Ομολογητής Θεοφάνης ο Γραπτός.
Ο Θεός έπλασε τον άνθρωπο κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωση Αυτού‧ πλασμένος για την αιώνια ζωή. Ο άνθρωπος παράκουσε την εντολή του Θεού, διώχθηκε από τον παράδεισο και έκτοτε υπόκειται στη φθορά και τον θάνατο.
Ο Θεός επιθυμεί το τελειότερο δημιούργημά Του, ο άνθρωπος, να σωθεί. Νύκτα και ημέρα εργάζεται ο Θεός για την σωτηρία μας. Επιτρέπει θλίψεις, πόνους, πειρασμούς, και καταστάσεις για να ομολογήσουμε την πίστη μας σε Εκείνον.
Στη σημερινή εποχή, δεν υπάρχουν διωγμοί όπως παλαιότερα . Η σημερινή εποχή αντιτείνουν πολλοί δεν έχει ευκαιρίες να ομολογήσουμε την αφοσίωσή μας στον Χριστό. Δεν υπάρχουν τα άγρια θηρία να μας κατασπαράξουν το σώμα. Υπάρχουν, όμως, άλλα «θηρία» που ζητούν να υποδουλώσουν την αθάνατη ψυχή. Ένα απλό «Δόξα σοι ο Θεός» ή το να κάνουμε το σημείο του Σταυρού περνώντας έξω από μια Εκκλησία αποτελεί ομολογία.
Ας στρέψουμε τον νου μας πίσω στα δύσκολα χρόνια της εικονομαχίας που ταλάνισε την εκκλησιαστική ζωή περισσότερα από 100 χρόνια. Η εποχή ανέδειξε μάρτυρες και ομολογητές, μεγάλους θεολόγους και αγίους. Ένας από τους φλογερούς Ομολογητές είναι ο Θεοφάνης ο Γραπτός στον οποίο αφιερώνεται το παρόν κείμενο.
Ο Όσιος Θεοφάνης ήταν αδελφός του Θεοδώρου του Γραπτού (η μνήμη του τιμάται 27 Δεκεμβρίου) και γεννήθηκε στην Μωαβίτιδα γη ανατολικά της Νεκράς θαλάσσης. Οι γονείς του ευσεβείς και ενάρετοι σφόδρα δίδασκαν τις αρετές στα παιδιά τους. Ο πατέρας των Ιωάννης εγκατέλειψε τα εγκόσμια και έγινε μοναχός με το όνομα Ιωνάς. Η Αγία μας Εκκλησία τον αγιοκαταταξε και τιμάται η μνήμη του 21 Σεπτεμβρίου μετά του ομώνυμου Προφήτου Ιωνά.
Ο Όσιος μαζί με τον αδελφό του πήγαν για να σπουδάσουν στην περίφημη Μονή Αγίου Σάββα του Αγιασμένου κοντά στον σοφό διδάσκαλο Γέροντα Μιχαήλ. Σπούδασε την ιερή επιστήμη της Θεολογίας και τα αρχαία ελληνικά, γραμματική, ποίηση και μουσική. Σπουδαίο το ενδιαφέρον και ο ζήλος του για την μάθηση και την υπακοή. Μυήθηκαν στην χριστιανική πνευματικότητα και στο μοναχικό ασκητικό πνεύμα. Το 811 μ.Χ. ο δάσκαλός τους τους πήρε ως υποτακτικούς στην Μονή των Σπουδαίων . Ο Πατριάρχης Θωμάς τους χειροτόνησε ιερείς και τους έστειλε πρεσβευτές στην Ρώμη και στην Κωνσταντινούπολη για να στηρίξουν τους διωκόμενους Ορθοδόξους Χριστιανούς από τους εικονομάχους και επί πλέον να ενημερώσουν για τις απειλές και τη βία που ασκούσαν οι Άραβες Μουσουλμάνοι εναντίον του Πατριαρχείου Ιεροσολύμων.
Το 815 μ.Χ. πέθανε ο αυτοκράτορας Μιχαήλ Α Ραγκαβές και ο νέος αυτοκράτορας
Λέων ο Ε΄ ο Αρμένιος εγκαινιάζει μια σκληρότερη περίοδο για τους Ορθοδόξους απαγορεύοντας πλήρως την προσκύνηση και τιμή των ιερών εικόνων (με ποινή θανάτου για τους ανυπάκουους), καταστροφή των ιερών εικόνων και ασβέστωμα όλων των τοιχογραφιών. Ο Θεοφάνης με τον δάσκαλό του Μιχαήλ και τον αδελφό του Θεόδωρο, αψηφώντας τον κίνδυνο και ομολογώντας την πίστη τους, παρουσιάστηκαν στον αυτοκράτορα και τον ήλεγξαν για το διάταγμά του. Αυτός δεν πτοήθηκε αλλά διέταξε βασανισμούς σκληρούς . Μετά τους βασανισμούς τους έκλεισαν στη φυλακή. Παρενέβει ο μελλοντικός εικονομάχος πατριάρχης Ιωάννης Γραμματικός να πείσει τους τρεις να αλλάξουν πίστη, αλλά μάταια η προσπάθεια Έπειτα, κλείνουν τους δυο αδελφούς σε ένα φρούριο στο Βόσπορο στερώντας τους ακόμη και την τροφή.
Το 820 μ.Χ. με την δολοφονία του Λέοντα κόπασαν οι διωγμοί των Ορθοδόξων και τα δυο αδέλφια πήγαν και εγκαταστάθηκαν στην Ιερά Μονή Αρχαγγέλου Μιχαήλ του Σωσθενίου στο Βόσπορο, όπου με τον υποδειγματικό ασκητικό αγώνα και τις πολλές επιστολές στερέωσαν την ορθόδοξη πίστη των κατοίκων της περιοχής. Αυτά μέχρι το 829, δηλαδή για εννέα χρόνια. Τη χρονιά αυτή ανέρχεται στον αυτοκρατορικό θρόνο ο φανατικός εικονομάχος Θεόφιλος και εξαπολύει άγριο διωγμό εναντίον των ομολογητών ορθοδόξων. Τα δυο αδέλφια εξορίζονται στη νήσο Αφουσία. Πιστοί ομολογητές της Ορθοδοξίας συνέχισαν τον αγώνα, δεν πειθάρχησαν στον ηγεμόνα και ασκούσαν δριμεία κριτική κατά των εικονομάχων και του παλατιού. Ο αυτοκράτορας πληροφορήθηκε την δράση τους και τους κάλεσε στο παλάτι για απολογία. Οι δυο μοναχοί ομολογητές με θάρρος και παρρησία κατέκριναν τον αυτοκράτορα και ομολόγησαν την Ορθόδοξη πίστη τους. Τους βασάνισαν φρικτά και έγραψαν στα μέτωπά τους δώδεκα ιαμβικούς στίχους για τους λόγους των βασανιστηρίων τους. Για τον λόγο αυτό ονομάστηκαν Γραπτοί. Η συνέχεια είναι να ριχτούν στη πιο υγρή και σκοτεινή φυλακή για να πεθάνουν στην απομόνωση. Εκεί στη φυλακή δέχονται παρηγορητικές επιστολές από τον δάσκαλό τους Μιχαήλ και τον Άγιο Μεθόδιο με τις οποίες τους παροτρύνουν να αντέξουν τους διωγμούς και τα βασανιστήρια. Σε λίγο καιρό άλλη εξορία τους περιμένει. Εξορίζονται στην Απάμεια της Βιθυνίας, όπου οι κάτοικοι τους υποδέχονται με ενθουσιασμό. Εξαντλημένος από τις κακουχίες ο Θεόδωρος το 838 μ.Χ. κοιμάται εν Κυρίω. Ο Θεοφάνης αψηφά την διαταγή του αυτοκράτορα και ενταφίασε ιεροπρεπώς το ιερό σκήνωμα συνθέτοντας, συγχρόνως, έναν εξαίσιο ποιητικό κανόνα.
Ο ασεβής αυτοκράτορας δεν συγχώρεσε την πράξη του Θεοφάνη και επιβάλει νέα εξορία. Ο τόπος της εξορίας είναι η Θεσσαλονίκη. Συνεχίζει τον αγώνα και την προσπάθεια για την επικράτηση του Ορθοδόξου Δόγματος και την απόκρουση της αιρέσεως της εικονομαχίας.
Το 842 πέθανε ο ασεβής Θεόφιλος και στον θρόνο ανέβηκε ο ανήλικος υιός του Μιχαήλ ο Γ ΄ με επίτροπο την μητέρα του Αγία Θεοδώρα, η οποία σταμάτησε τους διωγμούς, επανάφερε σε ισχύ τις αποφάσεις της Ζ΄΄Οικουμενικής Συνόδου και αναστήλωσε τις άγιες εικόνες. Ελευθέρωσε από τις φυλακές τους ομολογητές της Ορθοδοξίας. Ο Θεοφάνης ανακλήθηκε από την εξορία και ο Πατριάρχης Άγιος Μεθόδιος τον χειροτόνησε Μητροπολίτη Νίκαιας, όπου έζησε το υπόλοιπο του επίγειου βίου του.
Ως άφθαστος ποιητής και υμνογράφος συνέθεσε πλήθος εκκλησιαστικών ύμνων. Κοιμήθηκε ειρηνικά την 11η Οκτωβρίου του 845.
Ανακηρύχτηκε άγιος και η σεπτή μνήμη του εορτάζεται την ημέρα της οσιακής κοιμήσεώς του.
Μυργιώτης Παναγιώης
Μαθηματικός
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου