Δευτέρα, 17 Αυγούστου 2015

Έλλη Σουγιουλτζόγλου-Σεραϊδάρη ( Nelly's ) (23 Νοεμβρίου { 1899 - 17 Αυγούστου 1998 }


Η Έλλη Σουγιουλτζόγλου-Σεραϊδάρη γνωστή ως Nelly's από την αγγλική υπογραφή της υπήρξε Ελληνίδα φωτογράφος με διεθνή αναγνώριση.

Γεννήθηκε στο Αϊδίνι, αλλά έλαβε την πρώτη της μόρφωση στη Σμύρνη, όπου εγκαταστάθηκε η οικογένειά της μετά την καταστροφή του Αϊδινίου. Παρόλο που μετέβη στη Δρέσδη μαζί με τον αδελφό της για να σπουδάσει ζωγραφική, εντέλει την κέρδισε η φωτογραφία, στην οποία στράφηκε με δασκάλους τον Ούγκο Έρφουρτ διάσημο πορτρετίστα της Δρέσδης και τον Φραντς Φίλντερ.
Μετά την εγκατάσταση της οικογένειας στην Αθήνα του 1924, η Έλλη Σουγιουλτζόγλου φτιάχνει το πρώτο της εργαστήριο επί της οδού Ερμού και ασχολείται με τη φωτογράφιση πορτρέτων και θεματικών ενοτήτων κατ' ιδίαν ή επί παραγγελία του ΥΠ.ΠΟ. Πρόσφυγας ουσιαστικά η Ελληνίδα φωτογράφος απαθανάτισε με ζωντάνια πορτρέτα προσφύγων αλλά και σημαντικών προσώπων της εποχής της, όπως ο Κωστής Παλαμάς και ο Ελευθέριος Βενιζέλος. Ιδιαίτερη θέση στο έργο της κατέχουν οι γυμνές ή ημίγυμνες φωτογραφίσεις στην Ακρόπολη της Μόνα Πάεβα (Mona Paeva), πρώτης μπαλαρίνας της Opera Comique οι οποίες προκάλεσαν σκάνδαλο στην κοινωνία του μεσοπολέμου, όταν δημοσιεύθηκαν το 1929, στο γαλλικό περιοδικό Illustration. Στη σειρά "Παραλληλισμοί" επιχειρεί να συγκρίνει προσωπογραφικά βοσκούς και χωριατοπούλες με κούρους και κόρες για να αποδείξει τη φυλετική συνέχεια των Eλλήνων. Όταν το Υπουργείο Τύπου και Τουρισμού της δικτατορίας Μεταξά της αναθέτει το 1939 να διακοσμήσει με τις φωτογραφίες της το Ελληνικό περίπτερο στη Διεθνή Έκθεση της Νέας Υόρκης, η Σεραϊδάρη επιλέγει και χρησιμοποιεί αυτές ακριβώς τις φωτογραφίες κάνοντας ένα γιγαντιαίο κολάζ . Παρόλο που αρκετοί κριτικοί θεώρησαν τους παραλληλισμούς της αφελείς και αρκετοί τους συνέδεσαν με τη ναζιστική ιδεολογία της εποχής (το Τρίτο Ράιχ και ο "Τρίτος Ελληνικός Πολιτισμός" του Μεταξά), η ίδια η Nelly ήταν εξαιρετικά περήφανη γι'αυτούς, και μάλιστα επιθυμούσε να τους εκδώσει σε αυτόνομο λεύκωμα

Φωτογράφισε τις Δελφικές γιορτές του Σικελιανού και της γυναίκας του Εύας Πάλμερ το 1927 και κατ' αποκλειστικότητα το 1930, ενώ το 1936 μετέβη στο Βερολίνο για να φωτογραφίσει τους Ολυμπιακούς Αγώνες. Το ξέσπασμα του Β' Π.Π. τη βρήκε στις ΗΠΑ, όπου έμεινε αναγκαστικά σχεδόν 27 χρόνια από το 1939 μέχρι το 1966. «Η πόλη της Νέας Υόρκης έδωσε στη Nelly's» κατά την Κατερίνα Κοσκινά «και τη δυνατότητα να καταγράψει σημαντικές στιγμές από την οικοδόμησή της και να αποτυπώσει στιγμιότυπα από την κίνηση των δρόμων και των πλατειών της. Έτσι, με δύο σημαντικότατες φωτογραφικές σειρές, το "Easter Parade" και τους "Δρόμους", κατέπληξε το νέο δάσκαλό της και απέδειξε ότι εκτός από το να εκτελεί παραγγελίες είναι σε θέση να δώσει μια νέα δυνατότητα ανάγνωσης της αρχιτεκτονικής»

Το 1966, επιστρέφοντας στην Ελλάδα, έμεινε με τον σύζυγό της Άγγελο Σεραϊδάρη στη Νέα Σμύρνηδιαμορφώνοντας το διαμέρισμά της σε φωτογραφικό μουσείο. Το 1989 δημοσίευσε την αυτοβιογραφία της.Δώρισε το μεγαλύτερο κομμάτι του έργου της στο Μουσείο Μπενάκη. Έχει τιμηθεί με το παράσημο του Ταξιάρχη του Φοίνικα, με βραβείο της Ακαδημίας Αθηνών, ενώ εξέδωσε πολλά λευκώματα με φωτογραφίες της και παρουσίασε τα έργο της σε πολλές εκθέσεις. H Έλλη Σεραϊδάρη πέθανε στην Αθήνα, στις 17 Αυγούστου του 1998. πηγή 
Γερμανικής – αρχικά – φωτογραφικής επιρροής, το έργο της μικρασιάτισσας Nelly’s από το Αϊδίνι χαρακτηρίζεται από κινητικότητα και ελευθερία, όπως και η ίδια η ζωή της.
Από τους Γερμανούς δασκάλους της, Hugo Erfurth και Franz Fiedler, αποκόμισε την πικτοριαλιστική τεχνική και την κλασική αισθητική. Η εγκατάστασή της στην Αθήνα το 1924, όπου ανοίγει φωτογραφικό studio στην οδό Ερμού, θα την προσανατολίσει προς μία ελληνοκεντρική και συντηρητικότερη αντιμετώπιση της θεματογραφίας. Στο πορτρέτο, στο οποίο θα εξασκηθεί σ’ όλη τη διάρκεια της φωτογραφικής της πορείας στην Ελλάδα και την Αμερική, οφείλεται η απεικόνιση της αθηναϊκής κοινωνίας του Μεσοπολέμου αλλά και η συγκρότηση σημαντικού αρχείου της ελληνικής ομογένειας. Από το 1927 η Nelly’s περιοδεύει την ελληνική ύπαιθρο στοιχειοθετώντας το πανόραμα της Ελλάδας του Μεσοπολέμου. Ελληνίδα της διασποράς, συνθέτει φωτογραφικά μία Ελλάδα «ειδυλλιακή». Μέσα από τα επίσημα τουριστικά έντυπα που κυκλοφόρησαν με φωτογραφίες της στο εξωτερικό, διαμορφώθηκαν οι πρώτες βάσεις-οπτικά σύμβολα της ελληνικής «τουριστικής φιλοσοφίας».

