Dr. Άρης Σφέϊκος «ΓΛΩΣΣΟδρόμιον»: Μία συνάντηση με τις υπόγειες διαδρομές της Γλώσσας και των Λέξεων (Ηλία Γιαννακόπουλου, Εκδόσεις Σταμούλη, Θεσσαλονίκη, Ιούλιος 226). *ΒΙΒΛΙΟκριτική

  "ΓΛΩΣΣΟδρόμιον" (Ηλία Γιαννακόπουλου)

                                      &. ΒΙΒΛΙΟκριτική

                        &. Γράφει ο Dr. Άρης Σφέϊκος*, Γεωλόγος 

           Η Γλώσσα δεν είναι απλώς το ένδυμα της σκέψης, αλλά είναι και ο χώρος όπου η σκέψη γεννιέται, μορφοποιείται και αποκτά υπόσταση. Κάθε λέξη κρύβει μια ιστορία, μια ρίζα, μια διαδρομή μέσα στον χρόνο και, συχνά, έναν διαφορετικό τρόπο να βλέπουμε τον κόσμο.

           Σπάνια, όμως, ένα βιβλίο κατορθώνει να αποκαλύψει αυτόν τον αθέατο κόσμο με επιστημονική επάρκεια και ταυτόχρονα με τρόπο εύληπτο και χρήσιμο. Σε αυτή την κατηγορία ανήκει το νεοεκδοθέν βιβλίο «ΓΛΩΣΣΟδρόμιον» του Ηλία Γιαννακόπουλου, μια περιπλάνηση στις υπόγειες διαδρομές των λέξεων και της σκέψης.

          Το κείμενο που ακολουθεί έχει ληφθεί από το σχετικό κείμενο-παρουσίασης βιβλιοπωλείου-Εκδοτικού οίκου ”ΑΝΙΚΟΥΛΑ”).

         “Το «Γλωσσοδρόμιον»-Οι υπόγειες διαδρομές της γλώσσας- του Ηλία Γιαννακόπουλου είναι  ένα γλωσσικό οδοιπορικό στον πλούτο, την ιστορία και τη διαχρονική συνέχεια της ελληνικής γλώσσας. Με αφετηρία λέξεις, ρήματα, φράσεις και εκφράσεις του αρχαίου και του νεότερου ελληνικού λόγου, ο συγγραφέας αναζητά τις ρίζες τους, παρακολουθεί τις σημασιολογικές μεταβολές τους και αναδεικνύει τις απρόσμενες συγγένειες που συνδέουν το σύγχρονο λεξιλόγιο με την αρχαία γλωσσική του κληρονομιά.
              Μέσα από 48 θεματικές ενότητες εξετάζονται η προέλευση και η εξέλιξη των λέξεων, οι σύνθετες λέξεις, η λειτουργία των ρημάτων και των επιθέτων, η σχέση γλώσσας και ιστορίας, αλλά και σύγχρονα γλωσσικά ζητήματα, όπως η «γλώσσα» των νέων και η χρήση ξενόγλωσσων όρων.

        Χαρακτηριστικοί τίτλοι, όπως «Τη Γλώσσα μού έδωσαν Ελληνική», «Η πατρίδα μας οι λέξεις», «Είμαστε οι Λέξεις μας», «Η διαχρονικότητα της Γλώσσας μας», «Γλώσσα και Ιστορία» και «Το πόθεν των λέξεων», αποτυπώνουν το εύρος της προσέγγισης. 

        Η ανάλυση συνδέει αρχαίες πηγές με τη σημερινή χρήση της γλώσσας. Ρήματα όπως βαίνω, πάσχω, φέρω και βάλλω αποτελούν αφετηρία για την εξέταση ολόκληρων οικογενειών λέξεων, των διαφορετικών θεμάτων τους, των παραγώγων και των μεταφορικών τους σημασιών.

            Παραθέματα από τον Όμηρο, τον Αισχύλο, τον Σοφοκλή, τον Ευριπίδη, τον Αριστοτέλη και βιβλικά κείμενα συνυπάρχουν με παραδείγματα από τον καθημερινό νεοελληνικό λόγο και τη νεότερη ποίηση, δείχνοντας πώς λέξεις και σημασίες μετακινούνται και επιβιώνουν μέσα στον χρόνο.

          Πρόκειται για μια περιήγηση στις «υπόγειες διαδρομές» των λέξεων, που αντιμετωπίζει τη γλώσσα ως φορέα ιστορίας, πολιτισμού και σκέψης και προσκαλεί τον αναγνώστη να ανακαλύψει όσα κρύβονται πίσω από λέξεις που χρησιμοποιεί καθημερινά.

                                                   ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ

         •Ελληνική γλώσσα και διαχρονική εξέλιξη

           •Ετυμολογία και οικογένειες λέξεων

            •Αρχαία και νέα ελληνική γλώσσα

              •Σημασιολογικές μεταβολές και φρασεολογία

                • Γλώσσα, ιστορία και πολιτισμός

       ΙΔΑΝΙΚΟ ΓΙΑ: • Αναγνώστες που ενδιαφέρονται για την ιστορία και την εξέλιξη της ελληνικής γλώσσας, •Φιλολόγους, εκπαιδευτικούς και φοιτητές και για •Όσους αγαπούν την ετυμολογία, τις λέξεις και τις σημασιολογικές τους διαδρομές.

       ΠΗΓΗ: Οπισθόφυλλο και περιεχόμενα έκδοσης”(κείμενο παρουσίασης βιβλιοπωλείου-Εκδοτικού οίκου ”ΑΝΙΚΟΥΛΑ”).

          Ίσως, τελικά, η μεγαλύτερη αξία της Γλώσσας να βρίσκεται όχι μόνο στις λέξεις που γνωρίζουμε, αλλά και σε εκείνες που ανακαλύπτουμε. Γιατί κάθε λέξη κρύβει μια ιστορία, κάθε ρίζα μια μνήμη και κάθε έκφραση έναν μικρό κόσμο.

           Το «ΓΛΩΣΣΟδρόμιον» φιλοδοξεί ακριβώς αυτό: Nα μας κάνει να ξαναδούμε τη Γλώσσα με σεβασμό και θαυμασμό.

          Ίσως-ίσως ακόμη, τελικά, η Γλώσσα να μην είναι απλώς ο τρόπος με τον οποίο εκφράζουμε όσα σκεφτόμαστε, αλλά ο ίδιος ο τρόπος με τον οποίο υπάρχουμε και νοηματοδοτούμε τον κόσμο. Κάθε λέξη που διασώζεται είναι ένα ίχνος μνήμης και κάθε λέξη που ανακαλύπτουμε, μια νέα δυνατότητα σκέψης.

         Το «ΓΛΩΣΣΟδρόμιον» μας θυμίζει πως, αναζητώντας τις λέξεις, αναζητούμε βαθύτερα τον ίδιο μας τον Εαυτό.

          Γιατί στο τέλος-τέλος είμαστε οι σκέψεις μας και οι λέξεις-οχήματα με τις οποίες εξωτερικεύουμε τα νοήματά μας, τις επιθυμίες μας και ό,τι συνθέτει το βαθύτερο ΕΓΩ μας.

         Πράγματι, λοιπόν, είμαστε,  όλοι προϊόντα των Λέξεών μας. Με αυτές δεν περιοριζόμαστε μόνον να αντιλαμβανόμαστε και να ερμηνεύουμε την πραγματικότητα-τη φυσική, την κοινωνική, την ιστορική- που μας περιβάλλει, αλλά με αυτές επιχειρούμε και το δυσκολότερο ταξίδι: Την ανακάλυψη και τον ορισμό του ίδιου μας του ΕΑΥΤΟΥ, που παραμένει πεισματικά ο μεγάλος μας «άγνωστος». Οι λέξεις γίνονται έτσι καθρέφτης της ύπαρξής μας, αλλά και δρόμος αυτογνωσίας.         

               Ίσως, λοιπόν, ο Ηράκλειτος να είχε δίκαιο όταν διακήρυττε το περίφημο «Εδιζησάμην εμεαυτόν» (αναζήτησα τον εαυτό μου). Γιατί η αναζήτηση του Εαυτού περνά αναπόφευκτα και μέσα από την αναζήτηση των λέξεων που τον συγκροτούν.

          Το «ΓΛΩΣΣΟδρόμιον» του Ηλία Γιαννακόπουλου, ακολουθώντας τις υπόγειες διαδρομές της Γλώσσας και το «έτυμον» των λέξεων, επιχειρεί ακριβώς αυτό: Να μας βοηθήσει να γνωρίσουμε καλύτερα όχι μόνον τις λέξεις που χρησιμοποιούμε, αλλά και τον κόσμο και τον εαυτό που αυτές αποκαλύπτουν. Γιατί, ίσως, γνωρίζοντας βαθύτερα τις λέξεις μας, αρχίζουμε να γνωρίζουμε βαθύτερα και εμάς τους ίδιους.

        Το «ΓΛΩΣΣΟδρόμιον»  δεν   είναι απλώς ένα βιβλίο που πληροφορεί για την προέλευση, τη σημασία και τη διαδρομή των λέξεων. Είναι ένα εργαλείο γλωσσικής αφύπνισης: Μας προτρέπει να μη χρησιμοποιούμε τις λέξεις μηχανικά, αλλά να στεκόμαστε απέναντί τους με περιέργεια, προσοχή και κριτική σκέψη. Να αναζητούμε τι πραγματικά σημαίνουν, από πού έρχονται, πώς μεταμορφώθηκαν μέσα στον χρόνο και τι εξακολουθούν να κουβαλούν μέσα τους.

         Έτσι, το «ΓΛΩΣΣΟδρόμιον» μπορεί να γίνει ένας πολύτιμος συνοδοιπόρος για όποιον θέλει να εμπλουτίσει το λεξιλόγιό του, να βελτιώσει την έκφραση και τη σκέψη του, να κατανοήσει βαθύτερα την ελληνική γλώσσα και, μέσα από αυτήν, να προσεγγίσει καλύτερα τον πολιτισμό και την πνευματική μας κληρονομιά.

           Γιατί η γνώση μιας λέξης δεν σημαίνει απλώς ότι προσθέσαμε μία ακόμη λέξη στο λεξιλόγιό μας. Σημαίνει ότι αποκτήσαμε ένα ακόμη εργαλείο σκέψης. Και όσο περισσότερα τέτοια εργαλεία διαθέτουμε, τόσο περισσότερο διευρύνεται η ικανότητά μας να κατανοούμε τον κόσμο - και, τελικά, τον ίδιο μας τον Εαυτό.

           Το «ΓΛΩΣΣΟδρόμιον», λοιπόν, δεν είναι μόνο ένα ταξίδι στις λέξεις. Είναι ένα ταξίδι μέσα από τις λέξεις προς τη γνώση, τον πολιτισμό, τη σκέψη και την αυτογνωσία.

                                              

           *Ο Δρ. Αριστείδης Σφέικος είναι γεωλόγος, πτυχιούχος του Αριστοτελείου Παν/μιου Θεσ/νικης, και κάτοχος διδακτορικού τίτλου από  το Γεωλογικό Ινστιτούτο του παν/μιου του Τύμπιγκεν, Γερμανίας. Διετέλεσε επιστημονικός συνεργάτης και διδάσκων σε ΑΕΙ και ΤΕΙ ενώ εργάστηκε στην διαχείριση κατασκευής μεγάλων τεχνικών έργων (φράγματα, υδραυλικές και οδικές σήραγγες). Εστιάζει την έρευνα του στην κατανόηση σε βάθος της γεωλογικής λειτουργίας της Γης, τη διαχείριση, προστασία και αειφορία φυσικών πόρων και την αλληλεπίδραση των τεχνικών έργων με το φυσικό περιβάλλον. Όλα τα παραπάνω σε σχέση και εξάρτηση με τις σύγχρονες ανάγκες της κοινωνίας για πρώτες ύλες (όπως το νερό) και την αλληλεπίδραση των αναγκών με τη φυσική λειτουργία της γης (εκμετάλλευση γεωθερμίας). Ταυτόχρονα μελετά την ιστορία των γεωφυσικών επιστημών και έχει μεταφράσει πρόδρομες ιστορικές γεωφυσικές και γεωμορφολογικές μελέτες.

                                                  

https://iliasgiannakopoulos.blogspot.com/

Bahtiyar Hidayet " THE LAST STOP OF LIFE"

 THE LAST STOP OF LIFE

The poor man, returning from hard work,

Would wake up at every stop.

... First, beside the maternity hospital,

Then, beside School No. N,

Then, beside the Military Commissariat,

Then, beside the Slave Market,

Later,

Beside the Civil Registry Office,

Then, beside the market, beside the police station,

And later, beside the courthouse.

Passing by the railway station, too,

He reached the final stop— Beside the trash bin.

The horrifying thing was this:

At the final stop, the poor man understood a truth.

An old wall clock,

Which had no place even in the trash bin,

Was being urinated on by a stray dog

Lifting its leg,

As if giving time its due.

It was as though ointment

Had been applied to the wounds

On the poor man's hands.

For in this country,

There was no one

Who would even piss on an injured finger.

Ευφροσύνη Στρατιώτη "Νοέμβρης μελαγχολικός"

 Νοέμβρης μελαγχολικός

Τις ώρες που το πνεύμα είναι ανήσυχο και κοιτώ κατάματα τον ουρανό, οι γλάροι πετούν συνηθισμένα, όπως όλες τις εποχές του χρόνου.

Και όταν έρχεται μπόρα, αρχίζουν και ρίχνουν κάτι ουρλιαχτά μαζί με άλλα πουλιά. Κράζουν, κράζουν. Ζαλάδα την ώρα που περπατώ ακούγοντας τα. Και βέβαια με τρομάζουν, γιατί ποτέ δεν κρατώ ομπρέλα. Αφήνω τη βροχή να ξεπλύνει... να ξεπλύνει τις σκέψεις μου.  

Την ώρα που έρχεται η στεναχώρια, η απώλεια εαυτού, η μοναξιά που γίνεται μια δυνατή μπουνιά από πέτρα και σίδερο, εκείνη την ώρα πετούν τα γλαροπούλια και κάποια μαύρα πουλιά —δεν γνωρίζω το όνομά τους— και κάθονται επάνω στους ηλιακούς, σωρό από δαύτα!

Και τρομάζω, τρομάζω... Μου θυμίζουν τα πουλιά του Χίτσκοκ που τα είδα σε μικρή ηλικία και από τότε φοβάμαι όταν τα βλέπω όλα μαζεμένα, καθώς με κοιτούν το πρωί. Με κοιτούν όταν νυχτώνει και μαζεύονται όλα μαζί, για να ζεσταθούν. Θεέ, Θεέ μου, δώσε αυτόν τον μήνα, αυτόν τον Νοέμβριο μήνα, υγεία, πνευματική διαύγεια, ειρήνη στον εαυτό μας.

Δώσε μας ελπίδα να κοιτάμε τον ουρανό χωρίς να δακρύζουμε.

Ευφροσύνη Στρατιώτη ©

1-11-2026

Η Ευφροσύνη–Χρυσάνθη Στρατιώτη είναι απόφοιτος της σχολής Βρεφονηπιοκόμων του ΙΕΚ Ξυνή. Παρακολουθεί μαθήματα Σχέσεων και Επικοινωνίας στο Ανοικτό Λαϊκό Πανεπιστήμιο, εμπλουτίζοντας διαρκώς τις γνώσεις και την προσωπική της εξέλιξη.

Ποιήματά της έχουν αναρτηθεί στην Ανοιχτή Βιβλιοθήκη. Δημοσιεύσεις της έχουν παρουσιαστεί στο Homo Universalis – Γεωργία Κοτσόβολου, καθώς και στα Fractalart.gr, Storywits, polismagazino.gr (Polispress), Υδράνη, Texnes Online,logodiadromes.gr.

Έχει συμμετάσχει σε εκδήλωση ποίησης του Δήμου Νίκαιας με θέμα «Φύση–Άνθρωπος». Παράλληλα, έχει λάβει μέρος σε αξιόλογες συλλογικές εκδόσεις, όπως στο «5ο Ανθολόγιο Ομάδας Ποιητική Έλξη – Απόπειρα Φωτός» και στο «Ανθολόγιο των μελών» από το Ποιητικό Εργαστήρι Θρυαλλίδας.

Το 2025 κυκλοφόρησε η πρώτη της ποιητική συλλογή με τίτλο «Το Θαύμα των ανθρώπων» από τις Εκδόσεις Δρόμων.

H. Mehmetaj "Ο ΚΩΔΙΚΑΣ ΤΩΝ ΔΑΚΡΥΩΝ " Απόδοση στα ελληνικά από την Μπριτζίλντα Ντέντε

 

Ο ΚΩΔΙΚΑΣ ΤΩΝ ΔΑΚΡΥΩΝ (σονέτο) 

Αχ, να ’μουν ψυχίατρος —του νου θεραπευτής—
να ερμηνεύσω τα δάκρυα που αδιάκοπα κυλούν, κάτω απ’ τις βλεφαρίδες σου,
να δω τι θα βρεις: μια ατέλειωτη βροχή στα μάγουλά σου, που διαρκώς πληθαίνουν!

Κι ας είναι ο έρωτας αρχαίος, παλιός όσο ο χρόνος, ξαναγεννιέται, αψηφώντας ακόμα και τη δική σου αδυναμία· κρύβει ρεύματα πικρά, μα και πλούτο μεταξένιο — μα ο χρόνος, από μόνος του, απαξιώνει έναν τέτοιο θησαυρό! 

Ένας κώδικας είναι κώδικας, φυλάει ένα μυστικό βαθύ, όπου ακόμα κι η τρέλα μένει κλειδωμένη, μακριά απ’ το βλέμμα· παλεύω να ξεκλειδώσω αυτό το κρυφό, αινιγματικό οχυρό, μα μένει ερμητικά σφραγισμένο —όπως τα μυστικά που κρατά η νύχτα! 

Ψάχνω το κλειδί για να ξεκλειδώσω αυτόν τον κώδικα, αυτό το μυστήριο, μην τυχόν και μείνω ζητιάνος, μέσα σε απόλυτη φτώχεια! 

H. Mehmetaj, 25 Οκτωβρίου 2026 

Μετάφραση; Μπριτζιλντα Ντεντε

ΘΟΔΩΡΗΣ ΜΠΕΛΙΤΣΟΣ " Του Νοέμβρη ημερολόγιο, κάπως διαφορετικό"

 

Βροχερός μας ήρθε ο Νοέμβρης, όπως του πρέπει δηλαδή, κανονικός, φθινοπωρινός, χωρίς το αρρωστιάρικο καλοκαιράκι του Άη Δημήτρη και τον καλόκαιρο του ζηλιάρη Σεπτέμβρη που νομίζει πως είναι Αύγουστος.

Νοέμβρης, ο ένατος μήνας (novem) του ρωμαϊκού χρονολόγιου καθώς για τους Ρωμαίους η χρονιά ξεκινούσε με τον θεό του πολέμου, το Μάρτη (Martius<Mars: Άρης), όταν έφτιαχνε ο καιρός και ξεκινούσαν τις εκστρατείες τους. Ένατος μόνο στο όνομα πλέον, αφού αργότερα οι Ρωμαίοι άλλαξαν τη σειρά κι έτσι την κληρονομήσαμε κι εμείς ως Ρωμιοί κι όλοι οι υπόλοιποι.

Νοέμβρης, λοιπόν, με πρώτη-πρώτη τη γιορτή των αγίων Αναργύρων που τους κάναμε Αργύρηδες και Αργυρίες, γιατί το «ανάργυρος» εδώ και χρόνια δεν είναι της μόδας ως φιλοσοφία και ως αντίληψη, ποιος είναι «ανάργυρος», τουτέστιν αφιλοχρήματος, στις μέρες μας;

Νοέμβρης της Οχτωβριανής επανάστασης, που έγινε το Νοέμβρη, καθώς οι Δέκα Μέρες που συγκλόνισαν τον κόσμο ξεκίνησαν στις 7 Νοέμβρη 1917, άλλο παράδοξο και τούτο, μιας και τότε ο Νοέμβρης ξεκινούσε αργότερα στην καθ’ ημάς χριστιανική ανατολή που κρατούσε πεισματικά το ημερολόγιο του Ιούλιου Καίσαρα, και όχι του Ρωμαίου Πάπα, του δικηγόρου Ούγκο Μπονκομπάνι από την Μπολόνια, ή αλλιώς Γρηγορίου ΙΓ, που είχε την ιδέα να αλλάξει την αρίθμηση των ημερών, νομίζοντας ο αφελής πως θα αλλάξει και ο ρους των γεγονότων.

Κάπως έτσι, στις 8 Νοέμβρη 1912 που λευτερώθηκε η Μυτιλήνη, δεν βοήθησαν οι Ταξιάρχες τα ελληνικά όπλα, αλλά η μεσοσπορίτισσα Παναγιά, αφού για τους δυτικούς ήταν 21 Νοέμβρη. Μπερδεμένες ιστορίες και δεν είναι οι μόνες.

Και στα Νοεμβριανά του 1916, όταν κορυφώθηκε ο εθνικός διχασμός μεταξύ κωνσταντινικών και βενιζελικών, έμεινε το όνομα αν και ξεκίνησαν την πρώτη του Δεκέμβρη (18 Νοέμβρη με το παλιό ημερολόγιο).

Τ’ άγιο-Φιλίππου, στις 14 Νοέμβρη, με το χτύπημα της καμπάνας οι παλιοί παίρνανε τα κατσόνια και τις τέμπλες, ζαλώνονταν τα λιόπανα και ξεκινούσαν το λιομάζωμα. Μα σαν άλλαξε ο Καζαμίας, μπερδεύτηκε το πράγμα, ο άγιο-Φίλιππας γιορτάζει 13 μέρες πιο νωρίς και οι ελιές θέλουν τις μέρες τους ακόμα ώσπου να ωριμάσει ο ευλογημένος καρπός.

Οι Φίλιπποι και οι Φιλιππίες πάντως δεν έχουν τέτοια προβλήματα, εορτάζουν κανονικά στις 14, και είναι κάμποσοι με αυτό το όνομα. Όχι επειδή είναι «φίλιπποι», φίλοι των ίππων δηλαδή, ούτε διότι συγκινούνται από το μαρτύριο του αποστόλου Φιλίππου που τον κάρφωσαν σε ένα ξύλο κάπου στη Φρυγία και αργότερα διεμερίσαντο τα οστά του τήδε κακείσε: η κάρα του στην Κύπρο, ένα δαχτυλάκι στη Ρουμανία, κάποια πλευρά στο Αγιονόρoς, κάποια άλλα στη Ρώμη, μια παλάμη εδώ, μια περόνη εκεί, “holy business as usual”. Ανακάλυψαν και τον τάφο του οι Τούρκοι· να μην πάρουν κι αυτοί κάτι από την πίτα;

Δεν είναι αυτός ο Φίλιππος που συγκινεί και δίνουν το όνομά του στα παιδάκια, αλλά ο άλλος, ο Μακεδών, που ακούγεται αλλιώς, έχει ένα γόητρο βλέπεις, ιδίως με την μακεδονολαγνεία που κυριαρχεί τις τελευταίες δεκαετίες.  

Αντίθετα από τον ξεχασμένο φιλαράκο του, τον Ναθαναήλ, που ελάχιστοι τον επιλέγουν για όνομα, δεν γνωρίζουν καν πότε γιορτάζει ούτε τα μαρτύρια που τράβηξε στις Ινδίες και στην Αρμενία όπου δίδαξε. Γνωρίζουν βέβαια την Έλενα Ναθαναήλ, που καθιέρωσε ως καλλιτεχνικό το όνομα του γέρο Ναθαναήλη ή Ναθαναηλέα, ενός προπάππου της που έζησε στα ορεινά χωριά του Ταϋγέτου και, τι σύμπτωση, ήταν παππούς και της δικής μου γιαγιάς! Όχι πως, εκτός από ένα απειροελάχιστο κλάσμα γονιδίων, είχαμε κάτι άλλο κοινό, ούτε στη χάρη ούτε στην ομορφάδα έμοιασα στην Έλενα.

Αλλά ξέφυγα από το θέμα που είναι ο Νοέμβρης της ελιάς, της σποράς και της επιστροφής των τσομπάνηδων στα χειμαδιά: «Όντας η Πούλια βασιλεύει, μήτε τσομπάνος στα βουνά, μήτε ζευγάς στους κάμπους», εννοώντας τη δύση της Πούλιας αμέσως μετά την ανατολή του ηλίου. Από πανάρχαιες παρατηρήσεις της πορείας του αστερισμού «με τα εφτά παιδιά», γνώριζαν πως «στις δεκαφτά ή δεκοχτώ πέφτει η Πούλια στο γιαλό» και μετά ο καιρός χειροτερεύει, όχι μόνο εδώ αλλά σε όλη την υφήλιο: στην Περσία οι αστρολάτρες κάνανε γιορτή, στην Αίγυπτο την τιμούσαν ως Ίσιδα και με διάφορα ονόματα όλοι οι προβιομηχανικοί λαοί: οι Ινδοί, οι Κέλτες, οι αυτόχθονες Μαορί της Ν. Ζηλανδίας, οι Αμπορίτζιναλ της Αυστραλίας, οι Κέτσουα της Νότιας Αμερικής, οι Κινέζοι, οι Ιάπωνες που τη λένε Σουμπαρού (η γνωστή εταιρία την έχει ως έμβλημα). Εδώ την είπανε Μεσοσπορίτισσα. Μόνο που η Πούλια δεν βασιλεύει πια στις 17 Νοέμβρη όπως παλιά, αλλά στο τέλος του μήνα: η αλλαγή του Καζαμία που λέγαμε.

Στις 17 Νοέμβρη εδώ συνέβη μια άλλη γιορτή, μια γιορτή που χάραξε τη γενιά μας, που άλλαξε τον τρόπο που βλέπαμε τα πράγματα, που τα όνειρα θέλησαν να γίνουν πράξη, μια γιορτή που συντρίφτηκε κάτω από τις ερπύστριες αλλά δεν ξέφτισε, τα όνειρα δεν σβήνουν ποτέ, κάποτε-κάποτε επανέρχονται, ζητούν δικαίωση και παίρνουν την εκδίκηση τους.

Κι όσο θα τσουλάει ο Νοέμβρης αργά-αργά, διαγράφοντας τη μία μετά την άλλη τις ημερομηνίες, στις 11 ο Αγ. Μηνάς θα προμηνύει το χειμώνα που πλησιάζει κι ο Αγ. Αντρέας στις 30 θα υπενθυμίσει πως: «από του Αγιαντριός, αντριεύει το κρύο». Μόνο που κι αυτοί λαθεύουν πια καθώς όλα τα είχε ταιριάξει ο απλός λαός με το παλιό ημερολόγιο: η 11η του παλιού είναι 24 Νοέμβρη και η παλιά 30η Νοέμβρη είναι 13 του Δεκέμβρη, τότε που πράγματι το κρύο αντριεύει για τα καλά, την επόμενη του Άγιο-Σπυρίδωνα (12 Δεκέμβρη), όταν «βάζει η μέρα ένα σπυρί». Μόνο που η μέρα δεν αρχίζει να μεγαλώνει στις 12 αλλά 10-11 ημέρες αργότερα, στις 22-23 Δεκέμβρη, πάλι ο παλιός Καζαμίας προδίδεται από τον νεότερο.

Μα προχώρησα πολύ, στο Νοέμβρη είμαστε, όπου νάναι θ’ ανοίξουν τα βαρέλια με το νέο κρασί, βγαίνουν τα τσίπουρα, θ’ ανάψει το τζάκι, κάστανα, φουντούκια, φιστίκια κι άλλοι χειμωνιάτικοι καρποί θα μας συντροφεύουν τις βροχερές ημέρες και τις μεγάλες σε διάρκεια νύχτες, λίγα χρυσάνθεμα στο βάζο και ένα καλό βιβλίο, πού και πού, μην ξεχνάμε και την πνευματική τροφή.

Κι από τις 14 ξεκινά το Σαραντάμερο, αρχίζουν οι ετοιμασίες για τα Χριστούγεννα, μην τις ξεκινάτε πρόωρα, δεν έχουν γούστο οι άκαιροι στολισμοί. Και νηστεία λέει η εκκλησία, …λέμε τώρα, πάντως δεν είναι κακή η αποφυγή των ζαμπονο-κρεατικών για λίγο διάστημα. Εντάξει, μεσολαβούν και γιορτές: Μαρίες στις 21, Κατερινούλες στις 25, Στυλιανοί και Στελίτσες στις 26, Αντρέηδες και Αντριάνες στις 30 και μερικές μικρότερες. Προς τιμήν τους το κρέας καταλύεται.  

Καλό μήνα αδέρφια, όπου κι αν σας βρίσκει ο Νοέμβρης!

Θ. Μπελίτσος, Ν. Σμύρνη 1.11.2026

 

https://belitsosquarks.blogspot.com/

Takis Chronopoulos "The poverty of the soul"

 

''The poverty of the soul" - Takis Chronopoulos ©
(On emotional cheapness and the quiet degradation of the human spirit)

The heart becomes poor when it mistakes attention for affection an' exposure for truth.

How cheaply intimacy is traded when private wounds become public currency.

Even sorrow loses its dignity when it begs an audience to validate its existence.

Poverty of the soul begins where sincerity ends an' performance takes its place.

Only the insecure need a chorus to make their feelings appear profound.

Vulnerability is sacred until vanity turns it into spectacle.

Emotional cheapness is the art of appearing wounded while quietly collecting allegiance.

Real feeling needs no witnesses and genuine dignity never begs applause.

Those who mistake emojis for affection have yet to understand the weight of a human heart.

Your worth is not measured by the number of strangers willing to take your side.

Often, the loudest declarations of sincerity conceal the emptiest intentions.

Friendship becomes hollow when loyalty is recruited rather than earned.

There is a peculiar poverty in those who must display everything to feel they possess anything.

How small the soul becomes when approval matters more than truth.

Elegance of feeling lies in what remains unexploited.

Some seek not understanding, but an audience willing to mistake their performance for pain.

Others applaud without discernment, surrendering their judgement for the comfort of belonging.

Unseen sincerity possesses a wealth that public approval can neither purchase nor imitate.

Let the world applaud. The soul knows the difference between being admired an' being real.

ΠΕΤΡΟΣ ΚΥΡΙΑΚΟΥ ΒΕΛΟΥΔΑΣ "Η ΨΥΧΗ ΔΙΧΩΣ ΑΓΚΑΘΙΑ"

 

Η ΨΥΧΗ ΔΙΧΩΣ ΑΓΚΑΘΙΑ

Τα δάκρυα του ουρανού

σταγόνες ελπίδας

στην ανοιξιάτικη περιήγηση της ψυχής

Και εκείνο το ξανθό παιδί

με τον ήλιο για πρόσωπο

ξαποσταίνουν τα φεγγάρια

στης νύχτας το κρεβάτι…

Το παιδί με τον ήλιο για καπέλο

μαθαίνει ποδήλατο

με τις βοηθητικές ρόδες

μην χάσει την ισορροπία

της νηνεμίας η σκέψη…

Τα αγκάθια εν μέσω χειμωνιατικου τοπίου

πυκνώνουν στο δάσος εκεί που

ενα απομερο μελαγχολικό ξυλινο σπίτι

με παράθυρα που κραυγάζουν σαν φιλοξενούν

την μοναξιά καθε μέρα,

κάθε βράδυ

Η μοναξιά ειρωνεύεται

τον χειμώνα

γέρασες κυρ χειμωνα του λέει

και ο χιονανθρωπος που επισκέπτεται

την μοναξιά σε αυτο το ανήλιαγο ξυλινο σπίτι

καπνίζει εικονικά άφιλτρα τσιγάρα

σκόρπια φύλλα της φθινοπωρινής νοσταλγίας

το τρένο σταμάτησε…

το δάσος γέρασε,

και εκείνο το ξανθό

παιδι πλέον μεγάλωσε

πια και δεν παίζει κρυφτό και κυνηγητό

με τους φίλους του…

Η ψυχή στην κάμαρα της σκοτεινής

ειρκτης των ονείρων

διψάει για ήλιο

και εκείνος λούζει

με τις ακτίνες του τον χιονισμένο κήπο

της ψυχής

με την ελπίδα να βηματίζει με χαρά

και αισιοδοξία στης καρδιάς την …βαρυχειμωνιά!

ΠΕΤΡΟΣ ΚΥΡΙΑΚΟΥ ΒΕΛΟΥΔΑΣ