Κυκλοφόρησε από τις Εκδόσεις Υψικάμινος η οικονομική, πολιτική και φιλοσοφική μελέτη του Αντώνη Χαριστού "Γιατί οι εργάτες δεν είναι το επαναστατικό υποκείμενο"

 

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Αντώνης E. Χαριστός
Γιατί οι εργάτες δεν είναι το επαναστατικό υποκείμενο
H γραφειοκρατία των παραγωγικών δυνάμεων - Δομές, εξουσία και εξάρτηση στο «Κεφάλαιο» του Καρλ Μαρξ
Εισαγωγή: Ευστράτιος Τζαμπαλάτης
Σελίδες: 1374, Τιμή: 21.20 ευρώ
ISBN: 978-618-5934-19-4
Εκδόσεις Υψικάμινος

 

Κυκλοφόρησε από τις Εκδόσεις Υψικάμινος η οικονομική, πολιτική και φιλοσοφική μελέτη του Αντώνη Χαριστού Γιατί οι εργάτες δεν είναι το επαναστατικό υποκείμενο: H γραφειοκρατία των παραγωγικών δυνάμεων - Δομές, εξουσία και εξάρτηση στο «Κεφάλαιο» του Καρλ Μαρξ.

Οι κλασικοί του μαρξισμού υπέδειξαν την εργατική τάξη ως το εν δυνάμει επαναστατικό υποκείμενο της ιστορίας, στην προοπτική της κοινωνικής απελευθέρωσης. Αυτή η θέση δεν τεκμαίρεται στον ιστορικό χρόνο, ούτε και επιβεβαιώνεται στον καταμερισμό εργασίας, σε ένα ορισμένο επίπεδο ανάπτυξης των παραγωγικών σχέσεων. Κι όμως, επί δεκαετίες «χτίστηκαν» κομματικές και συνδικαλιστικές καριέρες, και συντηρούνται μέχρι σήμερα, στο όνομα αυτής ακριβώς της προοπτικής, σε πλήρη αντίθεση με τα συμφέροντα των εργατών. Πρόκειται για ψευδαίσθηση, η οποία ακυρώνεται στον τρόπο με τον οποίον κατασκευάζεται ο δημόσιος λόγος και ο ιδιωτικός χώρος στα αφηγήματα των αστικών σχέσεων εξουσίας. Οι εργάτες δεν παύουν να βλέπουν την πραγματικότητά τους μέσα από τα μάτια των αστών. Αυτή η πρακτική δεν καταλήγει απλώς στην άρνηση της επαναστατικής διεξόδου, αλλά διαστρεβλώνει και τον ίδιο τον ρόλο των εργατών στην ταξική διάρθρωση της αστικής κοινωνίας.

Το βιβλίο διαρθρώνεται σε τρία θεματικά επίπεδα, όσα και τα αντίστοιχα κεφάλαια. Στο πρώτο επίπεδο αντιστοιχεί η θεμελίωση της υλικής ενσωμάτωσης του εργάτη στους όρους της παραγωγικής διαδικασίας και του καταμερισμού εργασίας. Σε αυτό το επίπεδο, ο αναγνώστης θα έρθει σε επαφή όχι με την εξωτερική φύση του καταμερισμού αυτού καθαυτού, αλλά με την εσωτερική δομή όπως συγκροτείται στις αθέατες όψεις της κεφαλαιακής σχέσης εξάρτησης. Η έμφαση δίνεται στις αναλύσεις στο έργο του Καρλ Μαρξ Το Κεφάλαιο με τρόπο ώστε να αναδεικνύονται οι διεργασίες που καθιστούν τον εργάτη υποχείριο της μηχανής, όχι ως εξάρτημα αυτής, αλλά ως προέκταση των ιδεολογικών συσχετισμών που η μηχανή επιβάλλει στον δημόσιο χώρο. Στο δεύτερο επίπεδο, επιπλέον, ο αναγνώστης καλείται να αναμετρηθεί με την πρώτη αλλοτρίωση. Και αυτή είναι η καινοτομία του εν λόγω βιβλίου. Ενώ στον κλασικό μαρξισμό η αλλοτρίωση είναι εγγενής στη φύση των παραγωγικών σχέσεων, εδώ η αλλοτρίωση είναι συνώνυμη της πρώτης κοινωνικοποίησης του ατόμου, που είναι η οικογένεια, πριν το νεαρό μέλος εισέλθει στους μηχανισμούς κανονικοποίησης. Αυτή η πρώτη αλλοτρίωση βασίζεται στη λακανική ανάλυση και στην κατασκευή της χαρακτηροδομής του ατόμου στη βάση της διάκρισης μεταξύ υποκειμενικότητας και ατομικότητας, γεγονός το οποίο σηματοδοτεί την ταύτιση του παιδιού με τις συμβολικές δομές εξουσίας, εκλαμβάνοντας το περιεχόμενό τους ως δεδομένη αλήθεια, την οποία μεταμορφώνει σε ατομική στάση ζωής ως εχέγγυο για την είσοδό τους στους θεσμικούς φορείς εξουσίας και διαμόρφωσης του δημόσιου πεδίου αναφοράς. Από το σημείο αυτό περνάμε στο τρίτο επίπεδο, το οποίο ταυτίζεται με την αντιστροφή του εγελιανού σχήματος κυρίου και δούλου. Στη θέωρηση της εν λόγω μελέτης ο δούλος δεν είναι η μορφοποίηση της σχέσης εξάρτησης του κυρίου, αλλά η υλική νομικοποίηση της συνείδησης του τελευταίου στον δημόσιο χώρο, ο οποίος δημόσιος χώρος είναι η ταυτότητα των ιδεολογικών σχημάτων που πλαισιώνουν και ορίζουν το περιεχόμενο του δημόσιου λόγου, των θεσμίσεων της συλλογικής ζωής. Αυτό, με τη σειρά του, σημαίνει ότι και ο κύριος είναι θύμα των ψευδαισθήσεων που καθορίζονται από το επίπεδο των ιδιοκτησιακών σχέσεων, μέσω των οποίων αναπτύσσει τη χαρακτηροδομή του, θεωρώντας ως παραδεδεγμένη αλήθεια, ως νομοτέλεια, την ύπαρξη των σχέσεων εξάρτησης ως προέκταση των δεσμών εξουσίας.

Και τα τρία αυτά επίπεδα συγκλίνουν σε μία κεντρική γραμμή σκέψης σύμφωνα με την οποία το επαναστατικό πρόβλημα επί της ουσίας δεν έχει τεθεί ποτέ στον ιστορικό χρόνο και αυτό γιατί οι σχέσεις ιδιοκτησίας δεν είναι απλώς και μόνο σχέσεις εξουσίας, αλλά ετεροκαθορίζονται από συσσωματώσεις κοινωνικών σχέσεων αναγκαιότητας και εξάρτησης από τα συμβαλλόμενα μέρη, κατασκευάζοντας διαρκώς ρόλους και κοινωνικές ταυτότητες, προκειμένου η ιδεολογική συγκρότηση της κοινωνίας να μεταβαίνει ολοένα στο στάδιο της ανταγωνιστικής εξέλιξης, παγιώνοντας καταστάσεις, μετατρέποντάς τες σε συμβάσεις μακράς διάρκειας, τη στιγμή κατά την οποία τα συμβαλλόμενα μέρη δεν είναι σε θέση να αντιληφθούν ότι η ίδια αυτή πορεία πραγματοποιείται έξω από αυτά και δίχως αυτά. Και η εν λόγω σημείωση αφορά τόσο τους αστούς, όσο και τους εργάτες.

 

Βιογραφικό

O Αντώνης Ε. Χαριστός γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1988. Είναι φιλόλογος και δημοσιογράφος, απόφοιτος της Φιλοσοφικής Σχολής του Α.Π.Θ. Είναι ο ιδρυτής του Φιλολογικού Ομίλου Ελλάδος, του οποίου διατελεί πρόεδρος, ενώ, παράλληλα, έχει εισηγηθεί, επεξεργαστεί και διαμορφώσει τους όρους της τεχνοτροπίας του «δομημένου ρεαλισμού» στη λογοτεχνία. Είναι μέλος της Εθνικής Εταιρείας των Ελλήνων Λογοτεχνών, της Πανελλήνιας Ένωσης Φιλολόγων και της Εταιρείας Γραμμάτων και Τεχνών Πειραιά. Ως κριτικός θεάτρου και λογοτεχνίας, δημοσιεύει τακτικά αναφορές σε διαδικτυακούς χώρους πολιτισμού και έντυπες εκδόσεις. Είναι επίσημος επιμελητής, ποίησης και πεζογραφίας, των εκδόσεων «Γράφημα», καθώς και διευθυντής των εκδόσεων «Υψικάμινος», επίσημες εκδόσεις του Φιλολογικού Ομίλου Ελλάδος. Είναι αρχισυντάκτης στο εξαμηνιαίο «Λογοτεχνικό Δελτίο» όργανο του Φιλολογικού Ομίλου Ελλάδος, συλλογική έκδοση πεζογραφικού, ποιητικού και κριτικού λόγου αντίστοιχα. Έχει εκδώσει πέντε έργα πεζογραφίας, δύο θεατρικά έργα, καθώς και δύο λογοτεχνικές μελέτες με επίκεντρο τον Κώστα Καρυωτάκη και τον Άγγελο Τερζάκη. Έχει επιμεληθεί το σενάριο και τα κείμενα στις ταινίες μικρού μήκους «Επιθυμώ», «Πολφός αίματος», καθώς και σενάριο-σκηνοθεσία στην ταινία μικρού μήκους «Ομ/φαλλός Κολπορραγίας». Είναι ο αρχισυντάκτης του ετήσιου τόμου επιθεώρησης τέχνης «Παράθυρο στην Τέχνη» και του εξαμηνιαίου επιστημονικού περιοδικού ανθρωπολογικών και κοινωνιολογικών ερευνών «Χειραφέτηση ή κανονικότητα». Επιπλέον, συμμετείχε ως συγγραφέας και επιμελητής στην έκδοση του θεωρητικού έργου «Οπλίζοντας τις κάμερες. Μανιφέστο της Φράξιας Κινηματογραφιστών 2 Νοέμβρη». Τέλος, συμμετείχε ως συγγραφέας και επιμελητής στο έργο «Το φουστάνι της Ευδοξίας», τεχνική και ιδεολογική ανάλυση της ομότιτλης ταινίας μικρού μήκους της «Φράξιας Κινηματογραφιστών 2 Νοέμβρη» (της οποίας υπήρξε σκηνοθέτης). Επιμελήθηκε ως ανθολόγος τους συλλογικούς τόμους «Στιγμές. Ο ποιητής Τόλης Νικηφόρου» και «Η ποίηση στο ντιβάνι. Ανθολογία. Σωτήρης Παστάκας». Τέλος, έχει εκδώσει τον τόμο επιστημονικής φιλοσοφικής μελέτης «Η βαρβαρότητα του διαφωτισμού. Ιδιοκτησία και αναγκαιότητα» και την αντίστοιχη μελέτη «Η επαναστατική αντι-βία στην ανατομία του δικαίου. Ε.Λ.Α.-17Ν, η ταξική ανάλυση μιας προέκτασης».

 

 

Εκδόσεις Υψικάμινος, Πανεπιστημίου 65, 105 64 Αθήνα
ypsikaminos.com, ekdoseisypsikaminos@gmail.com