Τα μνημεία και οι αρχαιολογικοί θησαυροί αποτυπώθηκαν συστηματικά από την Nelly’s: οι πειραματισμοί με το φυσικό φως και η αποτύπωση των αρχαίων ναών στη διαμνημειακή τους σχέση παραπέμπουν στις λήψεις του επίσης γερμανού φωτογράφου και μαθητή του Erfurth, Walter Hege. Oι φωτογραφίες χορού (1923-1929) στη Γερμανία, αλλά κυρίως αυτές στην Ακρόπολη, ξεχωρίζουν για τη θεματική τους συνοχή και την αναδεικνύουν σε κορυφαία φωτογράφο χορού του Μεσοπολέμου. Στην Αμερική, όπου εγκαταστάθηκε και παρέμεινε για 25 περίπου χρόνια, θα προσθέσει στο πανόραμα της θεματογραφίας της τη διαφημιστική και έγχρωμη φωτογραφία, καθώς και το φωτορεπορτάζ (Easter Parade – δρόμοι της Ν. Υόρκης), χωρίς ωστόσο να μπορέσει να ενταχθεί στις σύγχρονες τάσεις της αμερικανικής φωτογραφίας. Μετά από έναν αιώνα έντονης φωτογραφικής παρουσίας και δυναμικής διεκδίκησης της προβολής του έργου της, η Nelly’s πεθαίνει στην Αθήνα κληροδοτώντας στην ελληνική φωτογραφική ιστορία ένα έργο πολυσύνθετο, παραδειγματικό για νέους φωτογράφους, τόσο λόγω της καλλιτεχνικής όσο και της τεκμηριωτικής του αξίας.πηγή 


Παραλληλισμοί.

Παραλληλισμοί.

Από Δελφικές γιορτές ΄Αγγελου και Εύας Σικελιανού

Εύα Σικελιανού, από τις Δελφικές γιορτές.

 

Ηπειρώτισσες στις θημωνιές.
Ήπειρος, γύρω στο 1930

 Κρήτη 
  Κρήτη 

 Κρήτη 


Κρήτη 


Τριπολιτσιώτες προύχοντες με εθνική ενδυμασία

Πορτρέτο γυναίκας της υπαίθρου.
Ελλάδα, 1927-30

Ακρόπολη, τα Προπύλαια και ο ναός της Αθηνάς Νίκης.
Αθήνα, γύρω στο 1930

Βοσκόπουλα.
Ιωάννινα, γύρω στο 1930

Χαλκωματάς.
Πειραιάς, γύρω στο 1930


Η φωτογράφιση του 1929 που σόκαρε την κοινή γνώμη
Αρθρο της  Νίκης  Παπάζογλου στο http://www.newsbeast.gr/

Το γυμνό κόνσεπτ στον Παρθενώνα «ταρακούνησε» τις συντηρητικές αρχές της Ελλάδας

«Διαμαρτύρομαι στο όνομα των Θεών του Ολύμπου, οι οποίοι, όπως όλοι ξέρετε, όχι μόνο περπατούσαν ξυπόλυτοι, οι άντρες αναμεμειγμένοι με τις γυναίκες, αλλά προσεύχονταν και στους ναούς τους γυμνοί».
Με αυτά τα λόγια, ο Παύλος Νιρβάνας, τον Μάιο του 1929, ήταν ένας από τους λίγους που υπερασπίστηκε στη στήλη του, στο Ελεύθερο Βήμα, την πρώτη Ελληνίδα φωτογράφο, όταν η μικρή Αθηναϊκή κοινωνία την κατηγόρησε για τις φωτογραφίες που απεικόνιζαν την διάσημη χορεύτρια της Comedie Francaise, Μόνα Πάεβα, να χορεύει γυμνή στον Παρθενώνα.
Η φωτογράφιση ενός εντελώς γυμνού σώματος, προκλητική και ασυνήθιστη για την εποχή, σε συνδυασμό με την τοποθεσία ταμπού, σύμβολο ενός ολόκληρου πολιτισμού, ήταν αρκετά για να προκαλέσουν τις έντονες αντιδράσεις της συντηρητικής κοινωνίας που μέχρι εκείνη τη στιγμή είχε υποδεχτεί θερμά την νεαρή φωτογράφο από το Αϊδίνι.
Όταν το 1924, η νεαρή Έλλη Σουγιατζόγλου-Σεϊραρδάρη έρχεται στην Αθήνα, ανοίγει στην Ερμού το πρώτο της φωτογραφικό στούντιο. Η αποδοχή της αστικής τάξης είναι ενθουσιώδης, αφού αντιλαμβάνεται ως σημάδι εκλεπτυσμένης τέχνης την δημιουργία των οικογενειακών πορτρέτων από μια νεαρή καλλιτέχνιδα, η οποία πειραματίζεται με τη φωτογραφία, αποθανατίζοντας αρχαία μνημεία και μικρές αυλές των αθηναϊκών σπιτιών.

Η συνάντηση με τη Μόνα Πάεβα
Λίγο αργότερα η Nelly στρέφει την προσοχή της στο μνημείο της Ακρόπολης το οποίο την εντυπωσιάζει, και αποφασίζει να του δώσει ένα πρόσωπο και να το θέσει σε κίνηση. Όταν μαθαίνει πως η διάσημη χορεύτρια Μόνα Πάιβα, βρίσκεται στην Ελλάδα, την συναντά και της προτείνει για το σκοπό αυτό να την φωτογραφίσει στον Παρθενώνα. Ύστερα από λίγο καιρό μια από τις φωτογραφίες αυτές φιλοξενείται στις σελίδες του γαλλικού περιοδικού «Illustration de Paris».
Η κατακραυγή των συντηρητικών αρχών της Ελλάδας του 1928 είναι έντονη και καταγράφεται στον τύπο της εποχής με πηχυαίους τίτλους που μιλούν για «βεβήλωση του αρχαίου βράχου». Την ίδια ώρα βέβαια η παγκόσμια κοινή γνώμη αποδέχεται την φωτογράφιση με κύματα θαυμασμού και «ελληνολατρίας».
Η ίδια η Nelly δεν δημοσίευσε τις φωτογραφίες. Έδωσε μόνο μερικές από αυτές στην Μόνα Πάεβα όταν έφυγε από την Αθήνα. Η φωτογράφιση έγινε κατόπιν άδειας και το γυμνό προέκυψε τυχαία. Σε παλιά συνέντευξή της δήλωνε πως είχε τηρήσει όλους τους κανονισμούς. Είχε ζητήσει άδεια από τον διευθυντή της Ακρόπολης, Αλέξανδρο Φιλαδελφέα, με σκοπό να κάνει μια καλλιτεχνική φωτογράφιση με μοντέλο την Μόνα Πάεβα που έδινε εκείνο τον καιρό παραστάσεις στην Αθήνα. Η άδεια της δόθηκε ευχαρίστως.


 «Είχα πάρει μαζί μου πολλά μέτρα άκοπες μουσελίνες, αρχαϊκά πέπλα για την όμορφη μπαλαρίνα. Από τη διεύθυνση της Ακρόπολης μου είχαν πει ότι η φωτογράφιση έπρεπε να γίνει μετά το επισκεπτήριο. Έτσι για να μην είμαστε δυο κοπέλες μόνες στην ερημιά παρακάλεσα τον πατέρα μου να μας συνοδεύσει. Ήταν όμως εκεί και ο ίδιος ο Φιλαδελφέας. Μας έδειξαν το σπιτάκι του φύλακα και μας είπαν ότι η καλλιτέχνης μπορούσε να αλλάξει εκεί και να βάλει τα πέπλα που είχα φέρει μαζί μου. Η πόρτα ήταν μισάνοιχτη, και καθώς ο ήλιος έγερνε και γέμιζε με φως τον μικρό χώρο, είδα για πρώτη φορά την ξένη χορεύτρια ολόγυμνη. Μου φάνηκε πως ενσάρκωνε το πνεύμα των αρχαίων μαρμάρων! Την ρώτησα αν θα μπορούσε να ποζάρει τελείως γυμνή και δέχτηκε. Έτρεξα και ρώτησα τον Φιλαδελφέα. Η απάντησή του ήταν καταφατική: «Φτάνει οι φωτογραφίες να μην είναι για δημοσίευση». Η ξένη χορεύτρια προχώρησε ολόγυμνη, κρατώντας μόνο ένα μικρό κλωνάρι ελιάς. Κι άρχισε να χορεύει μέσα στον Παρθενώνα, ενώ η Nelly's με τον φωτογραφικό της φακό απαθανάτιζε τις διάφορες φάσεις του εξαίσιου θεάματος.

Η πρόθεση της φωτογράφου
Η πρόθεση της ίδιας της φωτογράφου δεν ήταν να δημιουργηθεί κανένα σκάνδαλο μέσα από το οποίο θα αύξανε την φήμη της ή το οικονομικό της όφελος. Άλλωστε φωτογράφιζε την χορεύτρια για τον εαυτό της, πιστεύοντας πως ανάμεσα σε εκείνη και τον αρχαίο ναό ανακάλυπτε εκ νέου μια ξεχασμένη σχέση ισορροπίας, κίνησης και αρμονικής συνύπαρξης της αρχιτεκτονικής και της ανθρώπινης δημιουργίας. Άλλωστε οι φωτογραφίες της Μόνα Πάεβα στην Ακρόπολη δεν ήταν η πρώτη φωτογράφιση στη φύση που πραγματοποιούσε η Nelly.

 Από όταν ακόμα μαθήτευε στη φωτογραφία στη Δρέσδη, στις αρχές της δεκαετίας του 1920 ο δάσκαλός της, Φραντς Φίλντερ, της ανέθεσε να φωτογραφίσει τις χορεύτριες της διάσημης σχολής της Μαίρης Βίγκμαν. Η Nelly τότε αποφάσισε να κάνει την φωτογράφιση όχι μέσα στο στούντιο, όπως συνηθιζόταν τότε, αλλά στη φύση. Έτσι ταξίδεψε μαζί τους μέχρι το Σάξον, μέρος κατάλληλο για να αντιπαραβάλει την ομορφιά της φύσης με εκείνη του ανθρώπινου σώματος.
Ένα γυναικείο σώμα, γυμνό, στα μνημεία
Η δομή και η επιβλητική παρουσία των αρχαίων μνημείων και η δυνατότητα να φανεί πως έχουν ψυχή που την ζωντάνεψε η φρεσκάδα και η αρμονία του ευαίσθητου γυναικείου σώματος δεν παύει ακόμα και μετά το σκάνδαλο να καταλαμβάνει τη σκέψη της. Έτσι ένα χρόνο αργότερα η Nelly's προτείνει στην Ουγγαρέζα χορεύτρια Νικόλσκα να ποζάρει και αυτή γυμνή στο βράχο της Ακρόπολης. Ο Φιλαδελφέας δίνει ξανά την άδεια. Αυτή τη φορά όμως η φωτογράφος αποφασίζει να ντύσει την Νικόλσκα με αισθησιακά αραχνοΰφαντα πέπλα για να αποφευχθούν νέες αντιδράσεις

 Οι φωτογραφίες αυτές όχι μόνο συγκαταλέγονται στις καλύτερες φωτογραφίες της περιόδου ανά τον κόσμο αλλά συνέβαλαν στη διαμόρφωση ενός αισθητικού κριτηρίου στην Ελλάδα. Το 1936 μάλιστα έγιναν αφίσες και παρουσιάστηκαν στην έκθεση τουρισμού του Παρισιού στο περίπτερο του ελληνικού τουρισμού, αφήνοντας εποχή.
Οι δύο αυτές γυμνές φωτογραφίσεις που έκανε στην Ακρόπολη το 1928 και το 1929 αποτέλεσαν δύο από τα διασημότερα έργα της «εθνικής φωτογράφου». Εκτός από τη φωτογραφική τεχνική τους, τα γυμνά σώματα που φωτογράφισε η Nelly ξεχωρίζουν για την έντονη εσωτερικότητα τους, η οποία επιτείνει τις μορφές, την πλαστικότητα του φωτός, όλη την πνευματικότητα του αρχαίου κλασικού ιδεώδους, όπως εκφράζεται μέσα από τo γυμνό σώμα.



ΠΗΓΕΣ
https://el.wikipedia.org
http://www.benaki.gr/
http://www.newsbeast.gr/
http://fotoartmagazine.gr/
http://stinkoiladatonmouson.blogspot.gr/











1 σχόλιο: