
Menda Vreto
Menda Vreto është një shkrimtare shqiptare që jeton dhe krijon në Itali. Ajo është autore e disa veprave të botuara në gjuhën italiane dhe bashkëpunon rregullisht me revista online dhe të shtypura, në të cilat publikon artikuj dhe krijime letrare.
Nëpërmjet veprimtarisë së saj krijuese, ajo ka fituar vlerësime të rëndësishme letrare. Ndër to spikat Çmimi i Jurisë Speciale në konkursin letrar Il Silenzio Uccide (Heshtja vret), ku krijimi i saj u vlerësua dhe u përfshi në antologjinë e konkursit. Krijimtaria e saj letrare është përfshirë gjithashtu në antologji ndërkombëtare, duke kontribuar në njohjen e emrit të saj në një hapësirë më të gjerë letrare.
Libri i saj i parë ka tërhequr vëmendjen edhe të revistës prestigjioze Marie Claire, e cila i ka kushtuar një hapësirë të veçantë, duke vlerësuar veprën dhe rrugëtimin e saj si autore.
Menda Vreto e mban me krenari mbiemrin Vreto, i cili lidhet me figurën e shquar të Rilindjes Kombëtare Shqiptare, Jani Vreto. Ajo e konsideron këtë trashëgimi një vlerë të rëndësishme kulturore dhe historike, si dhe një burim frymëzimi në rrugëtimin e saj krijues.
---
KUR LOTËT BËHEN LUTJE DHE DASHURIA BËHET DRITË
Menda VRETO
Jam e pafuqishme…
Përballë një bote
që vjell zjarr nga qielli
dhe varros të ardhmen në djepat e saj;
ku nënat i japin lamtumirën jetës,
duke përqafuar hijet e fëmijëve,
dhe lotët e njerëzimit
formojnë dete, në të cilët mbytet ndërgjegjja.
Do të doja të isha krahë
për zogjtë e gjymtuar nga lufta,
të qepja me fije drite
qiellin e shqyer nga bombat,
të mbillja trëndafila mbi varre
dhe t'u mësoja gurëve të lulëzonin.
Do të doja t'ia hiqja dhëmbët urisë,
t'ia mbyllja gojën e përgjakur luftës,
t'i jepja ujë tokës që qan
dhe një copëz qielli
çdo shpirti të burgosur në errësirë.
Por jam e pafuqishme…
Zemra ime është një qiri
përballë një universi në flakë,
një pikë vesë përballë një oqeani dhimbjeje,
një klithmë e vetmuar
në katedralen e shurdhër të njerëzimit.
Dhe e pyes qiellin:
Sa fëmijë duhet të bëhen hi
që bota ta kuptojë vlerën e jetës?
Sa nëna duhet të bëhen varre të gjalla
që armët të turpërohen nga zëri i tyre?
Pastaj, në heshtjen ku thyhen lutjet,
një yll më pëshpërit:
Edhe agimi lind nga barku i natës.
Ndoshta nuk mund t'i ndal stuhitë,
por mund të bëhem një strehë.
Nuk mund t'i shuaj të gjitha zjarret,
por mund të mos i ushqej flakët e urrejtjes.
Nuk mund t'i mbledh të gjithë lotët e botës,
por mund t'i jap një loti
një breg ku të prehet.
Dhe kur duart e mia të mbeten bosh,
kur dhimbja të bëhet mal
dhe zëri im të humbasë në humnerë,
do të mbetet lutja:
Një zog i bardhë
që kapërcen telat me gjemba të kufijve,
duke mbartur mbi krahë
rrahjet e një njerëzimi të plagosur.
Do të lutem që paqja
të zbresë mbi tokë si shiu i pranverës,
që buka të lulëzojë mbi tryezat e uritura,
që shtëpitë të rilindin nga hiri
dhe fëmijët të vizatojnë diellin
pa frikën se qielli do të shpërthejë.
Jam e pafuqishme,
por nuk jam pa shpresë.
Sepse dashuria është fara
që çan gjoksin e gurit,
rrënja që përqafon plagët e tokës,
drita që i mëson errësirës
se ku mbaron mbretëria e saj.
Dhe ndoshta paqja fillon
kur një zemër refuzon të bëhet gur,
kur një dorë shndërrohet në urë,
kur një lot bëhet lutje
dhe lutja merr duart e dashurisë.
Atëherë, edhe nëse bota digjet,
një lule do të guxojë të çelë.
Dhe në atë lule,
e gjithë shpresa e njerëzimit
do të ketë një emër:
DASHURI.
E kam përkthyer në greqishten letrare, duke ruajtur frymën poetike, figuracionin, ritmin emocional dhe mesazhin humanist të autores. Kam shmangur përkthimin mekanik, në mënyrë që poezia të tingëllojë natyrshëm edhe për lexuesin grek dhe të jetë e përshtatshme për botim.
********
Μέντα ΒΡΕΤΟ
Μέντα Βρέτο
Η Μέντα Βρέτο είναι Αλβανίδα συγγραφέας που ζει και δημιουργεί στην Ιταλία. Έχει εκδώσει αρκετά έργα στην ιταλική γλώσσα και συνεργάζεται τακτικά με ηλεκτρονικά και έντυπα λογοτεχνικά περιοδικά, στα οποία δημοσιεύει άρθρα και λογοτεχνικά κείμενα.
Μέσα από τη συγγραφική της δραστηριότητα έχει αποσπάσει σημαντικές λογοτεχνικές διακρίσεις. Ανάμεσά τους ξεχωρίζει το Ειδικό Βραβείο της Κριτικής Επιτροπής στον λογοτεχνικό διαγωνισμό Il Silenzio Uccide («Η Σιωπή Σκοτώνει»), όπου το έργο της τιμήθηκε και συμπεριλήφθηκε στη συλλογική ανθολογία του διαγωνισμού. Κείμενά της έχουν επίσης συμπεριληφθεί σε διεθνείς ανθολογίες, συμβάλλοντας στην ευρύτερη αναγνώριση της λογοτεχνικής της παρουσίας.
Το πρώτο της βιβλίο προσέλκυσε το ενδιαφέρον και του έγκριτου περιοδικού Marie Claire, το οποίο του αφιέρωσε ιδιαίτερο χώρο, αναδεικνύοντας το έργο της και τη συγγραφική της πορεία.
Η Μέντα Βρέτο φέρει με υπερηφάνεια το επώνυμο Βρέτο, το οποίο συνδέεται με τη σπουδαία μορφή της Αλβανικής Εθνικής Αναγέννησης, τον Γιάνι Βρέτο (Jani Vreto). Θεωρεί αυτή την κληρονομιά πολύτιμη πολιτιστική και ιστορική παρακαταθήκη, αλλά και πηγή έμπνευσης στη δημιουργική της διαδρομή.
-
ΟΤΑΝ ΤΑ ΔΑΚΡΥΑ ΓΙΝΟΝΤΑΙ ΠΡΟΣΕΥΧΗ ΚΑΙ Η ΑΓΑΠΗ ΓΙΝΕΤΑΙ ΦΩΣ
Μέντα ΒΡΕΤΟ
Είμαι ανήμπορη…
Μπροστά σ’ έναν κόσμο
που ξερνά φωτιά απ’ τον ουρανό
και θάβει το μέλλον μέσα στις κούνιες του·
όπου οι μάνες αποχαιρετούν τη ζωή,
σφίγγοντας στην αγκαλιά τους
τις σκιές των παιδιών τους,
κι όπου τα δάκρυα της ανθρωπότητας
σχηματίζουν θάλασσες,
μέσα στις οποίες πνίγεται η συνείδηση.
Θα ήθελα να γίνω φτερά
για τα πουλιά που ακρωτηρίασε ο πόλεμος,
να ράψω με κλωστές φωτός
τον ουρανό που έσκισαν οι βόμβες,
να φυτέψω τριαντάφυλλα πάνω στους τάφους
και να μάθω στις πέτρες να ανθίζουν.
Θα ήθελα να αφαιρέσω τα δόντια της πείνας,
να φιμώσω το ματωμένο στόμα του πολέμου,
να προσφέρω νερό στη γη που κλαίει
και μια μικρή φέτα ουρανού
σε κάθε ψυχή φυλακισμένη στο σκοτάδι.
Μα είμαι ανήμπορη…
Η καρδιά μου είναι ένα κερί
μπροστά σ’ ένα σύμπαν που φλέγεται,
μια σταγόνα δροσιάς μπροστά σ’ έναν ωκεανό πόνου,
μια μοναχική κραυγή
στον κουφό καθεδρικό ναό της ανθρωπότητας.
Και ρωτώ τον ουρανό:
Πόσα παιδιά πρέπει να γίνουν στάχτη
για να καταλάβει ο κόσμος την αξία της ζωής;
Πόσες μάνες πρέπει να γίνουν ζωντανοί τάφοι
για να ντραπούν τα όπλα μπροστά στη φωνή τους;
Κι ύστερα, μέσα στη σιωπή
όπου συντρίβονται οι προσευχές,
ένα αστέρι μού ψιθυρίζει:
"Ακόμη κι η αυγή γεννιέται
από την κοιλιά της νύχτας."
Ίσως να μην μπορώ να σταματήσω τις καταιγίδες,
μπορώ όμως να γίνω ένα καταφύγιο.
Δεν μπορώ να σβήσω όλες τις φωτιές,
μπορώ όμως να πάψω να τροφοδοτώ
τις φλόγες του μίσους.
Δεν μπορώ να μαζέψω όλα τα δάκρυα του κόσμου,
μπορώ όμως να προσφέρω σ’ ένα δάκρυ
μια ακτή για να ξαποστάσει.
Κι όταν τα χέρια μου μείνουν άδεια,
όταν ο πόνος γίνει βουνό
κι η φωνή μου χαθεί στην άβυσσο,
θα απομείνει η προσευχή:
Ένα λευκό πουλί
που περνά πάνω από τα συρματοπλέγματα των συνόρων,
κουβαλώντας στις φτερούγες του
τους χτύπους μιας πληγωμένης ανθρωπότητας.
Θα προσεύχομαι η ειρήνη
να κατέβει στη γη σαν ανοιξιάτικη βροχή,
το ψωμί να ανθίσει πάνω στα τραπέζια των πεινασμένων,
τα σπίτια να ξαναγεννηθούν από τις στάχτες
και τα παιδιά να ζωγραφίζουν τον ήλιο
χωρίς τον φόβο πως ο ουρανός θα εκραγεί.
Είμαι ανήμπορη,
μα δεν είμαι χωρίς ελπίδα.
Γιατί η αγάπη είναι ο σπόρος
που σχίζει το στήθος της πέτρας,
η ρίζα που αγκαλιάζει τις πληγές της γης,
το φως που μαθαίνει στο σκοτάδι
πού τελειώνει το βασίλειό του.
Και ίσως η ειρήνη να αρχίζει
όταν μια καρδιά αρνείται να γίνει πέτρα,
όταν ένα χέρι μεταμορφώνεται σε γέφυρα,
όταν ένα δάκρυ γίνεται προσευχή
κι η προσευχή πιάνει το χέρι της αγάπης.
Τότε, ακόμη κι αν ο κόσμος καίγεται,
ένα λουλούδι θα τολμήσει να ανθίσει.
Και μέσα σ’ εκείνο το λουλούδι,
ολόκληρη η ελπίδα της ανθρωπότητας
θα έχει ένα όνομα:
ΑΓΑΠΗ.
Μέντα Βρέτο
Pershtati në Gjuhën Greke
Migel Flor
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου