουρτουνιασμένη θάλασσα. Όταν υψώνεται η φωνή του ρίπτη στο χειμαρριώτικο τραγούδι, ακόμη και ο Θεός σταματά στον ουρανό και, μέσα από τα σύννεφα, στρέφει το βλέμμα του προς τη Χειμάρρα για να δει ποιος είναι εκείνος που βροντά σαν τον ίδιο.

Μήπως ήρθε στη γη, στη Χειμάρρα, κάποιος νέος θεός....

Ελληνική προσαρμογή: Migel Flor

LEFTER SHOMO " ËNDRRA TË ZERË RRËNJË"

 

LEFTER SHOMO

ËNDRRA TË ZERË RRËNJË

Mbi gjoksin tim mbështete kokën

Aty mbaje ,ëndrra të zerë rrënjë

Më duket sikur ndjej pulsin e botës

Dritë vegimi e kopshte në hënë.

Dhelet e tua ktheji në erë

Shkundmi lulet që mbaj në shpirt

Kur t' fashistet era, pa u ndjerë

Petalet dhe pushin m'i vidh.

Mbyllmë në guackë si të jem perlë

Lëpimë si shkuma në bregdet

Merrmë e tërhiqmë detit thellë,

Ujërave ku as ajër nuk gjen.

Gënjemë si fllad q'i qaset vjollcës

Më quaj pikmbështetje,më shtrëngo,

Dashuromë sikur erdhi fundi i botës

Si herën e parë gjithnjë më dashuro.

Lefter ShomoK/103p.i.α.

ΟΜΙΛΙΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΓΕΩΡΓΑΤΟΥ ΣΤΟ ΟΑΚΑ

 

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Το ΟΑΚΑ συναντά τον Πολιτισμό

«ΕΥ ΑΓΩΝΙΖΕΣΘΑΙ ΚΑΙ ΕΥ ΖΗΝ»

"Η συνάντηση του Αθλητικού Ιδεώδους με την Πνευματική Δύναμη της Λογοτεχνίας"

Ομιλία του Ποιητή και Συγγραφέα κ. Κωνσταντίνου Γεωργάτου

Το Ολυμπιακό Αθλητικό Κέντρο Αθηνών (ΟΑΚΑ) διοργανώνει το Σάββατο 7 Νοεμβρίου 2026, στις 19:00, στην Αίθουσα Τύπου του Κεντρικού Σταδίου, μια ξεχωριστή πολιτιστική εκδήλωση με τίτλο «Ευ Αγωνίζεσθαι και Ευ Ζην – Η συνάντηση του Αθλητικού Ιδεώδους με την Πνευματική Δύναμη της Λογοτεχνίας».

Πρόκειται για μια ιδιαίτερη πνευματική και καλλιτεχνική συνάντηση, η οποία επιχειρεί να αναδείξει τη διαχρονική σχέση του αθλητισμού με τη λογοτεχνία, δύο πεδία ανθρώπινης δημιουργίας που, παρά τις διαφορετικές εκφράσεις τους, συναντώνται σε κοινές αξίες: το ήθος, την προσπάθεια, την αυτογνωσία, την υπέρβαση και την αρμονική καλλιέργεια σώματος και πνεύματος.

Κεντρικός ομιλητής της εκδήλωσης θα είναι ο συγγραφέας και ποιητής Κωνσταντίνος Γεωργάτος, μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Εθνικής Εταιρείας των Ελλήνων Λογοτεχνών και μέλος του Φιλολογικού Συλλόγου «Παρνασσός».

Μέσα από μια πολυεπίπεδη προσέγγιση, η ομιλία θα αναδείξει τον αγώνα όχι απλώς ως σωματική δοκιμασία ή αθλητική επίδοση, αλλά ως στάση ζωής, ως διαρκή προσπάθεια του ανθρώπου να υπερβεί τα όριά του και να κατακτήσει την προσωπική και κοινωνική του ολοκλήρωση.

Ιδιαίτερη αναφορά θα γίνει στο αρχαιοελληνικό ιδεώδες του αγώνα, στην ολυμπιακή παράδοση, στη δύναμη του ποιητικού και λογοτεχνικού λόγου, καθώς και στη βαθύτερη παιδευτική αποστολή τόσο του αθλητισμού όσο και της τέχνης.

Την εκδήλωση θα πλαισιώσουν μουσικά η σοπράνο Κρίστυ Καθαρίου και ο πιανίστας και μαέστρος Αιμίλιος Μπαλτάς, με επιλεγμένες μουσικές παρεμβάσεις υψηλής αισθητικής, που θα συνομιλήσουν δημιουργικά με το πνευματικό περιεχόμενο της βραδιάς.

Η εκδήλωση εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο της εξωστρέφειας και της πολιτιστικής δραστηριότητας του ΟΑΚΑ, αναδεικνύοντας τον σύγχρονο ρόλο ενός μεγάλου αθλητικού οργανισμού ως χώρου συνάντησης όχι μόνο του αθλητισμού, αλλά και της παιδείας, της τέχνης και του πολιτισμού.

Με νέες πρωτοβουλίες, δημιουργικές δράσεις και ανοίγματα προς την κοινωνία, το ΟΑΚΑ διευρύνει τον χαρακτήρα του και επιβεβαιώνει ότι οι μεγάλες αθλητικές εγκαταστάσεις μπορούν να αποτελέσουν ζωντανούς πυρήνες πολιτισμού, κοινωνικής συμμετοχής και πνευματικής δημιουργίας.

Γιατί το ευ αγωνίζεσθαι δεν αφορά μόνο τη νίκη. Αφορά τον τρόπο με τον οποίο αγωνίζεται ο άνθρωπος στη ζωή. Και το ευ ζην δεν είναι απλώς ένας προορισμός, αλλά η ίδια η ποιότητα της ανθρώπινης διαδρομής.

ΟΑΚΑ – Ολυμπιακό Αθλητικό Κέντρο Αθηνών

Σάββατο 7 Νοεμβρίου 2026 | Ώρα 19:00

Αίθουσα Τύπου Κεντρικού Σταδίου ΟΑΚΑ

 

Dr. Άρης Σφέϊκος «ΓΛΩΣΣΟδρόμιον»: Μία συνάντηση με τις υπόγειες διαδρομές της Γλώσσας και των Λέξεων (Ηλία Γιαννακόπουλου, Εκδόσεις Σταμούλη, Θεσσαλονίκη, Ιούλιος 226). *ΒΙΒΛΙΟκριτική

  "ΓΛΩΣΣΟδρόμιον" (Ηλία Γιαννακόπουλου)

                                      &. ΒΙΒΛΙΟκριτική

                        &. Γράφει ο Dr. Άρης Σφέϊκος*, Γεωλόγος 

           Η Γλώσσα δεν είναι απλώς το ένδυμα της σκέψης, αλλά είναι και ο χώρος όπου η σκέψη γεννιέται, μορφοποιείται και αποκτά υπόσταση. Κάθε λέξη κρύβει μια ιστορία, μια ρίζα, μια διαδρομή μέσα στον χρόνο και, συχνά, έναν διαφορετικό τρόπο να βλέπουμε τον κόσμο.

           Σπάνια, όμως, ένα βιβλίο κατορθώνει να αποκαλύψει αυτόν τον αθέατο κόσμο με επιστημονική επάρκεια και ταυτόχρονα με τρόπο εύληπτο και χρήσιμο. Σε αυτή την κατηγορία ανήκει το νεοεκδοθέν βιβλίο «ΓΛΩΣΣΟδρόμιον» του Ηλία Γιαννακόπουλου, μια περιπλάνηση στις υπόγειες διαδρομές των λέξεων και της σκέψης.

          Το κείμενο που ακολουθεί έχει ληφθεί από το σχετικό κείμενο-παρουσίασης βιβλιοπωλείου-Εκδοτικού οίκου ”ΑΝΙΚΟΥΛΑ”).

         “Το «Γλωσσοδρόμιον»-Οι υπόγειες διαδρομές της γλώσσας- του Ηλία Γιαννακόπουλου είναι  ένα γλωσσικό οδοιπορικό στον πλούτο, την ιστορία και τη διαχρονική συνέχεια της ελληνικής γλώσσας. Με αφετηρία λέξεις, ρήματα, φράσεις και εκφράσεις του αρχαίου και του νεότερου ελληνικού λόγου, ο συγγραφέας αναζητά τις ρίζες τους, παρακολουθεί τις σημασιολογικές μεταβολές τους και αναδεικνύει τις απρόσμενες συγγένειες που συνδέουν το σύγχρονο λεξιλόγιο με την αρχαία γλωσσική του κληρονομιά.
              Μέσα από 48 θεματικές ενότητες εξετάζονται η προέλευση και η εξέλιξη των λέξεων, οι σύνθετες λέξεις, η λειτουργία των ρημάτων και των επιθέτων, η σχέση γλώσσας και ιστορίας, αλλά και σύγχρονα γλωσσικά ζητήματα, όπως η «γλώσσα» των νέων και η χρήση ξενόγλωσσων όρων.

        Χαρακτηριστικοί τίτλοι, όπως «Τη Γλώσσα μού έδωσαν Ελληνική», «Η πατρίδα μας οι λέξεις», «Είμαστε οι Λέξεις μας», «Η διαχρονικότητα της Γλώσσας μας», «Γλώσσα και Ιστορία» και «Το πόθεν των λέξεων», αποτυπώνουν το εύρος της προσέγγισης. 

        Η ανάλυση συνδέει αρχαίες πηγές με τη σημερινή χρήση της γλώσσας. Ρήματα όπως βαίνω, πάσχω, φέρω και βάλλω αποτελούν αφετηρία για την εξέταση ολόκληρων οικογενειών λέξεων, των διαφορετικών θεμάτων τους, των παραγώγων και των μεταφορικών τους σημασιών.

            Παραθέματα από τον Όμηρο, τον Αισχύλο, τον Σοφοκλή, τον Ευριπίδη, τον Αριστοτέλη και βιβλικά κείμενα συνυπάρχουν με παραδείγματα από τον καθημερινό νεοελληνικό λόγο και τη νεότερη ποίηση, δείχνοντας πώς λέξεις και σημασίες μετακινούνται και επιβιώνουν μέσα στον χρόνο.

          Πρόκειται για μια περιήγηση στις «υπόγειες διαδρομές» των λέξεων, που αντιμετωπίζει τη γλώσσα ως φορέα ιστορίας, πολιτισμού και σκέψης και προσκαλεί τον αναγνώστη να ανακαλύψει όσα κρύβονται πίσω από λέξεις που χρησιμοποιεί καθημερινά.

                                                   ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ

         •Ελληνική γλώσσα και διαχρονική εξέλιξη

           •Ετυμολογία και οικογένειες λέξεων

            •Αρχαία και νέα ελληνική γλώσσα

              •Σημασιολογικές μεταβολές και φρασεολογία

                • Γλώσσα, ιστορία και πολιτισμός

       ΙΔΑΝΙΚΟ ΓΙΑ: • Αναγνώστες που ενδιαφέρονται για την ιστορία και την εξέλιξη της ελληνικής γλώσσας, •Φιλολόγους, εκπαιδευτικούς και φοιτητές και για •Όσους αγαπούν την ετυμολογία, τις λέξεις και τις σημασιολογικές τους διαδρομές.

       ΠΗΓΗ: Οπισθόφυλλο και περιεχόμενα έκδοσης”(κείμενο παρουσίασης βιβλιοπωλείου-Εκδοτικού οίκου ”ΑΝΙΚΟΥΛΑ”).

          Ίσως, τελικά, η μεγαλύτερη αξία της Γλώσσας να βρίσκεται όχι μόνο στις λέξεις που γνωρίζουμε, αλλά και σε εκείνες που ανακαλύπτουμε. Γιατί κάθε λέξη κρύβει μια ιστορία, κάθε ρίζα μια μνήμη και κάθε έκφραση έναν μικρό κόσμο.

           Το «ΓΛΩΣΣΟδρόμιον» φιλοδοξεί ακριβώς αυτό: Nα μας κάνει να ξαναδούμε τη Γλώσσα με σεβασμό και θαυμασμό.

          Ίσως-ίσως ακόμη, τελικά, η Γλώσσα να μην είναι απλώς ο τρόπος με τον οποίο εκφράζουμε όσα σκεφτόμαστε, αλλά ο ίδιος ο τρόπος με τον οποίο υπάρχουμε και νοηματοδοτούμε τον κόσμο. Κάθε λέξη που διασώζεται είναι ένα ίχνος μνήμης και κάθε λέξη που ανακαλύπτουμε, μια νέα δυνατότητα σκέψης.

         Το «ΓΛΩΣΣΟδρόμιον» μας θυμίζει πως, αναζητώντας τις λέξεις, αναζητούμε βαθύτερα τον ίδιο μας τον Εαυτό.

          Γιατί στο τέλος-τέλος είμαστε οι σκέψεις μας και οι λέξεις-οχήματα με τις οποίες εξωτερικεύουμε τα νοήματά μας, τις επιθυμίες μας και ό,τι συνθέτει το βαθύτερο ΕΓΩ μας.

         Πράγματι, λοιπόν, είμαστε,  όλοι προϊόντα των Λέξεών μας. Με αυτές δεν περιοριζόμαστε μόνον να αντιλαμβανόμαστε και να ερμηνεύουμε την πραγματικότητα-τη φυσική, την κοινωνική, την ιστορική- που μας περιβάλλει, αλλά με αυτές επιχειρούμε και το δυσκολότερο ταξίδι: Την ανακάλυψη και τον ορισμό του ίδιου μας του ΕΑΥΤΟΥ, που παραμένει πεισματικά ο μεγάλος μας «άγνωστος». Οι λέξεις γίνονται έτσι καθρέφτης της ύπαρξής μας, αλλά και δρόμος αυτογνωσίας.         

               Ίσως, λοιπόν, ο Ηράκλειτος να είχε δίκαιο όταν διακήρυττε το περίφημο «Εδιζησάμην εμεαυτόν» (αναζήτησα τον εαυτό μου). Γιατί η αναζήτηση του Εαυτού περνά αναπόφευκτα και μέσα από την αναζήτηση των λέξεων που τον συγκροτούν.

          Το «ΓΛΩΣΣΟδρόμιον» του Ηλία Γιαννακόπουλου, ακολουθώντας τις υπόγειες διαδρομές της Γλώσσας και το «έτυμον» των λέξεων, επιχειρεί ακριβώς αυτό: Να μας βοηθήσει να γνωρίσουμε καλύτερα όχι μόνον τις λέξεις που χρησιμοποιούμε, αλλά και τον κόσμο και τον εαυτό που αυτές αποκαλύπτουν. Γιατί, ίσως, γνωρίζοντας βαθύτερα τις λέξεις μας, αρχίζουμε να γνωρίζουμε βαθύτερα και εμάς τους ίδιους.

        Το «ΓΛΩΣΣΟδρόμιον»  δεν   είναι απλώς ένα βιβλίο που πληροφορεί για την προέλευση, τη σημασία και τη διαδρομή των λέξεων. Είναι ένα εργαλείο γλωσσικής αφύπνισης: Μας προτρέπει να μη χρησιμοποιούμε τις λέξεις μηχανικά, αλλά να στεκόμαστε απέναντί τους με περιέργεια, προσοχή και κριτική σκέψη. Να αναζητούμε τι πραγματικά σημαίνουν, από πού έρχονται, πώς μεταμορφώθηκαν μέσα στον χρόνο και τι εξακολουθούν να κουβαλούν μέσα τους.

         Έτσι, το «ΓΛΩΣΣΟδρόμιον» μπορεί να γίνει ένας πολύτιμος συνοδοιπόρος για όποιον θέλει να εμπλουτίσει το λεξιλόγιό του, να βελτιώσει την έκφραση και τη σκέψη του, να κατανοήσει βαθύτερα την ελληνική γλώσσα και, μέσα από αυτήν, να προσεγγίσει καλύτερα τον πολιτισμό και την πνευματική μας κληρονομιά.

           Γιατί η γνώση μιας λέξης δεν σημαίνει απλώς ότι προσθέσαμε μία ακόμη λέξη στο λεξιλόγιό μας. Σημαίνει ότι αποκτήσαμε ένα ακόμη εργαλείο σκέψης. Και όσο περισσότερα τέτοια εργαλεία διαθέτουμε, τόσο περισσότερο διευρύνεται η ικανότητά μας να κατανοούμε τον κόσμο - και, τελικά, τον ίδιο μας τον Εαυτό.

           Το «ΓΛΩΣΣΟδρόμιον», λοιπόν, δεν είναι μόνο ένα ταξίδι στις λέξεις. Είναι ένα ταξίδι μέσα από τις λέξεις προς τη γνώση, τον πολιτισμό, τη σκέψη και την αυτογνωσία.

                                              

           *Ο Δρ. Αριστείδης Σφέικος είναι γεωλόγος, πτυχιούχος του Αριστοτελείου Παν/μιου Θεσ/νικης, και κάτοχος διδακτορικού τίτλου από  το Γεωλογικό Ινστιτούτο του παν/μιου του Τύμπιγκεν, Γερμανίας. Διετέλεσε επιστημονικός συνεργάτης και διδάσκων σε ΑΕΙ και ΤΕΙ ενώ εργάστηκε στην διαχείριση κατασκευής μεγάλων τεχνικών έργων (φράγματα, υδραυλικές και οδικές σήραγγες). Εστιάζει την έρευνα του στην κατανόηση σε βάθος της γεωλογικής λειτουργίας της Γης, τη διαχείριση, προστασία και αειφορία φυσικών πόρων και την αλληλεπίδραση των τεχνικών έργων με το φυσικό περιβάλλον. Όλα τα παραπάνω σε σχέση και εξάρτηση με τις σύγχρονες ανάγκες της κοινωνίας για πρώτες ύλες (όπως το νερό) και την αλληλεπίδραση των αναγκών με τη φυσική λειτουργία της γης (εκμετάλλευση γεωθερμίας). Ταυτόχρονα μελετά την ιστορία των γεωφυσικών επιστημών και έχει μεταφράσει πρόδρομες ιστορικές γεωφυσικές και γεωμορφολογικές μελέτες.

                                                  

https://iliasgiannakopoulos.blogspot.com/

Bahtiyar Hidayet " THE LAST STOP OF LIFE"

 THE LAST STOP OF LIFE

The poor man, returning from hard work,

Would wake up at every stop.

... First, beside the maternity hospital,

Then, beside School No. N,

Then, beside the Military Commissariat,

Then, beside the Slave Market,

Later,

Beside the Civil Registry Office,

Then, beside the market, beside the police station,

And later, beside the courthouse.

Passing by the railway station, too,

He reached the final stop— Beside the trash bin.

The horrifying thing was this:

At the final stop, the poor man understood a truth.

An old wall clock,

Which had no place even in the trash bin,

Was being urinated on by a stray dog

Lifting its leg,

As if giving time its due.

It was as though ointment

Had been applied to the wounds

On the poor man's hands.

For in this country,

There was no one

Who would even piss on an injured finger.